Namangannan Qoja Ahmet ıAsaýı shejiresiniń bir úlgisi men móri tabyldy
NUR-SULTAN. QazAqparat – Ózbekstan Respýblıkasynyń Namangan qalasynan Túrki áleminde ıslam dininiń keń taralýyna erekshe lep berip, sopylyq negizderiniń dánin ekken áıgili Qoja Ahmet ıAsaýı shejiresiniń bir nusqasy men ıslam álemine áıgili on bir shaıyqtyń esimi jazylǵan mór tabyldy.
Atalmysh jádigerler QR Mádenıet jáne sport mınıstrligi, «Áziret Sultan» memlekettik tarıhı-mádenı qoryq-mýzeıi uıymdastyrǵan «ıAsaýı izimen» ǵylymı-ekspedıtsııasy aıasynda talyǵan bolatyn, dep habarlaıdy QazAqparat Áziret Sultan memlekettik tarıhı-mádenı qoryq-mýzeıiniń resmı saıtyna silteme jasap.
Saıttaǵy málimetterge qaraǵanda, Ahmet ıAsaýıdiń tarıhyna qatysty qundy muralar turatyn ıAsaýıdiń urpaǵy, ǵulama ǵalym Sharıfhýjaev Ibrahımjan qajynyń qolynda saqtalǵan.
98 jastaǵy Ibrahımjan aqsaqal Túrkistan qalasynyń týmasy. Ahmet ıAsaýı kesenesiniń janynda ómir súripti. Dinı senimderge qarsy ateıstik kózqaras dendegen kezeńde Túrkistan qalasynan da kóptegen taqýa jandar qýdalaýǵa túsip, kitaptary órtelip, qıyn kezeńderdi bastan ótkeredi. Bul zobalań Ahmet ıAsaýı urpaqtaryna qatty soqqy bolǵan. Sol sebepti ákesinen erte aırylǵan Ikramjan qarııa 10 jasynda anasy ekeýi bas saýǵalap Namanganǵa tyǵylypty. Ata-balalarynan urpaqtan-urpaqqa jetken Nasabnama men mórdi saqtap qalý úshin Namangan jerinde de kóp qıyndyqtar kórgen.
«Ákem Túrkistanda jerlendi. Al anam Namanganda jatyr. Bizge bul jaqta da ońaı bolǵan joq. Atadan balaǵa mura bolyp kele jatqan amanatty saqtap qalý anam ekeýmizdiń basty paryzymyz boldy. Qarańǵyda jasyrynyp júrip, aryq-atyzdar men eleýsiz jerlerge kómdik. Jer astynda kóp jatqandyqtan Nasabnamanyń keıbir jerleriniń boıaýy ózgerip, shirı bastady. Kózimniń tirisinde bul amanatty babam jatqan jerge tabystaýdy armandap júrgen edim»,-dedi Ibrahımjan qajy.
Namangannan tabylǵan Nasabnama nusqasy shaǵataı tilinde jazylǵan. Uzyndyǵy- 2,5 metr. Muranyń qaı ǵasyrǵa jatatyny ázirge belgisiz. Aldaǵy ýaqytta «Áziret Sultan» memlekettik tarıhı-mádenı qoryq-mýzeıi tarapynan Nasabnama da jazylǵan derekterge qatysty tolyqqandy ǵylymı-zertteý jumystary júrgiziletin bolady.
Namangan ǵana emes búkil respýblıka jurtynyń qurmetine bólengen ǵulama ǵalym Ibrahımjan aqsaqaldyń segiz ul, úsh qyzynan taraǵan urpaq úlken áýletke aınalǵan.
«Ul-qyzdarym Qoja Ahmet ıAsaýı urpaqtarynan bolǵandyǵyn qýanyshpen aıtady. Úlken ulym dinı ilimdi meńgerip, zertteý jumystary boıynsha meniń jolymdy jalǵastyrdy»,- deıdi qarııa.
Ikramjan qajy óz úıiniń bir bólmesinen Qoja Ahmet ıAsaýı men Túrkistanǵa arnap shaǵyn murajaı ashypty. Murajaıǵa ıAsaýıdiń shejiresine qatysty Nasabnamanyń kóshirmesi men mórin jáne Túrkistanǵa qatysty sýretter men kitaptar qoıǵan.
Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar:Rýhanı jańǵyrý», «Uly Dalanyń jeti qyry» baǵdarlamalyq maqalalary aıasynda
Qoja Ahmet ıAsaýıge qatysty derekter men muralardy jan-jaqty zertteý, izdeý, urpaqqa amanattaý maqsatynda qolǵa alynǵan «ıAsaýı izimen» ǵylymı-ekspedıtsııalyq jobasy Tashkent qalasynda jalǵasady.
