Naýryzda taǵamnan ýlanbaý úshin ne isteý kerek
ASTANA. KAZINFORM — Sanıtarlyq dárigerler Naýryzda qaýipsiz tamaqtaný erejelerin túsindirdi, dep habarlaıdy QR Prezıdenti Іs basqarmasy Medıtsınalyq ortalyǵynyń Sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq saraptama ortalyǵynyń baspasóz qyzmeti.
Naýryz — Qazaqstannyń eń basty merekeleriniń biri, tabıǵattyń jańarýyn jáne jańa jyldyń bastalýyn bildiretin qýanyshty kún.
— Osy mereke kezinde dástúrli dastarqan jaıylyp, ulttyq taǵamdar: naýryz kóje, baýyrsaq, et taǵamdary, qymyz, shubat, aıran jáne basqa da sút ónimderi usynylady. Alaıda, taǵamnyń moldyǵy, onyń uzaq ýaqyt dastarqan ústinde turýy jáne merekelik saýda belsendiligi taǵamdyq ýlaný men ishek ınfektsııalary qaýpin arttyrady. Qarapaıym taǵamdyq qaýipsizdik erejelerin saqtaý bul táýekelderdi aıtarlyqtaı tómendetedi, — dep eskertti sanıtarlyq dárigerler.
Naýryz dastarqany: qandaı taǵamdar qaýipti bolýy múmkin
Kóptegen taǵam merekege aldyn ala daıyndalady jáne dastarqan ústinde uzaq turýy múmkin.
— Saqtaýǵa sezimtal taǵamdar: qaınatylǵan et jáne sorpalar, naýryz kóje (et, dándi daqyldar jáne sút ónimderi qospasy), sút ónimderi — qymyz, shubat, aıran, baýyrsaq jáne et pen sút qosylǵan salattar. Durys saqtalmasa, bul taǵamdar bakterııalardyń kóbeıýine qolaıly ortaǵa aınalady, — deıdi mamandar.
Taǵamdyq ýlanýdyń negizgi sebepteri
Sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaýlar kórsetkendeı, taǵamdyq ınfektsııalardyń negizgi sebepteri:
● daıyn taǵamdardy bólme temperatýrasynda uzaq ustaý;
● taǵamdy 12-24 saǵat buryn daıyndaý;
● shıki nemese pasterlenbegen sút qoldaný;
● taǵam daıyndaý kezinde jeke gıgıena erejelerin buzý;
● ónimderdi ruqsat etilmegen saýda oryndarynan satyp alý.
+20 °C jáne odan joǵary temperatýralar mıkroorganızmderdiń belsendi kóbeıýine jaǵdaı jasaıdy, sondyqtan tipti bastapta qaýipsiz taǵam uzaq turǵan kezde ınfektsııa týdyrýy múmkin.
Qymyz ben shubatty qalaı durys saqtaý kerek
Qymyz jáne shubat — dástúrli fermenttelgen sýsyndar, quramynda sút qyshqyl bakterııalary men ashytqy bar. Olardyń qaýipsizdigi daıyndaý, tasymaldaý jáne saqtaý sanıtarlyq sharttaryna baılanysty:
● tek jańa daıyndalǵan sýsyndardy ishý;
● +2…+5 °C temperatýrada saqtaý;
● ruqsat etilmegen oryndardan satyp almaý;
● ashyq ónimdi 24 saǵattan artyq saqtamaý.
Taǵam qaýipsizdigi: ár adam bilýi tıis erejeler
— Gıgıena saqtańyz. Taǵam daıyndamas buryn qoldy jaqsylap jýý, shıki et pen daıyn ónimderge arnalǵan bólek taqtalardy qoldaný qajet. Tamaqty jetkilikti qyzdyryńyz. Et taǵamdary tolyq qaınatylyp nemese qýyrý kerek, ishki temperatýrasy keminde 70 °C bolýy tıis. Temperatýrany baqylańyz: Qyzǵan taǵamdardy dastarqanǵa qoıýǵa deıin 60 °C jáne odan joǵary temperatýrada ustaý; Sýyq taǵamdardy +5 °C deıingi temperatýrada tońazytqyshta saqtaý kerek, — dep keńes berdi Strategııalyq josparlaý, monıtorıng jáne jumystardy taldaý departamentiniń dırektory Asem Ibraeva.
Taǵamdy uzaq bólme temperatýrasynda qaldyrmańyz. Eger taǵam sarqyt retinde saqtalsa, ony 2-4 saǵat ishinde tońazytqyshqa qoıyp, keıin jaqsylap qaıta qyzdyrý qajet.
Taǵam qaýipsizdigin qamtamasyz etýde laboratorııalyq baqylaý mańyzdy
Sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq saraptama ortalyǵynyń mamandary taǵam, sý jáne shıkizatty patogendik mıkroorganızmder, toksınder jáne basqa qaýipti zattar boıynsha tekseredi.
Laboratorııalyq baqylaý:
● ónimderdiń mıkrobıologııalyq lastanýyn anyqtaýǵa,
● sút ónimderiniń qaýipsizdigin baqylaýǵa,
● taǵamdyq ınfektsııalardyń taralýyn boldyrmaýǵa múmkindik beredi.
Ýlanýdyń aldyn alý úshin qarapaıym keńester
Taǵamdyq ýlanýdyń belgileri:
● júrek aınýy men qusý;
● dıareıa;
● dene qyzýynyń kóterilýi;
● ishtiń aýyrýy;
● álsizdik.
— Belgiler paıda bolsa, medıtsınalyq kómekke júginý qajet jáne ózin-ózi emdeýden bas tartý kerek. Merekelik dastarqan — Naýryz dástúriniń mańyzdy bóligi. Sanıtarlyq erejelerdi saqtaı otyryp, densaýlyǵyńyzdy qorǵap, merekeni qaýipsiz túrde qarsy alýǵa bolady, — dep túıindedi mamandar.
Buǵan deıin súr et qosylǵan naýryz kóje qalaı daıyndalatynyn jazdyq.