Murajaı-mýzeı, stansa-stantsııa: LRT-daǵy daýly ataýlardyń qaısysy durys

Buǵan deıin Astana turǵyny LRT stantsııalarynyń birine «Ulttyq mýzeı» degen ataý berilgenine nazar aýdarǵan edi. Ol «mýzeı» sóziniń ornyna «murajaı» nusqasy qoldanylýy kerek dep eseptegen.

Al CTS-tiń túsindirýinshe, qoldanystaǵy resmı ataýǵa sáıkes, normatıvtik nusqa – «Ulttyq mýzeı».

– Qazaqstan Respýblıkasynda qalyptasqan resmı qoldanys pen memlekettik mekemelerdiń bekitilgen ataýlaryna sáıkes, «Ulttyq murajaı» emes, «Ulttyq mýzeı» nusqasy normatıvtik talaptarǵa saı keledi. Atap aıtqanda, mekemeniń resmı ataýy – «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq mýzeıi, – dep habarlady kompanııa.

Budan bólek, CTS kompanııasy Termincom.kz saıtyndaǵy derekterge silteme jasaǵan. Onda 2014 jyly birqatar termınniń halyqaralyq standarttarǵa sáıkes ózgertilgeni kórsetilgen. Sol termınderdiń qatarynda «murajaı – mýzeı» sózderi de bar.

Osy arada áleýmettik jeli qoldanýshylary qazaq tilindegi «sońǵy stansa» («konechnaıa stantsııa») degen belgige de mán bergen. Atap aıtqanda, «stansa» sóziniń ornyna «beket» ataýyn qoldanǵan durys degen pikirler aıtyldy.

Buǵan deıin CTS baspasóz qyzmeti Kazinform tilshisine «stansa» ataýy Astana ákimdiginiń qaýlysy men 2025 jylǵy 10 qyrkúıektegi Respýblıkalyq onomastıka komıssııasynyń qorytyndysy negizinde bekitilgenin habarlaǵan. Kompanııa LRT stantsııalarynyń ataýy men aqparattyq jazbalary tıisti resmı qujattarǵa saı jazylǵanyn túsindirdi.

Kezekti jaýabynda da CTS «stansa» termıniniń ne sebepti qoldanylyp otyrǵanyn túsindirdi.

– «Stansa» termınine kelsek, qazaq tilinde temirjol nysandaryna qatysty osy sóz qoldanylady. QR «Temirjol kóligi týraly» zańynda, sondaı-aq temirjol ınfraqurylymyna qatysty normatıvtik quqyqtyq aktilerde «stansa/stantsııa» kólik júıesindegi nysandy bildiredi, – dep túsindirdi kompanııa.

Qazaq tiliniń sózdikterinde de «stansa» sózi «stantsııa» sóziniń balamasy retinde kórsetilgen. Ol jolaýshylardyń kólikke minip-túsýine arnalǵan aıaldaý ornyn bildiredi.

Sonymen birge, kompanııa «stansa» termınin Respýblıkalyq termınologııa komıssııasy bekitkenin jáne onyń resmı termınologııada qoldanylatynyn atap ótti.

Buǵan deıin fılolog Nazgúl Qojabek osy máselege qatysty pikir bildirgen edi. Onyń aıtýynsha, másele sózdi durys jazýda emes, qazaq tilinde burynnan bar sózdi qoldanýda.

– Másele Onomastıka komıssııasy bekitetin emlede nemese aıtylymda emes. Qazaq tilinde bul uǵymdy bildiretin tól sóz bar. Ol – «beket». Qazaq tilinde «beket» dep kólik toqtap, jolaýshylar minetin jáne túsetin oryndy aıtady. Qajet bolsa, kólik osy jerde janarmaı quıyp, jolyn jalǵastyrady. ıAǵnı qazaq tilinde mundaı oryn burynnan «beket» dep atalyp kelgen, – dep túsindirgen edi ol.

Mysal retinde sarapshy Shyńǵys Aıtmatovtyń «Borandy beket» shyǵarmasyn keltirdi. Almaty metrosynda da dál osy ataý qoldanylady.

Óz kezeginde CTS Tarlan Astana nysandaryna ataý berý belgilengen tártippen kelisiletinin atap ótti. Ataýlardy Onomastıka komıssııasy jáne tilderdi damytý salasyna jaýapty ýákiletti organ qaraıdy.

Aıta keteıik, Tarlan Astana jeńil relsti kólik júıesi iske qosylǵan sátten beri onyń qyzmetin 8 mln-nan astam jolaýshy paıdalanǵan.