N.Nazarbaev: Bıýdjetti qalyptastyrýdyń turǵysy bireý ǵana - ol bıýdjettik shyǵyndardyń únemdiligi jáne tıimdiligi

Bul týraly QR Prezıdentiniń baspasóz qyzmeti Twitter-de atap ótken. .

Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýtsııasyna sáıkes Qazaqstan Respýblıkasynyń qos palataly Parlamenti zań shyǵarý qyzmetin júzege asyratyn Respýblıkanyń eń joǵary ókildi organy bolyp tabylady. Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń uıymdastyrylýy men qyzmeti, onyń depýtattarynyń quqyqtyq jaǵdaıy Konstıtýtsııamen, «Qazaqstan Respýblıkasynyń Parlamenti jáne onyń depýtattarynyń mártebesi týraly» Konstıtýtsııalyq zańmen jáne basqa da zańnamalyq aktilermen aıqyndalady. Parlamenttiń ókilettigi birinshi sessııasy ashylǵan sátten bastalyp, jańa saılanǵan Parlamenttiń birinshi sessııasy jumysqa kirisken kezden aıaqtalady.Parlamenttiń ókilettik merzimi kezekti saılanymdaǵy Májilis depýttarynyń ókilettik merzimimen aıqyndalady. Parlamenttiń ókilettigi Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýtsııasynda kózdelgen jaǵdaılarda jáne tártippen ǵana merziminen buryn toqtatylýy múmkin.

Parlament turaqty negizde jumys isteıtin eki Palatadan: Senattan jáne Májilisten turady.

Senat ár oblystan, respýblıkalyq mańyzy bar qaladan jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń astanasynan eki adamnan, tıisinshe oblystyq,respýblıkalyq mańyzy bar qalanyń jáne respýblıka astanasynyń barlyq ókildi organdary depýtattarynyń birlesken otyrysynda saılanatyn depýtattardan quralady. Senatta qoǵamnyń ulttyq-mádenı jáne ózge de eleýli múddeleriniń bildirilýin qamtamasyz etý qajettiligi eskerilip, onyń on bes depýtatyn Respýblıka Prezıdenti taǵaıyndaıdy. Saılanǵan Senat depýtattarynyń jartysy árbir úsh jyl saıyn qaıta saılanyp otyrady. Senat depýtattarynyń ókilettik merzimi - alty jyl.

Májilis júz jeti depýtattan turady. Májilistiń toqsan segiz depýtaty saıası partııalardan partııalyq tizimder boıynsha jalpyǵa birdeı, teń jáne tóte saılaý quqyǵy negizinde jasyryn daýys berý arqyly saılanady. Májilistiń toǵyz depýtatyn Qazaqstan halqy Assambleıasy saılaıdy. Májilis depýtattarynyń kezekti saılaýy Parlamenttiń jumys istep turǵan saılanymy ókilettiginiń merzimi aıaqtalardan keminde eki aı buryn ótkiziledi. Májilis depýtattarynyń ókilettik merzimi -bes jyl.

Besinshi saılanǵan Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń jańa quramy 2012 jylǵy qańtarda qalyptastyryldy.

Besinshi shaqyrylymda konstıtýtsııalyq normalarǵa sáıkes 2008 jáne 2011 jyldary saılanǵan, 2007 jáne 2011 jyldary Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti taǵaıyndaǵan Senat depýtattarynyń ókilettikteri jalǵastyryldy.

Parlament Májilisiniń saılaýyna jeti saıası partııa qatysty, olardyń úsheýi qorytyndy nátıjeler boıynsha saılaýshylar daýsynyń 7%-dan astamyn jınady jáne Parlament Májilisine: «Nur Otan» Halyqtyq-Demokratııalyq partııasy (80,99%), Qazaqstannyń «Aq jol» Demokratııalyq partııasy (7,47%), Qazaqstannyń Kommýnıstik halyq partııasy (7,19 %) ótti.

Parlament Májilisinde «Nur Otan» partııasynan 83 depýtat, «Aq jol» partııasynan - 8 depýtat, QKHP-nan - 7 depýtat jumys isteıdi. Qazaqstan halqy Assambleıasynan - 9 depýtat. Májilis quramynda barlyǵy 107 depýtat bar.

Májilistiń quramyna ótken saılanymdaǵy depýtattyq korpýstyń 43 depýtaty kirdi.

Besinshi saılanǵan Parlamenttiń birinshi sessııasynda qos palata depýtattary tarapynan 302 depýtattyq saýal joldandy. Osyǵan baılanysty, depýtattyq saýaldardyń burynǵydan sapaly bola túskenin, birin-biri qaıtalaýlardyń bolmaǵanyn atap ótý kerek.

Parlament qorjynyna 70-ten astam zań jobasy kelip tússe, sonyń 39-yn Májilis maquldap, 36-sy Parlamentpen qabyldandy. Osy qabyldanǵan zańnyń 22-sine el Prezıdenti Nursultan Nazarbaev qol qoıyp, qujattar zańdy kúshine endi. Qabyldanǵan zańdardyń barlyǵy da strategııalyq damý baǵdarlamalary men qazirgi mindetterdi iske asyrýdy qamtamasyz etip, quqyqtyq negizdi eleýli túrde nyǵaıtty. Atap aıtqanda, osy sessııada ındýstrııalyq-ınnovatsııalyq qyzmet, energııany únemdeý, men onyń tıimdiligin arttyrý, gazben qamtamasyz etý, básekege qabiletti kásiporyndardy órkendetý týraly birqatar zańdar qabyldandy.

Parlament depýtattarynyń ekinshi sessııasy kezeńinde onyń qaraýyna 2013-2015 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly, QR Ulttyq qorynan kepildendirilgen transfertterdi bólý týraly, kepildendirilgen memlekettik zańgerlik kómek týraly jáne basqa da zań jobalary kelip túsedi dep kútilýde.

Sondaı--aq memlekettik shekara týraly jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ishki ister organdary týraly zańdardy jańa redaktsııada sapaly qarap, qabyldaý kútilýde.

Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Qazaqstannyń áleýmettik jańǵyrtylýy: Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamyna qaraı 20 qadam» baǵdarlamasyn júzege asyrý maqsatynda Úkimet Parlamentpen jáne «Nur Otan» HDP-men birlese otyryp 2012 jyldyń sońyna deıin áleýmettik saladaǵy ulttyq zańdarǵa túgendeý júrgizip, áleýmettik jańǵyrtýdyń maqsattary men mindetterine sáıkes ony reformalaýdyń Tujyrymdama jobasyn engizýi tıis.

Qazaqstan qoǵamynyń tómengi basty ındıkatorlary kórsetilgen áleýmettik standarttar men áleýmettik quqyqqa kepildikter týraly zań qabyldaý kózdeledi. 

«Parlamentke taıaýdaǵy sessııalar kezinde neǵurlym qajet etiletin zańdyq aktilerdi qaraǵan jón bolady. Munda jańa zańdardyń tıisti máselelerdi keshendi sheshýin, olardyń tikeleı áreket etýin, qazaqstandyqtardyń kútken úmitterine sáıkes kelýin, halyqtyń ómirin qolaıly da yńǵaıly etýin, bárine túsinikti de qoljetimdi bolýyn ereje esebinde basshylyqqa alý kerek», dep atap kórsetti Elbasy óziniń strategııalyq maqalasynda.