Nazym Qyzaıbaı: Bekzat Sattarhanovtyń bokstasý stıli unaıdy

- Óńirimizge, Óskemenimizge qosh keldińiz! Biraz kún Katonqaraǵaıda tynyǵyp qaıttyńyz. Demalysyńyz qalaı ótti?

- Únemi jarystarda júrgendikten Katonqaraǵaıǵa kelýdiń sáti túspep edi. Osy joly dám tartyp, anamnyń týǵan jeri Katonqaraǵaıdyń Jańaúlgi aýylynda bolyp qaıttyq. Tabıǵaty tamasha. Mektepterde kishkentaı sportshylarmen, aýyl turǵyndarymen kezdesýler uıymdastyrdy. Olarmen emen-jarqyn áńgimelesip, estelik sýretke tústik. Eli de, jeri de qatty unady. Keıin Katonqaraǵaıǵa bes kúnge kelip emes, aılap jatyp jattyǵý jasasa deımin. Tipti Katonqaraǵaıdan úı alyp qoısa degen de oı bar. Buryndary jarysqa shyǵý úshin salmaq jetkize almaı júrgende anam «bizdiń aýylǵa baryp qymyz iship, et jep qaıt» dep ázildep otyratyn. Ras, qymyzy bal eken. 

- Naǵashylaryńyz Katonqaraǵaıdan, ózińizdiń týǵan jerińiz - Almaty. Otbasyńyzda neshe balasyzdar? 

- Iá, Almaty qalasynda dúnıege keldim. Ákem Abaı Ómirbekov Raıymbek aýdany Narynqol aýylynyń týmasy. Ártúrli jumystar istegen kisi. Al anam Katonqaraǵaı aýdany Jańaúlgi aýylynan. Úıde alty balamyz. Almat, Gúljanar esimdi aǵam men ápkem bar. Ózimnen keıin sińlilderim Áıgerim, Saltanat jáne úıimizdiń sút kenjesi Nurdáýlet. 

- Bylǵary qolǵap sheberleri arasynda álemdi bir emes, eki ret moıyndatý ońaı emes. Jalpy boksqa qalaı keldińiz?

- Ózim Almatyda týǵanmen, ekinshi synyptan keıin Іle aýdanynyń Jetigen aýylyna kóship kettik. Toǵyzynshy synyptan keıin sport mektebine grantqa tústim. Sport mektebiniń ınternatynda turdym. Kúndelikti boks zalynyń aldynan ótip júretinmin. Birde bazardan kele jatsam, jattyqtyrýshy aǵaı «beri kelshi» dep shaqyryp aldy da «seniń júrisiń boksshynyń júrisi. Osynda kelip tegin jattyǵýyńa bolady» dedi. Qýanyshymda shek joq. Úıge baryp kıimimdi aýystyrdym da, sportzalǵa keldim. Buryndary ózim de boks zalynyń syrtynan qarap armandap júretinmin. Biraq ol jer aqyly bolǵandyqtan ata-anama aýyrtpalyq túsirmeı-aq qoıaıynshy deıtin edim. 

- Oǵan deıin bylǵary qolǵap kıip kórip pe edińiz? 

- Joq. Biraq dalada balalarmen tóbelesip, alysyp-julysyp júretinmin. Ózim eshkimge tıispeımin, ózderi urynsa aıamaıtynmyn. Biraq odan góri, rıngtegi oıynǵa qyzyǵatynmyn. 

- Alǵash jarysqa shyqqan sátińizdi eske alyńyzshy... 

