Oblys kóleminde búgingi kúnge deıin quny 20 mlrd. teńgeden astam 7 joba júzege asyryldy.

Astanaǵa attanar aldynda QazAqparat tilshisiniń birneshe suraǵyna jaýap bergen edi.

- Qylyshbaı Aldabergenuly, bul kanıkýl kezindegi ýaqytyńyzdyń óte qarbalas ótkenin, onyń negizinen aımaqtaǵy saılaýshylarmen kezdesýge arnalǵanyn jaqsy bilemiz. Degenmen, osy kezdesýler jaıynda óz aýzyńyzdan estisek dep edik...

- Durys aıtasyz, ádettegishe demalys ýaqytyn halyqpen kezdesýge arnadyq. Bul joly qasymda Parlamenttegi áriptesim Seıitsultan Áıimbetov boldy. Ekeýmiz tamyzdyń 25-ine deıin on kún boıyna oblystyń barlyq aýdandaryn aralap shyǵyp, saılaýshylardyń muń-muqtajdarymen tanystyq, jaqsy lebizderin estidik. Kezdesýlerge «Nur Otan» HDP músheleri, aýdandyq ákimshilik qyzmetkerlerimen qatar mekeme basshylary, basqa da saıası partııalar men úkimettik emes uıymdardyń ókilderi qatysty. Men kóbine óz sózimde qabyldanǵanyna on bes jyl tolyp otyrǵan Ata Zańymyz, osy mereıli kezeńdi atap ótý týrasynda áńgimeledim. Osy az ǵana ýaqyt ishinde memleketimizdiń irgesin qataıtyp, shańyraǵyn bıiktete túsýine, qazirgi tańda qoǵamdyq-saıası ómirdiń bar salasynda órkenıetti, damyǵan elderdiń qataryna qosylýdyń dańǵyl jolyna túsýde, kóptegen kúrdeli de keleli máselelerdi álemdik ómir tájirıbesin eskere otyryp, tıimdi sheshýdegi ózindik qoltańbamyzdy qalyptastyrýda jańarǵan Konstıtýtsııamyzdyń mańyzy ólsheýsiz ekenin atap óttim.

- Endi maýsym aıynda aıaqtalǵan Parlament Májilisiniń úshinshi sessııasyna keleıik. Osy ýaqyt aralyǵynda depýtattar memleket úshin qajetti aýqymdy zańdar shyǵaryp úlgerdi ǵoı. Sózdiń syralǵysynda osy jaıynda ne aıtar edińiz?

- Munyńyzǵa da kelisemin. Bizdiń saılaýshylar aldynda sóılegen sózderimizde kóp toqtalǵan taqyryptarymyzdyń biri de osy boldy. Men múshesi bolyp tabylatyn Parlament Májilisiniń áleýmettik-mádenı damý komıteti úshinshi sessııada 17 zań jobasy boıynsha bas komıtet boldy, olardyń ishinde 14 zań jobasyn Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti engizse, 3 zańdy depýtattar ázirlep, ony qabyldaýǵa bastamashylyq etti. Osy zań jobalarynyń 6-ýyna Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti qol qoıdy, 1-i ekinshi oqylymda maquldanǵanyn turǵyndardy habardar etti. Áleýmettik qamsyzdandyrý salasynda iske asyrylyp jatqan daǵdarysqa qarsy sharalardy eskere otyryp, «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine azamattardyń jekelegen sanattaryn áleýmettik qoldaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zań qabyldandy. Onda analarǵa, zeınetkerlerge, Keńes odaǵynyń Batyrlaryna, Dańq ordeniniń tolyq ıegerlerine, «Qazaqstannyń ǵaryshker-ushqyshy» qurmetti ataǵyna ıe bolǵan adamdarǵa, olımpıadalyq sport túrleri boıynsha Qazaqstan Respýblıkasy jáne KSRO qurama komandalarynyń quramyna kirgen jáne keminde jıyrma jyl eńbek ótili bar sportshylar men bapkerlerge beriletin járdemaqylardy kóbeıtýge qatysty túzetýler engizildi. Mysaly, memlekettik járdemaqylar mólsheri Keńes odaǵynyń batyrlaryna, úsh dárejeli Dańq ordeniniń ıegerlerine jáne Qazaqstannyń ǵaryshker-ushqyshy qurmetti ataǵy berilgen adamdarǵa aılyq eseptik kórsetkishtiń 130-ǵa deıingi mólsherinde, Uly Otan soǵysynyń qatysýshylary bolyp tabylatyn, Sotsıalıstik Eńbek erlerine aılyq eseptik kórsetkishtiń 15-ten 70-ke deıingi mólsherinde arttyrylǵanyn jetkizdi.

