OQO-da otbasyndaǵy zorlyq máselesine qarsy pılottyq joba júzege asyrylady
ShYMKENT. QazAqparat - Búgin Ońtústik Qazaqstan oblysynda Bas prokýratýranyń «Otbasynda zorlyq zombylyqsyz Qazaqstan» atty pılottyq jobasyn júzege asyrý boıynsha keńeıtilgen jıyn ótti. Alqaly jıynǵa oblys ákimi, Bas prokýratýra men oblystyq prokýratýranyń basshylyǵy, memlekettik organdar men halyqaralyq jáne úkimettik emes mekemelerdiń, sondaı-aq qoǵamdyq uıymdar men azamattyq qoǵam ókilderi qatysty, dep habarlaıdy QazAqparat HAA tilshisi.
Qadaǵalaýshy organ ókilderi bastamashy bolǵan jıynda turmystyq zorlyq-zombylyq kórinisterin boldyrmaý jáne olardyń aldyn alý jumystaryna taldaý jasaldy. Jıynda sóz alǵan aımaq basshysy Janseıit Túımebaev búgingi tańda zorlyq-zombylyq máselesi ózekti másele bolyp otyrǵanyn aıtty. Mundaı jaǵdaılar adam quqyn buzatyn qubylys qana emes, sondaı-aq óskeleń urpaqqa tárbıe berýde keri áserin tıgizip otyrǵanyn aıtty.
Al, Bas prokýrordyń orynbasary Andreı Kravchenko kópshilikti jobanyń jalpy tujyrymdamasymen tanystyryp ótti. Ol sonymen qatar otbasyndaǵy zorlyq-zombylyqpen kúres tek qana quzyrly organdardyń ǵana maqsaty emes, oǵan qoǵam bolyp atsalysý qajettigin jetkizdi.
«Sondyqtan da jobany júzege asyrýǵa barlyq azamattardy tartý qajet»,-dedi ol.
Atalǵan jobanyń jetekshisi Saltanat Tursynbekova zorlyq-zombylyqqa qarsy áreketter reformasynyń negizgi baǵyttaryna toqtalyp ótti. Máselen, elimizde áıelderge qatysty qylmystar 90%-ǵa ósken, otbasyndaǵy árbir úshinshi qylmys - kisi óltirý bolyp tabylady. Ótken jyly úı ishinde 36 áıel men 1 bala zorlyq-zombylyqtan kóz jumyp, 2481 áıel men 851 bala zorlanǵan. Qorlyqqa tózbegen 742 áıel men 175 jasóspirim óz-ózine qol jumsaǵan. Bul rette joba jetekshisi tyǵyryqtan shyǵýdyń 7 jolyn usyndy.
«Turmystyq zorlyq-zombylyq qylmystary kóbine mas kúıinde jasalady. Al, alkogol men nashaqorlyq dertine shaldyqqandar 6-aıdan 12 aıǵa deıin ǵana jabyq túrde emdeledi. Memleket ár emdelýshige jylyna orta eseppen mıllıonǵa jýyq qarjy jumsaıdy eken. Alaıda olardy emdeý tıimdiligi 0-ge teń. Sebebi emdeýdiń tásili eskirgen. Emhana kúsh jınap ýaqytsha tynyǵý ornyna aınalǵan. Sondyqtan olardyń arasynda quqyqbuzýshylyqty qaıta jasaǵandar az emes. Álemdik praktıkada májbúrlep eshkimdi emdemeıdi. Rýhanı jańarýy men qoǵamdyq ortaǵa qaıta kelýdi kózdeıdi»,-dedi joba jetekshisi.
Saltanat Tursynbekovanyń sózinshe, bıyl alǵash ret aıyqtyrǵyshtar arnaıy ortalyqtarǵa ózgertilip, onda agressorlarmen tıisti jumystar júrgiziledi.
«Osy pılottyq jobadaǵy eń mańyzdy másele ol úılestirýshi organdy qurý. Búginde bala, otbasy, sýıtsıd, pedofılııa máseleleri ártúrli qurylymdardyń qaraýynda. Buǵan qanshama resýrstar, qyrýar qarjy jumsalyp jatyr. Al, nátıjesiniń tıimdiligi áli kúnge deıin kórinbeıdi. Shetelderde osy máselelerdiń barlyǵymen bir ǵana arnaıy mınıstrlik qurylyp jumys isteıdi. ıAǵnı, jalpy onda qylmystyń azaıýyna da áserin tıgizip otyr. Osy rette Ońtústik Qazaqstan oblysyniń ákimi Janseıit Qanseıitulynan arnaıy basqarma qurýdy suraımyz. Munyń tıimdiligin dáleldeı otyryp, bolashaqta elimizden mınıstrlik qurýdyń irgetasy qalanar edi»,-dedi Saltanat Tursynbekova.
Pılottyq joba búginnen bastap oblystyń Shymkent qalasyna qarasty Abaı jáne Saryaǵash aýdandarynda júzege asyrylatyn bolady. Memlekettike organ qyzmetshileriniń esebinen quralǵan top osy aýdandarǵa shyǵyp, halyqpen kezdesip, quqyqtaryn túsindirip, aldyn alý sharalarymen aınalysady. Talqylaýdyń qorytyndylary boıynsha otbasylyq quqyqbuzýshylyqtardyń aldyn alý boıynsha tıisti zańǵa ózgerister engizý týraly usynystar qarastyrylýda. Turmystyq zombylyqtan japa shekkenderge ár aýdanda, qala berdi shaǵyn aýyldarda áleýmettik-psıhologııalyq kómek kórsetý qyzmetteri qurylady. Ol qyzmetter turǵyndar úshin tegin ári qoljetimdi bolmaq. Jıyndy qortyndylaǵan oblys ákimi atalǵan jobany júzege asyrý baǵytynda quzyrly organ ókilderine naqty tapsyrmalar berdi.
