Nurjan Dúısebaıuly: Qaldyqtardy qaıta óńdeýge tapsyryp, tabys tabýǵa bolady
ASTANA. KAZINFORM – Qazaqstanda balalarǵa arnalǵan qaldyqtardy suryptaý taqyrybyndaǵy mýltfılmder ázirlenip jatyr. Bastamanyń maqsaty – balalardyń ekologııalyq mádenıetin erte jastan qalyptastyrý.
Bul týraly «Jasyl damý» AQ Qoǵammen baılanys qyzmetiniń basshysy Nurjan Dúısebaıuly Jibek Joly telearnasynyń «Búgin.LIVE» baǵdarlamasynda aıtty.
Elimizde ekologııalyq mádenıetti qalyptastyrý baǵytynda júıeli jumystar júrgizilip keledi. Ásirese, balalarǵa qorshaǵan ortany qorǵaý men qaldyqtardy suryptaýdyń mańyzy erte jastan túsindirilip jatyr. Mamannyń aıtýynsha, 2025 jyly Astana jáne Jezqazǵan qalalarynda pılottyq joba aıasynda 223 memlekettik mektepke 3700-den astam eko-boks ornatylǵan. Sonymen qatar oqýshylarǵa arnaıy eko-sabaqtar ótkizilip, qaldyqtardy bólek jınaý mádenıeti úıretiledi.
– Qazirgi tańda basty baǵyttardyń biri – mektepterde ekologııalyq sabaqtar ótkizý. 2026 jyly elimizdiń 15 oblysyndaǵy 775 memlekettik mektepke 27 900 eko-boks ornatý josparlanyp otyr. Jobanyń negizgi maqsaty – oqýshylardy jastaıynan qaǵaz, áınek jáne plastık qaldyqtaryn bólek jınaýǵa úıretý arqyly ekologııalyq mádenıetti qalyptastyrý. Sebebi qazirgi tańda turmystyq qaldyqtardyń suryptalmaýy birqatar ekologııalyq máselelerge sebep bolyp otyr, - dedi ol.
Nurjan Dúısebaıulynyń sózinshe, balalar kóbine eresekterden úlgi alady. Osyǵan baılanysty Astanada eki turǵyn úı keshenine qaıta óńdeýge jaramdy qaldyqtardy bólek jınaýǵa arnalǵan arnaıy konteınerler ornatylǵan.
– «Taza úı – taza el» jobasy iske qosyldy. Astana qalasy ákimdigi jáne Jalpyulttyq sotsıal-demokratııalyq partııa qoldaýymen iske asty. Joba aıasynda turǵyndar plastık, áınek jáne karton qaldyqtaryn bólek jınap, múlik ıeleri birlestigine ótkize alady. Bir keli áınek – 40 teńge, karton – 60 teńge, al plastık – 100 teńgeden qabyldanady. Osylaısha turǵyndar qaldyqtardy suryptaý arqyly qosymsha tabys taba alady. Mysaly, 250 páteri bar turǵyn úı kesheninde orta eseppen 750 adam turady dep eseptegende, turǵyndardyń suryptalǵan qaldyqtardy ótkizýi nátıjesinde múlik ıeleri birlestigi aıyna shamamen 50 myń teńge tabys taba alady. Bul qarajatty turǵyn úıdiń qajettilikterine jumsaýǵa múmkindik bar, - dedi Nurjan Dúısebaıuly.
Spıker sózinshe, joba aıasynda ár turǵyn úı kesheniniń jertólelerine arnaıy konteınerler ornatý josparlanyp otyr. Al ázirge ózge turǵyn úılerdiń turǵyndary qaldyqtardy «Eko qoldaý» mobıldi qosymshasy arqyly suryptap ótkize alady.
– Qosymsha «Jasyl damý» AQ bastamasymen júzege asyrylyp jatyr. Joba bes negizgi baǵyt boıynsha jumys isteıdi. Olardyń qatarynda jeke tulǵalar, zańdy tulǵalar, tasymaldaýshylar, jınaýshylar jáne qaldyqtardy tolyq tsıklmen óńdeıtin kompanııalar bar. «Eko qoldaý» qosymshasy arqyly azamattar plastık, áınek jáne kartondy bólek jınap, keminde 10 keliden arqyly tapsyra alady. Іri kompanııalar úshin eń tómengi kólem – 30 keli. Qaldyqtardy suryptaý mádenıetin qalyptastyrýda mobıldi qosymshanyń mańyzy zor.Ekologııalyq mádenıetti qalyptastyrý ýaqytty talap etedi. Osy baǵytta «Jasyl damý» AQ balalarǵa ekologııalyq tárbıe berýge basymdyq berip otyr, - dedi «Jasyl damý» AQ Qoǵammen baılanys qyzmetiniń basshysy.
Resmı málimetke sáıkes, Qazaqstanda jyl saıyn 4,5–4,8 mıllıon tonna turmystyq qaldyq jınalady. Alaıda olardyń tek tórtten biri ǵana qaıta óńdeledi. Al qalǵany eskirgen polıgondarǵa jiberiledi. Osy máseleni sheshý úshin «Jasyl damý» AQ qaıta óńdeý salasyndaǵy kásiporyndarǵa qoldaý kórsetip otyr.
– Qazirgi ýaqytta QR Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi ınvestıtsııalyq jobalar aıasynda qaldyqtardy suryptap, qaıta óńdeýmen aınalysatyn kompanııalarǵa qarjylaı qoldaý kórsetip keledi. Bul shara polıgondarǵa jiberiletin qaldyq kólemin azaıtýǵa múmkindik beredi. Mysaly, «Eko Shına» kompanııasy eski shınalardy qaıta óńdep, balalar alańdaryna arnalǵan rezeńke tósenishter shyǵarady. Al Almatydaǵy FoodBees kompanııasy taǵam qaldyqtaryn óńdep, úı janýarlaryna arnalǵan azyq óndiredi. Jalpy, bul baǵytta 61 jobaǵa 374 mıllıard teńge qarastyrylǵan. Onyń ishinde 28 jobaǵa 113 mıllıard teńge kóleminde qarjy bólinip, jańǵyrtý jumystary júrgizilip jatyr, - dedi ol.
Mamannyń aıtýynsha, Astana, Almaty jáne Shymkent qalalarynda qaldyqtardy órteý arqyly energııa óndiretin zaýyttar salynyp jatyr. Suryptaýǵa kelmeıtin qaldyqtar osy zaýyttarǵa jiberilip, olardan gaz ben energııa óndirý josparlanǵan.
Aıta keteıik, Elordada 80-nen astam stıhııalyq qoqys úıindisi joıyldy.
