NCOC pen Qazaqstan arasyndaǵy ekologııalyq daý: taraptar qandaı ýáj keltirdi
eksASTANA. KAZINFORM — «Nort Kaspıan Opereıtıng Kompanı» (NCOC) kompanııasyna qatysty 2,3 trıllıon teńge kólemindegi ekologııalyq aıyppul tóńiregindegi daý jalǵasyp jatyr. Kompanııa aıyppulmen kelispeıtinin málimdep, halyqaralyq tórelik rásimderge júginse, Qazaqstan tarapy sot sheshimi zańdy kúshine engenin jáne ony oryndaý mindetti ekenin atap ótti. Kazinform agenttigi taraptardyń ustanymdaryn saralap, daýǵa qatysty negizgi málimetterdi usynady.
Aqparat kúkirtti saqtaý jónindegi ruqsat talaptarynyń boljamdy buzylýyna qatysty. Eger NCOC boljamdy zań buzýǵa baılanysty salynǵan 2,3 trıllıon teńge kólemindegi ekologııalyq aıyppuldy 20 shildege deıin tólemese, atqarýshylyq is júrgizý bastalyp, májbúrlep óndirip alý sharalary qoldanylýy múmkin.
Osy ekologııalyq daý aıasynda Kazinform agenttigi taraptardyń ustanymdaryn anyqtap, máseleniń mán-jaıyna úńildi.
Atap aıtqanda, NCOC kompanııasy salynǵan aıyppulmen kelispeıtinin jáne máseleni halyqaralyq tórelik arqyly sheshýge tyrysyp jatqanyn málimdedi.
— NCOC jáne merdiger kompanııalar aıyppuldy da, sondaı-aq osy aıyppuldy negizdeýge baılanysty taǵylǵan aıyptaýlardy da qabyldamaıdy jáne olardy qoljetimdi barlyq quqyqtyq qural arqyly daýlap jatyr. Bul rette Respýblıka atap ótken ICSID tóreligimen ǵana shektelmeı, sondaı-aq Respýblıka ózi bastamashylyq etken UNCITRAL tóreligine de júginip otyr, — delingen resmı jaýapta.
Budan bólek, UNCITRAL tóreligi aıasyndaǵy is qaraý barysynda tórelik trıbýnal túpkilikti sheshim qabyldanǵanǵa deıin Respýblıkaǵa atalǵan aıyppuldy májbúrlep óndirip alý sharalaryn qoldanýǵa tyıym salatyn qamtamasyz etý týraly uıǵarym qabyldaǵan.
— Biz Respýblıka bastamashylyq etken tórelik talqylaýlardaǵy qamtamasyz etý týraly buıryqty oryndaýdy qosa alǵanda, osy tórelik rásimderdiń tutastyǵyn qurmetpen saqtaıdy dep úmittenemiz, — delingen qujatta.
NCOC kompanııasy barlyq qajetti ruqsatty alǵanyn jáne olardy saqtaıtynyn taǵy da málimdedi. Kompanııa kúkirtti basqarý boıynsha jumystardy árdaıym zań talaptaryna tolyq sáıkes júrgizip kelgenin atap ótti.
Sonymen qatar Kazinform agenttigi halyqaralyq daýǵa qatysty Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń ustanymyn bildi jáne jaǵdaıdyń odan ári qalaı órbıtinin surady.
Vedomstvo málimetinshe, Qazaqstan halyqaralyq quqyq qaǵıdattaryn dáıekti túrde ustanady jáne sheteldik ınvestıtsııalardy qorǵaý jónindegi mindettemelerdi qosa alǵanda, óziniń halyqaralyq mindettemelerin adal oryndaıdy.
— «Nort Kaspıan Opereıtıng Kompanı» kompanııasyna salynǵan ekologııalyq aıyppul Qazaqstan Respýblıkasynyń ekologııalyq zańnamasyn buzýǵa negizdelgenin atap ótemiz. Atalǵan zań buzý kúkirtti saqtaý kólemderine qoıylatyn talaptardyń oryndalmaýynan kórinis tapty. Salynǵan aıyppuldyń negizdiligi men zańdylyǵy Qazaqstan Respýblıkasy sottarynyń sheshimderimen rastaldy, — delingen resmı jaýapta.