- Qazir elimizde ındýstrııalyq-ınnovatsııalyq damý baǵdarlamasyn júzege asyrý baǵytynda úlken jumystar júrip jatyr. Odan Qyzylorda oblysy da syrt qalyp otyrǵan joq.

- Ózińizge de málim, bul sharalar Elbasynyń bıylǵy jyly Qazaqstan halqyna joldaǵan «Jańa onjyldyq - jańa ekonomıkalyq órleý - Qazaqstannyń jańa múmkindikteri» atty Joldaýynan týyndap otyr. Osynda Memleket basshysy elimizdiń 2020 jylǵa deıingi údemeli ındýstrııalyq-ınnovatsııalyq damý baǵdarlamasyn usyndy. Men kezdesýlerde osy máselege de keńinen toqtaldym. Strategııalyq maqsattar údesinen shyǵý úshin kelesi 7 baǵyt boıynsha aldyńǵy qatarly ǵylymdy, ǵylym sińirgish tehnologııalardy damytý qajettiligi aıtyldy: agroónerkásiptik keshen, munaı óńdeý, energetıka, hımııa men dári -dármek óndirisi, qurylys ındýstrııasy, kólik jáne aqparattyq kommýnıkatsııalar salasy. Qyzylorda oblysynda taý-ken salasy, munaı-gaz sektory, hımııa ónerkásibi men agrarlyq ındýstrııany damytýǵa arnalǵan jobalar júzege asyrylýǵa qabyldanyp otyr. Aımaqta qazirgi kúnderi bıtým, asfalt, qıyrshyq tas jáne basqa da qurylys materıaldaryn óndiretin zaýyttar, munaı óńdeý jáne ilespe gazdy óteldeý keshenin, agrarlyq sektor kásiporyndaryn salý jobalary qyzý qolǵa alynǵan. Oblys kóleminde búgingi kúnge deıin quny 20 mlrd. teńgeden astam 7 joba júzege asyryldy. Aǵymdaǵy jyldyń aıaǵyna deıin taǵy 3 jobany oryndaý kózdelip otyr.

Bizdiń nazarymyzdan óńirlerde «Jol kartasy» boıynsha atqarylyp jatqan is-sharalar da tys qalǵan joq. Men osy sózdiń aıasynda elimizde kásiptik bilim berý uıymdarynyń bitirýshileri úshin jastar praktıkasyn uıymdastyrýǵa 2010 jyly 3,2 mlrd. teńge kózdelgenin aıttym. Jastar praktıkasy baǵdarlamalaryn keńeıtý sheńberinde 6900 kásiporyn jáne uıymdarmen kelisimshart jasalyp, jumyspen qamtý organdary 14700 bitirýshini jumysqa jiberdi, onyń ishinde Qyzylorda oblysy boıynsha 204 mln. teńge bólinip, 831 bitirýshi jumysqa tartylǵan.

- Kezdesýlerde turǵyndardy qandaı máselelerdiń kóbirek tolǵandyratyny baıqaldy?

