OQO-da bes-aq úı turatyn Baıjansaı aýylynda qaıta ken óndirisi qolǵa alynatyn boldy

Oblys ortalyǵynan 140 shaqyrym qashyqtyqta oryn tepken eldimekende Keńes odaǵy tusynda ken óndirilgen. Qarataý taýynyń baýraıynda ornalasqan aýylda shıkizattyń mol qory ıgerilip, aty álemge belgili bolǵan. Jer asty kenine baı bolǵan  Baıjansaıda aýrýhana, mektep, monsha, klýb, tipti máıithana men qonaqúıge deıin salynǵan. 7  myńdaı turǵyn kúndelikti qajetti turmystyq zattardy, azyq-túlik pen kıim-keshekti, dári-dármekti tikeleı Máskeýden alyp kelgen. Bir sózben aıtqanda, tirshilikte tarshylyq kórmegen. Sondaı-aq kezinde shaǵyn qala bolǵan mekende  is-sharalarǵa deıin  tek Máskeýdiń buıryǵymen ǵana júzege asyrylǵan eken. Al, qazir  shaǵyn qalanyń bolǵanyn búginde ár jerde qalqaıǵan eski ǵımarattar men olardyń qaýsap, qulaǵaly turǵan qabyrǵalar ǵana aıǵaqtaıdy. Onyń ústine  Keńes ókimeti tusynda bul qala jaıly qupııa saqtalyp, tek  baıjansaılyqtar jáne olardyń týystary ǵana bilgen, -deıdi jergilikti turǵyndar. Qazir  munda nebári 5 otbasy turady. Barlyǵy on eki jan tirshilik etedi.

«Bul jerge jetý úshin de bıik shatqaldar men jotalardyń arasyndaǵy ózen ústindegi 18 kópirden ótýge týra keledi. Onda da tek jol talǵamaıtyn kólikpen júremiz. Al, qysta endi jol bolmaı qalady eki ortada. Atpen qatynaǵan kúnder de boldy. Qudaı aýyrtpasyn dep jatamyz. Sebebi aýyra qalsaq, qaraıtyn dáriger joq. Al, bala- shaǵanyń bári qalada»,- deıdi jergilikti turǵyndardyń biri Erkin Kómeshov.

Mundaǵy turǵyndar  maldaryn baǵý úshin ǵana kúneltip otyr. Bala-shaǵalary kórshi aýyldarda turyp, sondaǵy mektepte oqıdy. Bes úıdiń birinde turatyn Nursáýle Júnisova osy eldi mekende týyp-ósip, osynda turmys qurǵan. Búginde joldasy ekeýi úsh balany tárbıelip otyr.

«Aýyldaǵy kúnkórisimiz  - jalǵyz mal sharýashylyǵy. Azdy kópti qoradaǵy tuıaqtyny satyp, qajetterimizge jaratamyz. Aýdan ortalyǵyna qatynaý qıyn. Óıtkeni aýyldan   mashına shyqsa ketemiz, bolmasa jaıaý baramyz. 18 shaqyrymdy  5 saǵat júremiz»,-deıdi Nursáýle Júnisova.

