Náreste súıýge «Ekomed» klınıkasy járdemdesedi

Medıtsına mamandarynyń aıtýynsha, jylyna elimiz boıynsha 160-170  myń neke qıylatyn bolsa, sonyń 15-20 paıyzy náreste súıe almaýda.  Onyń saldaryn  mamandar  aýanyń lastanýy, jynystyq qatynasqa erte túsip, túrli syrqattar juqtyrý, qabyný aýrýlary, dári-dármek ishý jáne júıkeniń sharshaýy, bala súıýdi tym kesh josparlaý jáne taǵy basqa sebeptermen túsindirýde. Dúnıejúzilik Densaýlyq saqtaý uıymynyń paıymdaýy boıynsha náreste súımeý sebepteriniń 30 paıyzy áıelge, 30 paıyzy erlerge jáne qalǵan 40 paıyzy ekeýine de baılanysty.  Bedeýliktiń zardabyn shegýshi erli-zaıyptylardyń áke jáne ana ataný baqytyna qol jetkizýine «EKOMED»  adam urpaǵyn órbitý emhanasy septigin tıgizýde.   Sábı súıýdiń zamanaýı múmkinshiligi jaıly  «EKOMED» adam urpaǵyn órbitý klınıkasynyń ǵylymı dırektory, reprodýktolog-embrıolog, bıologııa ǵylymdarynyń doktory Saltanat Baıqoshqarovaǵa jolyǵyp,  birneshe saýal qoıǵan  edik. Maqalada  áıelderdiń kókeıinde júrgen máselelerdi qozǵaýǵa tyrystyq.  Suraq-jaýapqa  zer salyńyz, dep jazady Jetisý gazeti.

- Saltanat Berdenqyzy, «EKOMED» ortalyǵynyń qurylǵanyna 20 jyldan asty. Osy ýaqyt ishinde qansha otbasyǵa qýanysh syıladyńyzdar.

- Bizdiń alǵashqy «tútikte damyǵan» nárestemiz 1996 jyl5y 31 shildede dúnıege keldi. Ol qyz bala búginde 20 jasta. Boıshań, ádemi boıjetken Londondaǵy irgeli oqý ornynyń bakalavrynda oqyp júr. Sodan beri bizdiń klınıkanyń kómegimen Qazaqstannyń túkpir-túkpirinde, tipti alys-jaqyn shetelderde bes myńnan astam bala dúnıege keldi. Jylaǵanda etegi jasqa tolyp kelgen talaı ananyń baqytty bolǵan sátine kýá boldyq. Náresteli bolǵandar ómirde baǵa jetpes baılyq - jórgektiń ańqyǵan jupar ıisi ekenin aıtyp, sol shattyqty sezindirgenimiz úshin alǵystaryn jaýdyryp jatady. Balalaryna bizdiń esimimizdi beretinderi de sondyqtan shyǵar. Búgingi tańdaǵy adam urpaǵyn órbitý emhanasynyń negizgi máselesi - mamannyń jetispeıtindigi. Reprodýktolog, embrıolog mamandardy medıtsınalyq joǵary bilimi bolsa da taǵy eki jyl oqytyp, daıarlaımyz. Oqý kóbinese shetelde júrgiziledi. Osy 20 jyldan astam ýaqyt ishinde 100 shaqty maman daıarladyq. EKOMED-tiń fılıaldary Almatydan basqa Astana, Taraz, Shymkent, Atyraý qalalarynda bar.

  - Áıel densaýlyǵy óte kúrdeli qurylym.  Ondaǵy kiltıpandy zertteý, zerdeleý biraz ýaqytty alatyny sózsiz. Otasqannan keıin qansha ýaqytta bala kótermese dárigerge  tekserile bastaǵan jón?  Bedeýliktiń sebepteri nede?

