«Navoho qazaqqa qalaı týys bolady?» - respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

«Qazaq eline Tıýrk keldi». Osy taqyryppen «Aıqyn» gazetiniń beısenbilik sanynda jaryq kórgen maqalada elimizge eki kúndik resmı saparmen kelgen Slovenııa Prezıdenti Danılo Tıýrktiń joǵary deńgeıdegi resmı kezdesýleri men kelissózderi jaıynda jazylǵan. Maqalada «Bizdiń memleketterimiz aýqymy, tarıhy, geografııalyq ornalasýy jóninen ártúrli. Alaıda bizdiń eki elimizdiń de bolashaqqa umtylysy, Eýropa baǵytyndaǵy umtylystary ortaq. Buǵan qosa, biz EQYU aýmaǵyndaǵy eń iri memleketter bolyp sanalamyz», degen Slovenııa Prezıdentiniń sózi keltirilgen. Al óz kezeginde QR Prezıdenti N.Nazarbaev «Halyqaralyq qatynastar salasynda, sonyń ishinde BUU-nyń, EQYU-nyń róline, basqa da halyqaralyq ýaǵdalastyqtarǵa qatysty, sondaı-aq jappaı qyryp-joıý qarýlaryn taratpaý máselesinde, qaýipsizdik salasynda bizdiń pikirlerimiz ben ustanymdarymyz bir arnada toǵysady. Eki el yntymaqtastyǵyn ary qaraı damytýǵa eshqandaı kedergi joq!», degen.

Slovenııa prezıdenti Danılo Tıýrktiń elimizdegi resmı sapary jaıynda «Astana aqshamy» basylymynan da keńinen tanysýǵa bolady.

«Aıqynnyń»  «Kózqaras» aıdarynda Izraıl memleketi Premer-Mınıstriniń orynbasary, Syrtqy ister mınıstri Avıgdor Lıbermanmen aradaǵy suhbat jarııalanǵan. Ol suhbat barysynda Irannyń ıadrolyq baǵdarlamasyna degen kózqarasyn bildiripti. «Irannyń ıadrolyq baǵdarlamasyn der kezinde toqtatýǵa tıispiz. Eger olar qarýdy  áskerı maqsatqa emes, beıbit maqsatqa qoldanamyz dese, ony nege qoldamasqa. Olaı bolatyn bolsa álemdik sarapshylar aldynda búkil arsenaldardyń esigin ashyp, ony beıbit maqsatqa qoldanatynyn dáleldesin. Eger olar atomdy beıbit maqsatqa qoldansa, sonymen bir mezgilde  qashyqtyq radıýstaǵy ballıstıkalyq raketalar qajettiligin nemen túsindirmek?», deıdi ol. Ekeýara áńgime «Biz arab álemimen saıası dıalog júrgizýge daıynbyz» degen taqyryppen berilgen.

«Eýrazııa keńistiginiń ejelgi tarıhyna tereńdegen saıyn nebir tyń derekter shyǵa beredi. Tarıhı derekterdi zerttep júrgen ǵalymdardyń málimetterine qarasaq, jer sharyn mekendeıtin halyqtardyń jartysy Azııadan taraǵan.  Máselen, Soltústik Amerıkanyń jergilikti úndisteri burynǵy Ortalyq Azııanyń turǵyndary eken. Sheteldik ǵylymı ádebıetterde qysqartylyp «amerındter» dep atalatyn Amerıkanyń aborıgenderi - úndister, eskımostar, alýeýtter Ortalyq Azııadan Amerıka qurlyǵyna tas ǵasyrynda ótip ketken» dep jazady «Aıqyn» basylymy. Atalǵan jaıt qyzyqtyrsa, osy basylymnyń beısenbilik nómirindegi «Navoho qazaqqa qalaı týys bolady?» degen maqalany oqyńyz.

***

«Nur Astana» basylymynyń beısenbilik sanynda Shyǵys Qazaqstan oblysy Qatonqaraǵaı aýdanynyń ákimi Serik Zaınýldınmen aradaǵy suhbat «Muztaýdyń eteginde órken jaıǵan» degen taqyryppen jarııalanǵan. Ekeýara áńgime barysynda aýdan basshysy gazet tilshisiniń maral sharýashylyǵy, «Jol kartasynyń» júzege asyrylýy, týrızmniń damýy, aýyz sý, densaýlyq saqtaý sııaqty ózekti máselelerge qatysty saýaldaryna tolymdy jaýap bergen.

