Norvegııada monarhııalyq bılik júıesi saqtalatyn boldy
ASTANA. KAZINFORM – Monarhııa ma, álde respýblıka ma? Norvegııa parlamentinde eldiń basqarý úlgisine qatysty osyndaı mańyzdy másele talqylandy. Basym kópshiliktiń daýysymen atalǵan memleket monarhııalyq júıede qalatyn boldy. Al shendiler keńese kelip, respýblıkalyq basqarý formasyna kóshý usynysynan bas tartty. Bul sheshimge tipti jýyrda patsha otbasyna baılanysty shyqqan daý men onyń halyq arasynda bedeli tómendegeni de áser etken joq.
Reuters agenttiginiń habarlaýynsha, parlamenttegi daýys berý nátıjesinde 169 músheniń 141-i monarhııany saqtaýdy qoldaǵan. Al 26 tulǵa Harald patsha men onyń urpaqtarynyń bılik etýin toqtatýdy jón kórgen.
Monarhııany qoldaýshylar bul ınstıtýt partııasyz saıasatty ustaný arqyly eldegi turaqtylyqty qamtamasyz etedi dep esepteıdi. Sonymen birge, olardyń oıynsha, 1905 jyly Shvetsııadan táýelsizdik alǵaly beri patsha bıliginiń memleketke eńbegi sińgen. Al basqarýdyń respýblıkalyq úlgisin qoldaıtyndar saıası bılik is júzinde saılanǵan parlament pen Norvegııa úkimetine tıesili ekenin alǵa tartady. Sondaı-aq demokratııalyq qoǵamda patsha otbasynyń muraǵa beriletin artyqshylyqtary bolmaýy kerek dep sanaıdy.
Parlament monarhııany saqtaý týraly sheshim qabyldaǵan kúni patsha otbasynyń múshesine qatysty sot protsesi bastaldy. Hanshaıym Mette-Marıttiń úlken uly Marıýs Borg Heıbı 38 qylmysqa qatysty kúdikti dep tanylǵan. Onyń ishinde zorlaý aıyby da bar.
3 aqpanda Osloda sottyń alǵashqy otyrysy ótip, onda Marıýs Borg Heıbıge taǵylǵan aıyptar oqylǵan bolatyn. Kúdikti zorlaý faktisi boıynsha kinásin moıyndaǵan joq. Biraq odan kishigirim aıyptardyń keıbirin jartylaı moıyndady. Kinási dáleldense, kúdikti 10 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aırylýy múmkin.
Aıta keteıik, Marıýs Borg Heıbıdiń patshalyq mártebesi jáne taqqa muragerlik quqyǵy joq. Ony anasy Mette-Marıt 1997 jyly týǵan. Al 2001 jyly sheshesi taq murageri, bolashaq patsha Hokonǵa turmysqa shyqqan edi. Sol sebepti, Heıbı patsha tuqymynan taramaǵan.
Sonymen qatar eldegi monarhııaǵa qatysty daýdy ýshyqtyryp otyrǵan taǵy bir jaıt bar. BAQ betterinde hanshaıym Mette-Marıttiń pedofıl degen aıyp taǵylǵan amerıkalyq bıznesmen Djeffrı Epshteınmen baılanysy bolǵany jóninde aqparat jarııalanǵan bolatyn.
Jýyrda Norstat júrgizgen saýalnamaǵa saı, hanshaıymǵa degen halyqtyń senimi kúrt tómendep barady. Saýalnamaǵa jaýap bergenderdiń 76%-y Djeffrı Epshteınmen baılanysy jarııa bolǵannan keıin hanshaıymǵa degen senimine selkeý túskenin ashyq aıtqan.
Alpamys FAIZOLLA