Myńjyldyqtyń eń kúrdeli matematıkalyq tapsyrmasyn sheshken M.Ótelbaev álemdi moıyndatýda
ASTANA. QazAqparat - Myńjyldyqtyń eń kúrdeli matematıkalyq tapsyrmasyn sheshken M.Ótelbaev ózin álemge moıyndatý jolynda jumys jasap jatyr. Bul týraly búgin Astanada QR Prezıdenti janyndaǵy Ortalyq kommýnıkatsııalar qyzmetiniń baspasóz máslıhatynda L.Gýmılev atyndaǵy EUÝ rektory Erlan Sydyqov málim etti.
«Ol matematıkanyń osy baǵytynda kópten beri jumys jasap keledi. Ótelbaev álemdik matematıka qaýymdastyǵynda óte bedeldi ǵalym bolyp tabylady. Endi onyń sheshken jańalyǵyn jarııalaý kerek, matematıkalyq qaýymdastyqtyń retsenzııasyn alyp, olardy moıyndatý qajet. Sondyqtan qazir ótip jatqan ekinshi kezeńde ol endi matematıkalyq teńdeýdi sheshkendigin dáleldeýi tıis», - deıdi E.Sydyqov.
Aıta keteıik, 2013 jyldyń sońynda astanalyq professor Muhtarbaı Ótelbaev «myńjyldyq problemalarynyń» qataryna jatatyn eń kúrdeli jeti matematıkalyq tapsyrmalardyń birin sheshken bolatyn.
Oǵan deıin osyndaı jetistikke Pýankare gıpotezasyn dáleldegen Grıgorıı Perelman ǵana qol jetkizgen.
Professor, QR UǴA fızıka-matematıka ǵylymdarynyń doktory, L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ-dyń Eýrazııalyq matematıka ınstıtýtynyń dırektory Muhtarbaı Ótelbaev «Nove-Stoks teńdeýleriniń myqty sheshiminiń bolýy» atty eńbegin aıaqtap, ashyq basylymda jarııalady. Qazirgi ýaqytta ol eńbek aǵylshyn tiline aýdarylýda.
Bul eńbektiń mańyzdylyǵy sol, atalmysh problema «myńjyldyqtyń problemasy» dep atalatyn 7 eń kúrdeli matematıkalyq esepterdiń qataryna engen. Aıta keteıik, osy problemalardyń árqaısysyn sheshýde Kleı matematıkalyq ınstıtýty 2000 jyldyń basynda 1 mıllıon AQSh dollaryn báıgege tikken bolatyn. Qazirgi ýaqytta myńjyldyqtyń jeti problemasynyń tek bireýi ǵana (Pýankare gıpotezasy) sheshimin tapqan. Onyń ıesi - Grıgorıı Perelman, ol Fılds syılyǵyna ıe bolǵan.
Baspasóz qyzmetiniń habarlaýynsha, Muhtarbaı Ótelbaevtyń ǵylymı qyzyǵýshylyq salasyna fýnktsıonaldyq analız jáne onyń qoldanystary, dıfferentsıaldyq operatorlardyń spektrlik teorııasy, fýnktsıonaldyq keńistik teorııasy, esepteý matematıkasy, shekaralyq esepterdiń jalpy teorııasy kiredi.
Muhtarbaı Ótelbaev 2002-2005 jyldar aralyǵynda «Altyn adam» baıqaýynda («Ǵylym» nomınatsııasy boıynsha «Jyl adamy») «Jyldyń ǵylymı qaıratkeri» ataǵynyń ıegeri atanǵan. Sondaı-aq ǵylym men tehnıkanyń damýyna eleýli úles qosqan ǵalymdar men mamandarǵa arnalǵan memlekettik ǵylymı stıpendııasynyń ıegeri, «Ǵylym men tehnologııalar» nomınatsııasy boıynsha Ekonomıkalyq yntymaqtastyq uıymy syılyǵynyń laýreaty, 2004 j. «JOO-nyń eń úzdik oqytýshysy» QR BǴM grantynyń ıegeri, ǵylym men tehnıka salasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik syılyǵynyń laýreaty atanǵan.