     - Eger erkek pen áıeldiń arasynda bir jyldyń  ishinde sábı bolmasa,  jubaılardyń medıtsınalyq tekserýden ótkeni durys. Dúnıejúzilik Densaýlyq saqtaý uıymynyń zertteýinshe, bedeýliktiń jıyrmaǵa tarta  sebebi anyqtalǵan. Erli-zaıyptylardyń balaly bola almaýynda er  men áıeldiń densaýlyǵynan bolatyn kinárattyń úlesi birdeı. Áıelderde negizinen jatyr tútiksheleriniń joqtyǵynan nemese olardyń ótkizý qabiletiniń buzylýynan, gormonaldyq jetispeýshilik  jáne  buryn abort jasaýdyń  áserinen oryn alýy múmkin. Keıbir jaǵdaılarda erli-zaıyptylardyń reprodýktıvti júıesiniń kórsetkishteri durys bolsa da  ımmýnologııalyq syıyspaýshylyqtyń áserinen júktilikke jol berilmeıdi. Bedeýlik - densaýlyǵy jaqsy, bir-birimen sáıkes keletin erli-zaıyptylardyń arasynda da oryn alady.  Ony ıdıopatııalyq nemese túsindirýge jatpaıtyn bedeýlik deıdi.

-  EKOMED ortalyǵy  júktiliktiń  bolýyna qandaı kepildik beredi?

- Qalypty jaǵdaıda adamdarda júktilik úrdisi tómen. Jıyrma jastaǵy densaýlyǵy jaqsy áıelde bir aıda  bala kóterý múmkindigi - 15-20 paıyz, 30 jasta - 10 paıyz, al 40 jasta - 5 paıyz. Deneden tys uryqtandyrý  jáne embrıondy jatyrǵa qondyrý ádisterinde analyq bezderdi yntalandyrýdyń nátıjesinde bul kórsetkish eki ese artady, ıaǵnı 30-40 paıyzǵa deıin barady. Árıne, ǵylym bir orynda turmaı damıdy, jańa tehnologııalar, ádister qural-jabdyqtar jańarýda.  Biz ýaqyttyń kóshinen qalmaı, sol jańalyqtardyń jaqsysyn, paıdalysyn suryptap, óz jumysymyzǵa engizip otyramyz. Emdeý barysyn tereń taldaý, kóp jyldyq tájirıbemiz ben árdaıym izdenis ústinde bolýymyz jáne sheteldik mamandarmen tyǵyz jumys isteýdiń nátıjesinde ózimizge tán emdeý ádisterin paıdalanamyz. Sonyń biri áıelden alynǵan bıomaterıaldy nemese deneden tys uryqtanǵan embrıondy asa qaýipsiz ádispen qatyryp qoıyp, áıel aǵzasyn arnaıy daıyndyqtan ótkizýdi kózdeıtin «Altyn protokol» tásili. Bul ádistiń kómegimen emdeý  70-80 paıyzǵa deıin kepildik beredi. Árıne, bul óte jaqsy kórsetkish. 100 paıyz kepildikti álemdegi birde-bir  deneden tys uryqtandyrý ortalyǵy bere almaıdy.   

- Deneden tys uryqtandyrý  jaıly  aqparat berseńiz.  Ol qalaı júzege asyrylady?

- Deneden tys uryqtandyrý -  analyq uryqty atalyq uryqpen deneden tys, ıaǵnı «qutyda»  uryqtandyrý. Bul tásil búgingi kúnde bedeýlikten nátıje shyǵarýdyń eń tıimdi jáne nátıjeli ádisi bolyp tabylady. Atalmysh ádis - áıeldiń jatyr tútiksheleri joq nemese ótkizý qabileti buzylǵan jaǵdaıda, erkek bedeýliginde, endometrıoz  jaǵdaıynda, analyq bezderdiń durys jumys atqara almaýynda, bedeýliktiń sebebi tabylmaǵan kezde qoldanylady. DTU ádisiniń negizgi kezeńderi: analyq bezderin gormonaldyq dárilermen kúshtilep yntalandyryp,  follıkýldardyń pýnktsııasy arqyly analyq uryq alý.  Analyq uryqty kúıeýi nemese donordyń uryǵymen uryqtandyrý, embrıondardy jatyrǵa ornalastyrý, qajet bolsa qalǵan  embrıondardy qatyryp qoıýǵa bolady.

