Naýryzdyq ataýly kúnder

Naýryzdy merekeleýdiń shynaıy mazmunǵa sáıkes bolýy men zamanǵa saı qyzyqty da, sándi bolýy, tereń maǵanany qarapaıym rásimdermen «áshekeıleý» arqyly jurtqa tartymdy meıram beınesin jasaqtaý ǵana ony jaǵymdy da áıgili etpek. Sondyqtan kópshiliktiń kóńilinen qaǵys qaldyrmas úshin barlyq múmkindikti oılastyra otyryp, naýryzdyń 14-21 aralyǵynda kirisýge bolatyndaı rásimder men ǵuryptardy zamanǵa sáıkestendire júıeleı uıymdastyrýdy usynyp otyrmyz. Bul toǵyz kúnniń árqaısysyna mazmun bere otyryp, Naýryzdyń sıpatyn ashatyndaı jáne zamanǵa sáıkes sharalarǵa aınalatyndaı ári ulttyq tanym men dástúr, salt pen joralǵylar óz ornyn tabatyndaı ahýal ornatýǵa ábden bolady.

14 naýryz - Kóktem kúni

Belgisi - qyzǵaldaq, raýshan gúlderi. Kúnge qurmet, sezim, dostyq kúni. Bul kúni jurt bir-birin kóktemniń alǵashqy kúnimen quttyqtap, tós qaǵystyryp sálemdesý rásimin jasaıdy. Alystaǵylar telefonmen, smspen habarlasady, qutparaqpen quttyqtasady. Erler áıelderge qyzyl gúl syılaıdy. Kóshelerge de qyzyl tústi bezendirimder ilinedi. Bul kúnnen bastap týylǵan náreste astraldyq jańajyldyq kúntizbege engiziledi.

15 naýryz - Alas kúni

Belgisi - alaý. Bul kún negizinen tazarý kúni bolyp tabylady. Adamdar úılerin tazalap, eski kıimder men zattaryn órteıdi. Kóshe tazalaýǵa jurt jumyldyrylady. Saıabaqtar men saıajoldar tazartylyp, aýyldarda bulaqtyń kózi arshylady. Úıdi, aýyldy, kósheni alastaý rásimi júredi. Adamdar bul kúni jappaı shomylyp, tazarady.

16 naýryz - Ónis kúni

Belgisi - búrshik jarǵan talshybyq nemese qozy. Molaıý kúni bolyp tabylady. Bul kúni ár aýyl, kóshe, qala tal egýmen aınalysady bolmasa bolashaq saıabaq, orman-toǵaı oryndaryn ázirleıdi. Adamdar úılerine, kóshege, saıabaqqa tez kókteıtin daqyl, gúl, aǵash egedi.

17 naýryz - Bereke kúni

Belgisi - qazan. Bul kúni ár úı «Qazan toly» rásimi boıynsha naýryz kóje pisiredi. Ár úı keminde jeti adamǵa kóje berip, ár adam keminde jeti úıden kóje ishedi. Osy kúnnen bastap, jurt naýryzdyq dastarhanǵa ázirlik bastaıdy. Adamdar bir-birine qonaqqa baryp, kóje ishisedi.

18 naýryz - Iis kúni

Belgisi - alaqan. Rýhanı álemge qurmet kúni. Qaıyrym men meıirim kórsetý kúni. Bul kúni jurt erte turyp, qaıtys bolǵan týystarynyń zırattaryna baryp, tazalap, retke keltiredi. Duǵa arnaıdy. Úılerinde jeti shelpek pisirip, taratady. Hosh ıisti shóptermen, ıissýlarmen orynjaılardy, bólmelerdi juparlaý qolǵa alynady. Iis kúni qasıetti Jumaǵa sáıkes kelgeni durys.

19 naýryz - Jaınaý kúni

Belgisi - quraq kórpeshe. Bul kúni árkim óz úıin áshekeıleıdi, kóshe, aýyl alýan túske bezendiriledi. Tórge quraq kórpe tóseledi, qabyrǵalarǵa kilem jaıylady. Jańa kıim, jańa múlik pen jıhaz satyp alady. Naýryzsherýge kıeshek (kostıým) ázirleıdi.