Mınıstrlik málimetinshe, 2026 jylǵy 19 maýsymda Atyraý oblystyq soty tómengi sot sheshimin qoldap, NCOC kompanııasyna salynǵan ekologııalyq aıyppuldy kúshinde qaldyrdy. Sheshim zańdy kúshine endi jáne 20 shildege deıin erikti túrde oryndalýy tıis. Oryndalmaǵan jaǵdaıda kompanııaǵa májbúrlep óndirip alý sharalary qoldanylyp, qosymsha 10 paıyzdyq atqarýshylyq sanktsııa salynýy múmkin.
Sonymen birge mınıstrlik NCOC kompanııasynyń UNCITRAL tórelik trıbýnalynyń aralyq buıryǵynyń quqyqtyq saldaryna qatysty málimdemesin negizsiz dep atap ótti.
Mınıstrliktiń pikirinshe, UNCITRAL tóreligi ınvestıtsııalyq emes, kommertsııalyq tórelik. Sondyqtan onyń ókilettikteri jeke-quqyqtyq daýlardy sheshýmen shekteledi jáne memlekettiń ekologııalyq zańnamany oryndaý jónindegi egemendi ókilettikterine qoldanylmaıdy.
— Sheteldik kommertsııalyq tóreliktiń qamtamasyz etý sharasy Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda avtomatty túrde qoldanylatyn zańdy kúshke ıe emes. 1958 jylǵy Nıý-Iork konventsııasynyń 3-babyna sáıkes, oǵan qatysýshy memleketter tórelik sheshimderdi mindetti dep tanıdy jáne olardy osyndaı sheshimderdi taný jáne oryndaý suralatyn aýmaqtyń is júrgizý normalaryna sáıkes oryndaýǵa jatady, — delingen qujatta.
Sondaı-aq vedomstvo sheteldik kommertsııalyq tóreliktiń qamtamasyz etý sharalary Qazaqstan aýmaǵynda avtomatty túrde zańdy kúshke ıe bolmaıtynyn jáne olardy taný men oryndaý ulttyq zańnamaǵa sáıkes júzege asyrylatynyn atap ótti. Bul jaǵdaıda túpkilikti tórelik sheshim emes, aralyq qamtamasyz etý sharasy týraly sóz bolyp otyr.
Oǵan qosa, UNCITRAL-dyń halyqaralyq kommertsııalyq tórelik týraly úlgilik zańy da qamtamasyz etý sharalaryn taný jáne oryndaý máselesi ulttyq zańnamaǵa sáıkes memlekettiń quzyretti sottary arqyly sheshiletinin kózdeıdi (17H–17I baptary), delingen qujatta.
Mınıstrlik aıyppuldy óndirip alý memleketke tıesili ekologııalyq talaptardyń oryndalýyn qamtamasyz etý jónindegi ókilettikter sheńberinde júzege asyrylatynyn atap ótti. Memlekettik organdar zańdy kúshine engen sot aktilerin oryndaýǵa mindetti.
Ekologııalyq zańnama qoǵamdyq múddelerdi qorǵaýǵa baǵyttalǵandyqtan, ekologııalyq quqyq buzýshylyqtar úshin jaýapkershilik sharalaryn qoldaný kommertsııalyq tórelik sheshimderimen shektelmeıdi.
Atap aıtqanda, Qazaqstan «Atqarýshylyq is júrgizý jáne sot oryndaýshylarynyń mártebesi týraly» Zańyna qatań sáıkes áreket etetin bolady.
— Memlekettik organdar sot aktilerin oryndaýdyń zańda belgilengen tártibin elemeýge nemese zańnamada kózdelgen rásimderdi aınalyp ótýge quqyly emes, — dep atap ótti vedomstvo.
Ádilet mınıstrligi sondaı-aq NCOC kompanııasynyń óz baspasóz málimdemesinde UNCITRAL qaǵıdalary boıynsha jalǵasyp jatqan tórelik talqylaýǵa qatysty eleýli málimetterdi, onyń ishinde trıbýnaldyń qamtamasyz etý týraly buıryǵyna baılanysty aqparatty jarııalaǵanyna alańdaýshylyq bildirdi.
Vedomstvonyń aıtýynsha, mundaı talqylaý barysy týraly málimetterdi kópshilikke jarııa etý halyqaralyq tóreliktiń qupııalylyq qaǵıdatyna sáıkes kelmeıdi jáne tórelik is júrgizýdiń tıisti túrde júrgizilýine yqpal etpeıdi.
Buǵan deıin Qashaǵan operatorlary Qazaqstanǵa 2,3 trln teńge aıyppul tóleýge tıis ekenin jazǵanbyz.