«Qazirgi ýaqytta ulttyq kóshbasshy fenomeni jaıly áńgime qoǵam minberinen jıi aıtyla bastady. Astanada ótken Qazaqstan-Reseı sarapshylarynyń «Ulttyq kóshbasshy fenomeni: tarıhı jáne zamanaýı kózqaras» dep atalǵan forýmynda kóterilgen basty taqyryp ta osy», dep jazady «Nur Astana» gazeti. «Ulttyq kóshbasshy - ult rýhyn túletýshi» taqyrybymen berilgen maqalada «Nur Otan» HDP tóraǵasynyń birinshi orynbasary Darhan Káletaevtyń «Búgingi tańda Nazarbaev dúnıejúzine belgili saıasatker, el kóshbasshysy, el damýynyń túbegeıli baǵytyn belgileýshi tulǵa ǵana emes. Eń bastysy, ol basshylyqqa alǵan ustanymdar qazaqstandyq qoǵamnyń basty qundylyǵyna aınaldy. Bul degenimiz - turaqty damý, etnıkaaranalyq jáne konfessııaaralyq kelisim jáne birlik», degen sózi keltirilgen.

***

Az ǵana ýaqyt ishinde Esil aýdanynyń terrıtorııalyq-geografııalyq qurylymy keńeıip, halqynyń sany kúrt ósýde. Qalaǵa qonys aýdarýshylardyń basym kópshiligi jańa aýdanda turýdy armandaıdy desek, artyq aıtqanymyz emes. Búginde sol jaǵalaý Astananyń tek ákimshilik ortalyǵy ǵana emes, mádenı-týrıstik jaǵynan damyǵan, eń ádemi bóligi bolyp otyr. Esil aýdanynyń tynys-tishiligi, áleýmettik jaǵdaıy, ekonomıkalyq qarqyny aýdan halqyn qyzyqtyratyny anyq. Osyǵan oraı «Astana aqshamy» basylymy atalǵan aýdannyń ákimi Qaırat Jańabergenovpen telefon arqyly tikeleı baılanys uıymdastyrǵan. Aýdan turǵyndarynyń saýaldaryna ákimniń bergen jaýaptary basylymnyń búgingi sanynda jarııalanǵan. Suraq-jaýap «Áýelgi mindetimiz - áleýmettik máselelerdi sheshý» degen taqyryppen berilgen.

Sonymen qatar «Áleýmet saýaly - ákim jaýaby» atty turaqty aıdarynda qala ákimi I.Tasmaǵambetov elorda turǵyndaryn tolǵandyryp júrgen saýaldarǵa tushymdy jaýap bergen.

Osy basylymda ombylyq sýretshi Amangeldi Shákenovtiń elordadaǵy Prezıdenttik mádenıet ortalyǵynda «Dala áýenderi» atty kórmesiniń ashylǵandyǵy jazylǵan. Maqala barysynda «Bizdiń aýylda kileń qazaq otbasylary turatyn. Meniń sýret álemindegi alǵashqy qalamym kádimgi qazaqy ómir men qazaqy tirshilikti kenepke túsirýden bastaý aldy. Sondyqtan, Reseı jerinde týyp,  osy elde tanylsam da ózimniń qazaq ekenimdi, ata-babalaryma meken bolǵan Qazaqstan degen qasıetti jer bar ekenin esimnen bir sátte shyǵarǵan emespin», degen A.Shákenovtiń sózi keltirilgen.