- Aýyl arasynda sporttan ártúrli jarystar bolyp turatyn. Onyń ishinde kúresi de, báıgesi de, gir kóterýi de bar. Sonda men djıý-djıtsýdan bozkilemge shyqtym alǵash. Onyń ózinde shyǵaıyn dep emes, 100 keliden asatyn qyzǵa qarsylas tabylmaǵan soń, jattyqtyrýshym «shapshańdyǵyń bar» dep meni shyǵardy. Men bolsam, qyryq-aq kelimin. Bári dý kúldi. Sodan keıin tóreshiler salmaǵy sál jeńildeý basqa qyzdy shyǵardy. Boıymda eshqandaı qorqynysh, qobaljý bolǵan joq. Kúresip, ádis-aılamdy paıdalanyp jeńiske jettim. Alǵash ret qolymdy kóterip, maqtaý qaǵazyn berdi. Qýanyshymda shek joq. Keıin Baıserke degen aýylda bokstan jarys boldy. Ul sııaqty bir qyz júrdi, salmaǵy 57 keli. Sóıtsem, Qazaqstan chempıony Natasha Tarasenko eken. Birden qolǵap túıistirý qıynǵa soqty. Utylyp qalǵannyń ózinde ekinshi oryn meniki dep qoıamyn ishteı. Biraq belgisiz sebepterge baılanysty shyǵarmady onymen. Keıin ákemniń aǵasy Almatyda ashylǵan respýblıkalyq sport mektebine tapsyryp kórýimdi usyndy. Men qujattarymdy jınap, basketbolǵa tapsyraıyn dep bardym. Sonda álgi Natashany kórip boksqa degen qushtarlyǵym oıandy. Anama boksqa tapsyrǵym keletinin aıttym. Qarsy bolmady. Men de ózime senimdi boldym. Óıtkeni týrnık, brýsıada jattyǵý men úshin asa qıyn emes edi. Alǵashynda jattyǵyp júrgen balalardy syrttaı baqylap, eshkim joqta ózim ǵana jattyǵyp, úırenip alǵan soń birge jattyǵatyn boldym. Sóıtip respýblıkalyq sport mektebiniń ınternatyna tústim oqýǵa. Basynda bokstaǵy turysyma, qımyl-qozǵalysyma zaldaǵy balalar kúlip júretin. Alaıda, ishteı bir nátıjege qol jetkizetinimdi sezdim. Úsh aıdan keıin alǵash Qazaqstan birinshiliginde 40 keli salmaq dárejesinde rıngke shyǵatyn boldym. Rıngtegi alǵashqy kezdesýim. Qarsylasym Aıza degen qyz ońdy-soldy lapany uryp júr. Men degen ań-tań. Boıy uzyn, soqqylary myǵym. Biraq shyqqannan keıin birinshi raýndta aıqyn basymdylyqpen uttym. Kezdesý tehnıkalyq nokaýdpen aıaqtaldy. Qazaqstan chempıony bolyp shyǵa keldim. Sodan keıin jasym jetpese de, áıelder arasyna óttim. Jattyqtyrýshym da senimdi boldy ǵoı deımin. 2010 jyly Qyzylordada 46 keli salmaq dárejesinde tórt kezdesý ótkizip, áıelder arasynda chempıon atandym. On alty jasta sport sheberi ataǵyn aldym, on segiz jasymda halyqaralyq dárejedegi sport sheberligin oryndadym. Bir baıqaǵanym, jarystarǵa qatysqan saıyn shyńdala túskendeı boldym. 

2011 jyly 1993-1994 jyly týǵandar arasynda Túrkııada ótken álem birinshiligine qatystym. Onda ár elden kelgen boksshylarmen shyǵyp, qola medalǵa qol jetkizdim. 2012 jyly eresekter arasyndaǵy jarysqa qatysyp, taǵy da qola aldym. Oǵan da shúkir. Áke-sheshem qýanǵandarynan týǵan-týystyń basyn qosyp ulan- asyr toı jasady. Keıin chempıon bolýǵa tyrystym. Jatpaı-turmaı daıyndaldym. Jattyǵýda tókken terim 2014 jyly aqtaldy. Ońtústik Koreıada ótken jarystyń aqtyq synynda úndi Shamdjetsabam Sardjýbalamen shyǵyp jeńiske jettim. Bıyl álemdi ekinshi ret taǵy moıyndattym. Biraq Olımpıada buıyrmady. Qudaı sátin salsa, kelesi olımpıadaǵa barýǵa barymdy salamyn.

- Sportta ádiletsizdik degen de bar ǵoı... 

- Sporttyq oıyndy qoıyp ómirde de bar ǵoı ádiletsizdikter. Utyp turyp utylýyń múmkin. Ondaı bolǵannyń ózinde moıymaý kerek. Eń bastysy, jeńgen-jeńilgenińdi kórip otyratyn kórermeniń bar. 

- Osyǵan deıingi suhbattaryńyzdy oqyp otyrsam, kıno kórgendi unatatynyńyzdy aıtypsyz. Kınoteatrǵa kóp barasyz ba?

- Iá, kıno kórgen unaıdy. Úlken sportqa kelmeı turyp, Jan Klod Van Dammnyń kınolaryn kórip, soǵan elikteıtinmin. Qınalyp jattyǵyp jatqandaryna qyzyǵatynmyn. Sodan keıin ózim de júgirip, ártúrli jattyǵýlar isteıtinmin. Qazir de qol bos bolsa jaqsy kınolar kórýge tyrysamyn.

- Boksshy bolmasańyz kim bolar edińiz? 

- Sport ómirimniń bir bólshegi ǵana emes, máni sııaqty. Sondyqtan da boksshy bolmasam da sporttyń basqa túrimen aınalysar edim. Buryndary sýret salýdy unatatynmyn. Biraq keıin qoıyp kettim.

- Ózińizdiń bokstasý stılińiz qaı boksshyǵa uqsaıdy? Úlgi tutatyn boksshylaryńyz kim?

- Bekzat Sattarhanovtyń bokstasý stıli unaıdy. Ózimdiki de sol aǵamyzdyń stıline uqsaǵandyqtan ba, bilmedim. Mysaly, Gennadıı Golovkın birden nokaýtdqa túsirýge tyrysady. Men upaımen utqandy unatamyn. Al sheteldik boksshylardyń ishinde Flod Meıvezerdiń jekpe-jekterin jibermeı kóremin. 

- Ýaqyt bólip, suhbat bergenińizge raqmet. Únemi qazaqtyń kók týyn kókte jelbiretip júre berińiz.