Olımp shyńyn baǵyndyrǵan alǵashqy qazaq 78 jasynda ómirden ozdy
ASTANA. QazAqparat – 1972 jylǵy Mıýnhen Olımpıadasynda KSRO quramasynyń sapynda júrip basketboldan chempıon atanǵan áıgili qazaq Áljan Músirbekuly Jarmuhamedov ómirden ótti, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Basketboldan qos Olımpıadada olja salǵan dańqty sportshynyń jetistigin qaıtalaý keıingi izbasarlaryna áli kúnge buıyrmaı keledi. Mıýnhende (1972 jyl) «altyn», Monrealde (1976 jyl) «qola» alǵan Áljan Jarmuhamedovti baýyrlas ózbek halqy da óz ulandary dep esepteıdi. Onyń sebebi – sovet saıasaty. Áıgili basketbolshy 1944 jyly ońtústiktegi Bostandyq aýdany Tabaqsaı aýylynda dúnıege keledi. 1956 jyly Nıkıta Hrýşevtiń pármenimen ol aýdan Ózbekstan aýmaǵyna beriledi. Sony alǵa tartqan baýyrlas eldiń jazarman qaýymy Áljan Jarmuhamedovti «ózbek» dep nasıhattap jatady. Biraq, bul daýǵa dańqty sportshy kóziniń tirisinde núkte qoıyp ketken desedi.
«Meni qazaq emes dep kim aıtady? Álde, 1972 jyldan buryn Olımpıada chempıony bolǵan qazaq bar ma? Ákem Músirbektiń tegi tarıhqa endi, ony ózgertý áste múmkin emes. Meniń ákem – qazaq, sheshem – orys», - degen sóz qalǵan basketbolshynyń artynda.
Shynymen de Olımpıada chempıonynyń ákesi – Jarmuhamedov Músirbek, sheshesi – Praskovıa Jeronkına-Jarmuhamedova.
Áıeli Larısa Jarmuhamedova ekeýi Vladıslav (1969 j. týǵan) jáne Sergeı (1976 j. týǵan) atty uldarymen ómiriniń sońyna deıin Reseı Federatsııasynyń astanasy Máskeýde turdy.
Sportshynyń tegi týraly talasqa aralasyp, qalam terbegen zertteýshiler men jýrnalıster onyń qazaq ekendigi sovet zamanyndaǵy pasportynda da jazýly turǵanyn alǵa tartady.
Suńǵaq boıly, syrǵaýyl tulǵaly, syptyǵyr jigit bolyp ósken Áljan Jarmuhamedov mektep bitirgen soń, eki jyl Shyrshyq qalasynda óndiriste jumys istegen. Oń qolynyń eki saýsaǵynan osy kezde aırylǵan. Zaýyttyń dene tárbıesi jónindegi nusqaýshysy 208 sm boıy bar qazaqtyń sportqa degen ıkemin basketbol alańynda synap kóredi.
Jattyqtyrýshysy Roman Saletdınovke aıaq alysy unasa kerek, 1963 jyly Tashkenttegi dene shynyqtyrý ınstıtýtyna túsýge keńes beredi.
1967 jyly sol jerden dene shynyqtyrý pániniń muǵalimi atanyp shyǵady.
Áljan Jarmuhamedovtiń kásibı sporttaǵy mansaby KSRO birinshi lıgasyndaǵy SKA sport klýbynda jáne Ózbekstan qurama komandasynda órbıdi.
Áljan esiminiń aınalasyndaǵy ańyzdyń biri basketbol bapkeri Aleksandr Gomelskıdiń kekshildigine kelip saıady.
Kún saıyn babyna bap qosyp, sheberligi shyńdalyp kele jatqan qazaq jigitin áıgili bapker TsSKA sport klýbynyń sapynan kórgisi keledi. Qaıta-qaıta shaqyrǵanymen, Á. Jarmuhamedov bas tartqan kórinedi. Soǵan kek saqtaǵan Aleksandr Gomelskıı 1968 jylǵy Mehıko Olımpıadasyna qazaq basketbolshysyn shaqyrtpaı qoıǵan desedi.
1969 jyly Almatynyń «Lokomotıv» komandasyna shaqyrtý alǵan Áljandy Rıgada bolatyn kásipodaqtyń Spartakıadasyna Qazaqstan atynan qatystyrmaq bolady. Biraq, oǵan Ózbekstan jaǵy ruqsat bermegen. Sol 1969 jyldyń 26 qarashasynda KSRO qorǵanys mınıstriniń qoly qoıylǵan qujattyń pármenimen Áljan Jarmuhamedov Máskeýdiń TsSKA komandasyna ákelinedi.
Keıin osy komandada 11 jyl shabýylshy bolyp oınap, 9 dúrkin KSRO chempıony, úsh dúrkin Eýropa chempıony, 1972 jylǵy Olımpıada chempıony atanǵan.
Ol sportshylyq mansabyn aıaqtaǵannan keıin burynǵy Germanııa Demokratııalyq Respýblıkasynda 5 jyl boıy sovet armııasy quramynda jattyqtyrýshy bolyp jumys isteıdi.
1987 jyly Almatyǵa kelgenimen, SKA klýbynda basketboldan qyzmet tabylmaı, áýeli Tashkentke, sodan Máskeýge qaıta oralady.
S. Belovpen birge Reseı qurama komandasyn jattyqtyryp, shákirtterin 1994 jyly Kanadada álem birinshiliginde kúmis medal, 1997 jyly Eýropa birinshiliginde qola medal ıegeri atandyrady.
Áljan Jarmuhamedovtiń sporttaǵy negizgi jetistikteri:
Álem chempıonatynyń kúmis (1978) jáne qola (1970) júldegeri;
Dúnıejúzilik ýnıversıadanyń jeńimpazy (1970);
Eýropanyń 3 dúrkin chempıony (1967, 1971, 1979);
Eýropa Sýperkýboginiń ıesi (1971);
Keńes Odaǵynyń 9 márte chempıony (1970-1980).