20 naýryz - Shattyq kúni

Belgisi - qońyraý. Bul kúndi árkim qýanyshty ótkizip, kóńil sergiter sharalarǵa arnaıdy. Renjisken adamdar bir-birin keshirip, qonaqqa shaqyrady, ózi qonaqqa barady. Júrgen jerine jáne qonaqtarǵa joldyq taratady.

21 naýryz - Úılesim kúni

Belgisi - tekemettiń túri, úılesim nyshany. Bul kúni árkim dastarhan jaıyp, ol kúni boıy jyınalmaıdy. Úıde, dalada án-kúı tolastamaıdy, aınala tolyq bezengen. Yrys túnine arnaıy Qydyr ataǵa arnalǵan dastarhan jaıylady. Ol «Naýan» atalatyn úshsóreli taǵam bolsa da jetkilikti.

Naýan. Búginde ár merekege tán óz taǵamy bar deýge bolady. Sondyqtan osy jáıt biraz oılastyryldy. Ol taǵam «Naýan» atty qazaq uǵymyna negizdelgen úsh tekti dámniń jımasynan (nabor) turady: halqymyz «qyzyl» dep et taǵamyn, «aq» dep sútten pisirilgen asty, al «kók» dep kókónis pen jemis-jıdekti ataǵan. Soǵan oraı, úsh sóreni úsh tekti dámge toltyrý arqyly yrysty pash etý maqsat boldy. Bul - naýryzdyq nesibe, berekeniń taǵamdyq nyshany; Jer men Kóktiń arasyn jalǵaıtyn yrys pen mol berekeni pash etý yrymy; naýryzdyq dastarhanǵa qoıylar taǵamnyń bárin jıystyryp, júıelep bir ǵana naýanǵa aınaldyrýǵa bolady. «Naýan» sózi - asa bıik; tańǵajaıyp ádemi, jarasymdy uǵymdaryn beredi.

Resmı buqaralyq merekeleý sharalary

Tańǵy saǵat 10-da Jolterek (ıol) ornatý bastalady.

12-de rásim bastalyp, 14-te kópshilikke arnalǵan Jyl rásimi aıaqtalady.

Tústen keıin Altybaqan qurylady. Kesh bata Altybaqan mańynda saýyq saıran bastalady. Altybaqanǵa 21 naýryzdan keıingi naýryz aıynda nekelik tirkelýge ótinish bildirgen bolashaq jas jubaılar kezekpen jaıǵasyp, Altybaqan tebedi. Altybaqan rásimi saraıda ótkizilýi múmkin. Altybaqan saırany kún batqannan tań atarǵa deıin jalǵasady.

Qydyr túni.

Bul kúni «Qydyr túni» atalatyn túndi qarsy alýǵa kári de, jas ta kirisedi. Jastar óz aldyna «Bastańǵy» keshine jınalady: qyzdar «Uıqyashar» asyn ázirlep, jigitter jaǵy «Seltetkizer» (sıýrprız) daıyndaıdy. Olar tań atqansha saıran quryp, tań ata Bas tańdy qarsy alýǵa kóshege shyǵady.

Qarııalar bul túni «Belkóterer» joralǵysymen jınalyp, Qydyr túnin ótkizedi: olar qonaqjaı úıge jaıǵasyp, ótken-ketkendi, bastan keshkenderin eske alysyp, tań asyrady.

22 naýryz - Bastańǵy

Belgisi - kún. Tań atar kezde Altybaqanshylar jyldyń Bas tańyn qarsy alýǵa shyǵady.

Tańǵy 5:15-te Bas tańdy qarsy alýǵa arnalǵan arnaıy shara bastalady. Tań ata jınalǵan jurt kóshe boılap Naýryzsherýge (karnaval) shyǵady. Bul - jańajyldyq ómir sherýi.