O dúnıege baryp qaıtqan qyz týraly áńgime
ASTANA. QazAqparat - Ǵylymda «letargııalyq uıqy» degen túsinik bar. Ol - adamnyń uzaq merzimge uıqyǵa ketýi. Letargııalyq uıqy men klınıkalyq ólim protsesiniń syrt kórinisi uqsas bolǵanmen, aıyrmashylyǵy jer men kókteı. Klınıkalyq ólim sáti - eń uzaq degende bes mınýtqa deıin sozylatyn adam ómirine qaýipti protsestiń biri. Al, letargııalyq uıqyǵa ketken adam ýaqyt ólsheminen tys bolady jáne araqashyqtyq ólshemi men ajaldan bosaıdy. Osyndaı kúıde 16 jyl bolǵan Názıra Rústemova týraly «Alash aınasy» jazǵan oqıǵany sizderdiń nazarlaryńyzǵa usynyp otyrmyz.
Negizi Názırany ólip, qaıta tirilgen adam deýge bolady. Óıtkeni letargııalyq uıqyǵa ketken 4 jasar Názırany ata-anasy jer qoınaýyna tapsyrǵan. Sebebi, esh tirishilik belgisinsiz aýrýhanada 7 kún jatqan soń, dárigerler ony óldi dep ata-anasyna qaıtarǵan. Anamnyń aıtýynsha, kishkentaı kezimde Nazıranyń basy qatty aýyrǵan eken. Sonyń saldary ma, áıteýir, tórt jasynda túnde uıyqtap ketkennen, qaıta oıanbaǵan. Oblystyq aýrýhanada bir apta jatqan soń dárigerler ony óldige sanap, «máıitin» ata-anasyna qaıtaryp beripti. Sodan ata-anasy ony jerlegen.
Alaıda sol kúni túnde Názıranyń ákesi men sheshesi birdeı tús kóredi. Belgisiz daýys olarǵa, «óz qyzdaryńdy tirideı kómip, keshirilmes kúná jasadyńdar» deıdi. Shoshyp oıanǵan ata-anasy molaǵa júgiredi. Moladan qyzdaryn qaıta qazyp alyp, sol sátte oblystyq aýrýhanaǵa jetkizedi. Tekserý júrgizgen dárigerler, qyzdyń júreginiń mınýtyna bir-eki ret soǵyp jatqanyn anyqtaıdy. Sodan keıin ata-anasy ony Tashkenttegi ǵylymı-zertteý ınstıtýtyna aparady. Názıra sol jerde uıqydan oıanǵansha jatqan.
Araǵa 16 jyl salyp, 1985 jyly 29 tamyz kúni Nazıra kenet oıanady. Óziniń aıtýyna qaraǵanda Nazıra túsinde soǵylǵan telefon shyldyrynan oıanǵan. Keıinen Nazıra «túsimde qaıta-qaıta telefon shyryly estildi. Telefondy menen basqa eshkim kótermeıtinine kózim jetken soń, ornymnan turyp, kórshi bólmede turǵan telefon tutqasyn kóterdim. Sol jerde otyrǵan eki medbıke esinen tanyp qaldy. Jan-jaǵyma qaradym, jatqan kereýetim joq. Sóıtsem, men kórshi bólmege esikten emes, qabyrǵadan esh kedergisiz ótip ketippin» dep bolǵan jaıdy eske alǵan. Óziniń aıtýynsha, ol uıqyǵa ketkenge deıin telefon, teledıdar degendi kórmegen. Keıinen belgili bolǵadaı, aýrýhanadaǵy Nazıra jatqan bólmeniń esigi qulyptaýly bolǵan. Al onyń kórshi bólmege qalaı ótip ketkeni álige deıin jumbaq kúıde. Osy oqıǵadan keıin Názırany máskeýlik dárigerler, psıhologtar da teksergen. Biraq bul jaıǵa eshkim túsinik taba almaǵan.
Taǵy bir qyzyǵy 16 jyl uıqyda jatqan 20 jasar Nazıranyń boıy ne bary 28 santımetrge ósken. Alaıda, keıin onyń boıy kosmostyq jyldamdyqpen, kún sanap ósip, qalypty jaǵdaıǵa jetken. Aıtýynsha, oıanǵan alǵashqy kezderde birneshe tilde erkin sóılep, jaza da bilgen. Keıinnen ýaqyt óte umyta bastaǵan. Dese de sol kezderi qazaq, orys, tájik, ózbek, arab tilderinde emin-erkin sóılegen. Al mundaı erekshe qasıetke «Allanyń qudireti» degennen basqa túsinik joq.
Alǵashqy kezde ol bir orynda turyp, esh kedergisiz 10-15 santımetr joǵary kóteriletin bolǵan. Janýarlardyń tilin túsingen. Mundaı erekshe qasıetter onyń boıynda kóp ýaqytqa deıin saqtalǵan.
Aradan birneshe jyl ótkende Nazıra ol qasıetterin joǵaltqan. Esesine onyń boıyna emshilik qasıet qonǵan eken.