- Burynǵydaı emes, ondaı ózekti máselelerdiń tizbegi de azaıyp qalypty. Degenmen, jurtty aýyzsý, aıaqsý máseleleri, áleýmettik járdemaqylar men tegin medıtsınalyq kómek jaıy kóbirek aıtyldy. Máselen, Aral aýdanynda turǵyndar osyndaǵy Balǵabaı kanalynyń boıyna tospa-rettegish salýdy qozǵady. Búgingi kúni osy qurylystyń bolmaýynan sý deńgeıi eldi meken aımaǵynan tómen. Eger bul qurylys salynsa, aýyldyń birneshe áleýmettik máseleleri sheshiletini sózsiz. ıAǵnı, balyq ósirý men ony aýlaý, malsharýashylyǵy men eginshilik óndirisin damytýǵa alyp keledi. Búgingi kúni egin egýge arnaıy sýbsıdııalar berilýde. Degenmen, óndirip jatqan kúrishtiń baǵasy arzan, al ony sýǵarýǵa qajetti sýdyń baǵasy tórt esege deıin qymbattap ketti. Demek, qazir bir jaǵynan kómek berilse, ekinshi jaǵynan qıyndyqtar kezdesýde.

Bulardan bólek Qazaqtelekom men KREK bólimshelerine qatysty máselelerdi kóterdi. Osyǵan oraı biz eldi mekenderge aýyz sý qubyry júıelerin júrgizý, aýyldardyń ishki joldaryna asfalt jabyndylaryn tóseý, turǵyndarǵa sapaly medıtsınalyq qyzmet kórsetý máselelerin sheshýdiń joldaryn atap óttik. Jumysshy mamandar daıarlaıtyn tehnıkalyq jáne kásiptik bilim beretin uıymdarynyń materıaldy-tehnıkalyq bazalaryn jaqsartý jáne joǵary kásibı bilim alǵan mamandarmen qamtamasyz etý máselelerin sheshý jáne qosymsha mamandyqtary boıynsha kásibı biliktiligin kóterýge baǵyttalǵan kýrstar ashý búgingi kúni ózekti máselelerdiń biri ekendigine nazar aýdardyq. «Jol kartasy» sheńberinde jumyssyz turǵyndardy jumyspen qamtý máselesin sheshýdi usyndyq.

Kezdesýler barysynda biz S.Áıimbetov ekeýmiz Qyzylorda oblysynda ornalasqan birneshe áleýmettik jańa nysandarmen de tanystyq. Atap aıtqanda, oblys boıynsha «Batys Eýropa - Batys Qytaı» tranzıt dáliziniń, Aral aýdanynyń 300 oryndyq mádenıet úıiniń, Jańaqorǵan aýdanyndaǵy 1200 oryndyq №110 mekteptiń, Qyzylorda qalasynda salynyp jatqan ıpotekalyq turǵyn úı kesheniniń jáne Qorqyt Ata atyndaǵy Qyzylorda memlekettik ýnıversıtet sporttyq-saýyqtyrý kesheniniń qurylystaryn araladyq. Sonymen qatar, «RZA» AQ iri qara-sút fermasynyń, «Tatý Agro» sharýa qojalyǵynyń, qıyrshyq tas óndiretin «Shıelitas-Ońtústik» JShS, Jańaqorǵan aýdanyndaǵy «Kazatomónerkásibi» UK-nyń kúkirtqyshqyl shyǵaratyn zaýyty qurylysynyń jumystarymen tanystyq.

Іssapar barysynda depýtat retinde «Nur Otan» HDP qoǵamdyq qabyldaýynda oblys azamattarynyń ótinishteri boıynsha qabyldaý ótkizdim. Qabyldaýǵa kelgen qyzylordalyqtar kezinde Semeı polıgony aımaǵynda turǵan azamattarǵa arnaıy jeńildik ala almaı otyrý máselesin, Ózbekstannan 1982 jyly qujatsyz kelgen azamattyń tólqujatyn rásimdeý jaıly, áleýmettik járdemaqy men zeınetaqy taǵaıyndaý, turǵyndarǵa medıtsınalyq qyzmet kórsetý máseleleri, joǵary oqý oryndarynda aqyly negizinde bilim alyp jatqan stýdentterge jeńildik qarastyrý jóninde máseleler qoıdy. Men qoǵamdyq qabyldaýǵa kelgenderdi barlyq kóterilgen máseleler boıynsha quzyretti memlekettik organdarǵa saýal joldanatynyna jáne onyń oryndalýy turaqty baqylaýda bolatynyna sendirdim. Bir sózben aıtqanda, kezdesýler óte sapaly ótti dep oılaımyn.