***

«Almatydaǵy Qazaqstan menedjment, ekonomıka jáne boljaý ınstıtýtynyń kitaphanasyna frantsýz kásipkeriniń esimi berilgeli jatyr. Olıve Jıskar d'Esten degen kim boldy dep oılarsyz? Ol - Frantsııanyń 20-shy prezıdentiniń týǵan inisi. Dańqty aǵasynyń arqasynda frantsýz bıznesinde árdaıym asyǵy alshysynan turǵan ol óz elinde qoǵamdyq qyzmetterdi de belsendi atqaryp keledi eken. Bir moıyndaýǵa turarlyǵy - 18 jyl buryn ol Almatyǵa kelip, atalǵan oqý ornyna qomaqty grant beripti. Batysqa búıregi buryp turatyn jalpaqshesheı oqý orny basshylarynyń oǵan osynshama qurmet jasaýy sodan bolar. Biraq qurmettiń de túr-túri bolady. Qaıyrymdylyq jasady eken dep, ózge eldiń sholaq belsendileriniń esimin ulttyq qundylyǵymyz bolyp tabylatyn kitaphanalarymyzǵa taratyp bere bermekpiz be? Ásirese, mundaı qurmettiń Alash zııalylaryna áli jasalmaı keletini ashyndyrady», dep jazady «Alash aınasy» gazeti. Maqala «Estenniń» esimi kitaphanaǵa berile me?» degen taqyryppen basylymnyń beısenbilik sanynda jaryq kórgen. 

Tanymal qarjyger, «BTA banktiń» Basqarma tóraǵasy Ánýar Saıdenovtiń «Alash aınasyna» bergen suhbatyn «Dat» aıdarynan oqı alasyzdar. Basylymnyń jazýynsha, bankır 2010 jyldan bastap, ózi basqaratyn qarjy uıymynyń tabysty qyzmetke kóshetinin jarııa etipti.

«Alash aınasy» gazetiniń jazýynsha, elimizdiń quqyq qorǵaý qurylymdarynyń arasynan jik shyǵypty. Іshki ister qarjy polıtsııasyna, qarjy polıtsııasy ulttyq qaýipsizdik qyzmetine qyrǵıqabaq tanyta bastaǵan. «Jýyrda taǵy bir kezekti daý týyndady. Almatyda Ekonomıkalyq qylmysqa jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres departamenti bastyǵynyń orynbasary Aıdyn Janteleevti UQK mamandary esirtkimen ustady. Biraq Qarjy polıtsııasynyń basshylary chekısterdiń áreketine kúmán keltirip otyr» dep jazady basylym. Bul másele tóńireginde egjeı-tegjeıli bilgińiz kelse, basylymnyń búgingi sanyn oqyńyz.

Slovenııa Prezıdenti  Danılo Tıýrktiń Qazaqstandaǵy eki kúndik resmı sapary «Kazahstanskaıa pravda» gazetiniń de nazarynan tys qalmaǵan. Basylymnyń jazýynsha, Elbasy N.Nazarbaev joǵary dárejedegi kelissózderdiń, sonymen qatar Astanada ótken qazaqstandyq-slovenııalyq bıznes forýmnyń  qorytyndysynda qol qoıylǵan qujattar ekijaqty iskerlik baılanysty júzege asyrýǵa  jańa serpin beretindigine senim bildirgen. Al Slovenııa Prezıdenti  óz sózinde «Biz Slovenııada Qazaqstanǵa tań qalamyz jáne qazirgi qarym-qatynastyń deńgeıin baǵalaımyz, óıtkeni Sizdiń elińiz osy jyldardyń ishinde ekonomıkadaǵy dınamıkalyq damýyn, sonymen qatar óńirdegi saıası kóshbasshy sapasyn kórsetip otyr», depti.

Danılo Tıýrktiń Qazaqstandaǵy eki kúndik resmı sapary týraly «Ekspress K», «Lıter» basylymdarynan da tolyq maǵlumat alýǵa bolady.

«Munaı baǵasy kóterilip jatqan ýaqytta gaz sektorynda keri tendentsııa baıqalady. Osyǵan oraı, taıaý bolashaqta dástúrli baǵadaǵy baılanys qoldanystan shyǵyp qalady», dep jazady «Ekspress K» gazeti. Halyqaralyq energetıkalyq agenttik sarapshylarynyń pikirinshe, taıaý bolashaqta gaz baǵasynyń quldyraýyn kútýge bolady. Agenttiktiń osydan biraz kún buryn ǵana jarııalanǵan jyldyq baıandamasynda AQSh-ta jańa ken oryndarynyń ıgerilýine oraı jáne tómen baǵaly «kógildir otyn» usynysynyń shuǵyl artýyna baılanysty bolashaqta jańa baǵa qatynasy túzilip,  gaz baǵasynyń munaıǵa táýeldiligi úzilýi múmkin delingen.