   - Deneden tys uryqtandyrý  balanyń densaýlyǵyna keri áser etpeı me?

-  Dúnıejúzinde 2 mıllıonnan astam bala osy ádispen ómirge kelgen. Eger salystyratyn bolsaq, DTU ádisimen dúnıege kelgen balalarda týa bitken dertke shaldyǵý tabıǵı jolmen uryqtanyp, dúnıege kelgenderde kezdesetin syrqattan kóp emes. Onyń ústine bul ádis arqyly embrıondardan tuqym qýalaıtyn ártúrli genetıkalyq aýrýlardy anyqtaýǵa bolady. Zertteý ádisin «ımplantatsııa aldyndaǵy genetıkalyq dıagnostıka» dep ataıdy. Embrıolog mıkroskoptyń kómegimen mıkromanıpýlıatordy qoldanyp mıkrohırýrgııalyq ádispen embrıon jasýshalaryn bólip alyp zertteıdi. Sodan keıin «pysyq» embrıon jatyrǵa salynady. Taǵy bir aıta ketetin jaıt, tabıǵı jolmen bolǵan júktilikpen salystyrǵanda deneden tys uryqtandyrýda kóp náresteli júktiliktiń bolý múmkindigi joǵaryraq bolady.

-  Oblystan jylyna kezekke turý arqyly 63 áıel «EKOMED» kómegin ıelený úshin kvota ala alady. Ár adamǵa beriletin qarjy 700 myń teńgeni quraıdy. Al jeke baryp emdelýshiler úshin qansha qarjy kerek?Sábı súıgizý maqsatynda qandaı naqty kómek kórsetiledi.

- Úkimetten beriletin qarjy mólsherin ózińiz aıttyńyz. Al aqyly túrde emdelse odan 1,5-2 ese arzan - shamamen 350 - 400 myń teńgeniń aınalasynda bolady. Budan arzan bolýy múmkin emes. Qazaqstanda bul ádis TMD elderimen salystyrǵanda arzanyraq. Basqa memleketterde «EKOMED» qyzmeti bizdikinen eki ese qymbat. Bir eskere ketetin jaıt, keı adam birden bala kótere almaýy múmkin. Belsendirýdi birneshe ret qaıtalaýǵa týra keledi. Biz qoldanatyn ádis kóp. Bala kótertý úshin kiltıpandy bilip, sol boıynsha jumys jasaımyz. Eger erkektiń óz áıelinde múmkinshilik bolmaǵan jaǵdaıda donordyń kómegine júginýge týra keledi. Bala kóterýge qarsy kórsetkishteri bar áıelder de kezdesedi. Ondaı jaǵdaıda áıeldiń óz kúıeýiniń uryǵymen shaǵylystyrylǵannan paıda bolǵan embrıondy sýrrogatty ananyń qursaǵyna salyp beremiz. Ol áıel balany dúnıege kelgenshe kóterip berýi tıis.

- Sizderge emdelýshiler qaıda, qalaı habarlasýǵa bolady?

- Bizdiń klınıkamyz jer-jerlerde kezek-kezekpen ashylýda. Kópshiliktiń suraýy boıynsha birneshe qalada emdeý ortalyqtary jumys isteýde. Búginde bary sanaýly. "EKOMED" klınıkasynyń baılanys telefondary: Almaty q.: 8-727-2775573; 3759004; 3753969. Sondaı-aq, ecomed_sb@mail.ruelektrondy poshtasyna hat joldaýǵa bolady.

- Áńgimeńizge rahmet! Áıel baqytyn eseleı berýlerińizge tilektespiz!

Gúljan Tursyn