Elnur Beısenbaev: Konstıtýtsııada er men áıel arasyndaǵy nekeni bekitý – ulttyq bolmysty saqtaý
ASTANA. KAZINFORM – Jańa Konstıtýtsııada otbasy men neke uǵymdaryn kúsheıtip, tek qana er men áıeldiń arasyndaǵy teń, erkin jáne ózara jaýapkershilikke negizdelgen qundylyq retinde naqty bekitý kerek. Bul usynysty Májilis depýtaty Elnur Beısenbaev Konstıtýtsııalyq reforma jónindegi komıssııanyń alǵashqy otyrysynda aıtty.
Depýtattyń aıtýynsha, Konstıtýtsııa – jaı ǵana quqyqtyq normalar men baptardyń jıyntyǵy emes. Bul «Biz halyq retinde kimbiz jáne elimizdiń bolashaǵyn qalaı elestetemiz?» degen basty suraqqa jaýap beretin qujat. Konstıtýtsııany jańartý kezinde otbasy jaıly oı aıtý – Qazaqstannyń bolashaǵy týraly sóz qozǵaýmen teń.
– Qazaqtyń zańǵar jazýshysy Muhtar Áýezovtyń «El bolamyn deseń, besigińdi túze» degen ataly sózin bilmeıtin qazaq, estimegen jurt joq. Besigi túzý eldiń erteńi de nyq, urpaǵy da sanaly bolady. «Besikti túzeý» – bolashaq aldyndaǵy tarıhı jaýapkershilik. El bolamyz desek, eń áýeli urpaq tárbıesine, ulttyq sana men rýhanı negizge aıryqsha mán berýimiz kerek. Osy rette, halqymyzdyń bas qujaty – Ata zańymyzda otbasy men neke sııaqty qasterli uǵymdardy kúsheıtýimiz kerek dep sanaımyn. Oǵan jaýapty er men áıeldiń rólin, olardyń jaýapkershiligin, ara-qatynasyn naqty shegeleıtin ýaqyt keldi, - dedi Elnur Beısenbaev.
Depýtat dástúrimizge teris, adamzat bolmysyna, onyń tabıǵatyna qarama-qaıshy qundylyqtardy nasıhattaıtyn jat áreketter qoǵamda az emes ekenin atap ótti. Bul jaı ǵana túıtkil emes, ulttyń bolashaǵyna qaýip tóndiretin qubylys.
– Sondyqtan ulttyq bolmysymyzǵa saı keletin, Adam ata men Haýa ananyń jaratylysyna tán dástúrli otbasylyq áke men ananyń zańdy ári quqyqtyq qarym-qatynastaryn Konstıtýtsııada naqty bekitýimiz qajet. Bul degenimiz otbasylyq qundylyqty saqtaý, adal jaryna bergen sertti oryndaý, ortaq balalardy durys tárbıeleý arqyly – otbasy degen memlekettiń negizin qalaıtyn ınstıtýtty berik aıalaý dep bilemin, - deıdi depýtat.
E. Beısenbaev qazirgi Konstıtýtsııada otbasyny, ana men balany qorǵaý kepildigi berilgenin, alaıda eń mańyzdysy – nekeniń naqty anyqtamasy joq ekenin basa aıtty.
– Al búginde álemde negizgi uǵymdardyń bulyńǵyrlanýy tek otbasy ınstıtýtynyń álsireýine ǵana emes, qoǵamnyń moraldyq baǵdarynan aıyrylýyna da ákep soqqanyn kórip otyrmyz. Álemdik tájirıbe memleketterdiń ártúrli jolmen damıtynyn kórsetedi, alaıda olardyń basym kópshiligi otbasynyń strategııalyq mańyzyn tereń túsinedi. Kóptegen elderdiń Konstıtýtsııalarynda otbasy jáne er men áıel arasyndaǵy neke uǵymdary naqty aıqyndalǵan. Tipti basqarý júıesi alýan túrli elderde otbasy keıingi ysyrylatyn másele emes, qoǵamnyń irgetasy retinde qarastyrylady, - dedi Májilis depýtaty.
Sondyqtan Ata zańda neke – tek er men áıeldiń arasyndaǵy odaq ekenin bekitý usynyldy.
– Árbir memlekettiń negizi – adam. Al dástúrli emes qubylystar adam tabıǵatyna qarsy keledi. Munda biz bul sózdiń eń jaqsy maǵynasynda konservatorlar – dástúrlerdi, adam tabıǵatyn jáne tarıhtyń ózi qalyptastyrǵan nárselerdi qorǵaýshylar bolýymyz kerek. Sondyqtan Qazaqstan Konstıtýtsııasynda demografııany, urpaqtar sabaqtastyǵyn jáne ulttyq dástúrlerdiń saqtalýyn qamtamasyz etetin baptar kórinis tabýy qajet, - deıdi Elnur Beısenbaev.
Spıker atap ótkendeı, er men áıel arasyndaǵy nekede eriktilik pen teńquqyqtylyq qaǵıdatyn bekitý – qur qaǵaz júzindegi sóz emes. Bul – Memleket basshysynyń Ádiletti Qazaqstan qurý strategııasyn iske asyrý jolyndaǵy túbegeıli qadam.
– Bizdiń qoǵam kemsitýshilikten de, eskiliktiń sarqynshaqtarynan da tolyq arylýǵa tıis. «Zań men tártip» qaǵıdaty sot zaldarynan nemese memlekettik organdarǵa júginýden bastalmaýy kerek. Ol árbir úıdiń tabaldyryǵynan bastalýy kerek. Teńdikke negizdelgen otbasy – salaýatty azamattyq qoǵamnyń jalǵyz berik tiregi. Biz ózgeristerden qoryqpaıtyn, óıtkeni óz rýhanı tamyryna súıenetin zamanaýı, órkenıetti jáne progressıvti memleket quryp jatyrmyz. Uly dala áıeliniń joǵary mártebesin eske túsireıik: búgin osy normalardy engizý arqyly biz adamǵa qurmet pen onyń qadir-qasıetin joǵary qoıǵan ata-babalarymyzdyń eń ozyq dástúrlerine qaıta oralyp otyrmyz. Árbir jubaı úshin quqyqtyq kepildikter jasap, birlik, ádildik pen zańdy eń joǵary qundylyq dep biletin ulttyń berik negizin qalaımyz, - dedi Elnur Beısenbaev.
Eske sala ketsek, Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Ulttyq quryltaıdyń V otyrysynda neke ınstıtýtyn «er men áıeldiń erikti, resmı odaǵy» dep zańmen bekitýdi tapsyrǵan edi.