Jergilikti turǵyndardyń aıtýynsha, aýyldyń aty Baıjan aqsaqaldyń esimimen baılanysty. Buryndary qart Qarataýdyń eteginde Baıjan degen aqsaqal ań aýlap kúneltedi. Taýdan tas jınap, ony eritip, jonyp, myltyǵyna oq jasap alyp júrgen. Sóıtse ol qorǵasyn bolyp shyqqan. Beti ashyq jatqan taý tastarynyń qorǵasyn ekenin alǵashynda eshkim bilmegen. Tek 1930 jyly aqsaqal  ken ornyn zertteýshi geologtarǵa kórsetken. Sol jyldary Shymkent qorǵasyn zaýyty boı kótere bastaǵanda Baıjansaıǵa zertteýshi geologtar lek-legimen aǵylady. Olar ken ornyn zerttep, qandaı metall túrleri shyǵatynyn anyqtaıdy. Alaıda  ken ornynyń qupııasyn ashqandar bul jerden metaldyń qaı túrleri tabylǵanyn ashyp aıtpaǵan. Tek qorǵasyn óndirip júrmiz dep kelgen. Shyndyǵynda bul aımaqtan tústi metaldyń, altynnyń, kúmistiń, mystyń mol qory bolǵan kórinedi.  Aty álemge áıgili bolǵan jerasty ken ornynyń orny qazir sol qalpynda tur.  Eki shahtanyń biri naq aýyl ishindegi shatqalynda oryn tepken. Qazir qap-qarańǵy, sýyq úńgirde kezinde qaınaǵan tirshiliktiń orny baıqalady. ıAǵnı, ótken ǵasyrdyń 35-jyldary salynǵan shahta 90- jyldarǵa deıin úzdiksiz jumys istep kelgen. Qazirgi tańda bul ken óndirý ornynyń  eni - 3 metr, bıiktigi - 5, al, uzyndyǵy - 20-28 shaqyrymǵa sozylyp jatyr. Adamdar ondaǵy temir-tersektiń barlyǵyn kesip alyp ketken. Aýylda turaqty jumys bolmaǵandyqtan, turǵyndar basqa jaqqa qonys aýdarǵan. Birqatary aýdan ákimdigi bólip bergen jer telimine úı salyp alǵan. Al, eski úıler men halyqqa qyzmet kórsetý nysandaryn buzyp, qurylys materıaldaryn tasyp áketken. Aýylda tek kóneniń kózindeı bolyp burynǵy «Gagarın» kóshesiniń ataýy men meshit jáne mekteptiń ǵımaraty ǵana tur.

Baıjansaı aýyly qaraıtyn  Jaryqbas aýyldyq okrýginiń ákimi Nurlan Meıirbekov bolsa 5 úıdiń bir azamatshasyn aqyly jumysqa tarttyq,- deıdi. Ózgeleri óz maldarymen kúneltip otyrǵanyn aıtady. Jaqyn kúnderi ken ornynyń ón boıyna qan júre bastaıdy dep atap ótti. Óıtkeni, eski shahtany qaıta ıgerý úshin ınvestor tabylǵan. Eki jyldaı geologııalyq barlaý jumysyn júrgizgen otandyq kompanııa alǵashqy tehnıkasyn eldi mekenge jetkizip úlgergen. Kásipkerlerdiń sózinshe, ınvestorlar  eń aldymen aýylǵa taza aýyz sý tartpaqshy. Sodan keıin, jol jóndeıdi. Jumys ornyn ashady. Qazirdiń ózinde aýyl turǵyndaryn alǵashqy eńbekkerler tizimine tirkep qoıǵanyn jetkizdi.

«300 adamǵa jumys ornyn ashýdy maqsat etip otyrmyz jáne 300 adamǵa jataqhana soǵylady. Sebebi, munda vahtalyq ádispen jumys uıymdastyrylady. Sol qaıtadan qalpyna keltirip, burynǵy Baıjansaıdy iske asyrsaq ba degen nıettemiz. Jer astynan alynǵan shıkizat kórshi Jambyl oblysyndaǵy Qarataý qalasynda óndiriledi. Jumysty bıyl kúzde bastamaqpyz»,- deıdi  ınvestorlyq kompanııanyń ókili Madııar Qulpysh.

Osylaısha bolashaǵy joq eldimekenderdiń qataryna qosylǵan Baıjansaı aýylynyń boıyna qan júgirip, qaıta ken óndirý isi qolǵa alynbaq. Eger turaqty jumys orny bolyp, mektep pen aýrýhana ashylsa  baıyrǵy turǵyndary da óz elderine kóship kelemiz dep bekinip otyr.