NASA juldyzdardyń qalyptasýy týraly tyń foto jarııalady
ASTANA. KAZINFORM – NASA Djeıms Ýebb ǵarysh teleskopynyń kómegimen NGC 7129 juldyzdar qalyptasyp jatqan aımaqtyń egjeı-tegjeıli ınfraqyzyl sýretin jarııalady. Kadrdan jas juldyzdardyń aınalasyndaǵy gaz ben shańnyń qurylymy, sondaı-aq olardyń qýatty aǵyndary men jelderiniń ǵarysh ortasyna áseri kórinedi.
NASA málimetinshe, juldyzdardyń qalyptasýy gravıtatsııanyń áserinen bastalady. Ol gazdyń orasan zor massasyn bir jerge jınaqtaıdy. Alaıda budan keıingi úderis kúrdelene túsedi: qalyptasyp úlgergen juldyzdar qýatty aǵyndar men jelder shyǵarady. Keıbiri ýaqyt óte kele jarylýy da múmkin.
Ǵaryshtyq sýrette juldyzdardyń paıda bolý úderisi aıqyn baıqalady. Kadrdyń sol jaǵyndaǵy altyn tústi gaz aımaǵynda ornalasqan jas juldyzdar oń jaqtaǵy qyzyl tústi bólikte kórinetin juldyzdarǵa qaraǵanda qalyptasý kezeńiniń anaǵurlym jetilgen satysynda tur.
Qyzyl tústi gazdaǵy jińishke talshyq tárizdi qurylymdar da nazar aýdarady. NASA mamandarynyń boljamynsha, olar jas juldyzdardan taraıtyn qýatty aǵyndar men juldyzdyq jelderdiń áserinen paıda bolǵan.
Sýrette ǵaryshtyq shańnyń róli de kórinedi. Tyǵyz shań kórinetin jaryqty bógep, nysandardy kádimgi optıkalyq sýretterde anyq kórýge kedergi keltiredi. Mundaı shań juldyzdardyń salqyn atmosferasynda da túzilýi múmkin. Keıin ol qorshaǵan keńistikke taralady.
Ǵalymdar juldyzdardyń damýynyń ártúrli kezeńderin zertteý arqyly olardyń qalyptasýy kezinde qandaı fızıkalyq úderister mańyzdy ról atqaratynyn jáne olardyń qaı ýaqytta júretinin jaqsyraq túsinýge múmkindik alady.
NASA bul sýretti 2026 jylǵy 16 qarashadaǵy «Kúnniń astronomııalyq sýreti» (Astronomy Picture of the Day) aıdarynda jarııalady. Kadrdy NASA, Eýropalyq ǵarysh agenttigi (ESA), Kanadanyń ǵarysh agenttigi (CSA), Ǵaryshtyq teleskop ǵylymı ınstıtýty (STScI) jáne Djeıms Ýebb teleskopy birlesip usynǵan.
Aıta keteıik, buǵan deıin NASA Marsta sýdyń birneshe ret bolǵanyn dáleldeıtin belgiler tabylǵanyn jarııalaǵan.
Sondaı-aq NASA Aıǵa júk jetkizý baǵdarlamasyna qatysatyn segiz kompanııany tańdaǵanyn jazdyq.