Murat Ábenov: Quryltaıdy taratý tetigin qaıta qaraýdy usyndy

ASTANA. KAZINFORM – Qoǵamda, ásirese áleýmettik jeliler men sarapshylar ortasynda Quryltaıdy taratý negizderin keńinen talqylanyp jatyr. Bul týraly Konstıtýtsııalyq reformalar jónindegi komıssııa otyrysynda Májilis depýtaty Murat Ábenov málimdedi.

Onyń aıtýynsha, Konstıtýtsııa jobasynyń 46 jáne 62-baptarynyń bastapqy redaktsııasyna qatysty azamattar negizinen 62-bapty sóz etken. Alaıda tıisti normalar 46-bapta da qamtylǵan. Atap aıtqanda, negizgi laýazymdarǵa taǵaıyndaýlar birneshe ret kelisilmegen jaǵdaıda Prezıdent Quryltaıdy taratýǵa mindetti degen norma kózdelgen.

Bul tetik Vıtse-Prezıdentti, Premer-mınıstrdi, sýdıalardy, Konstıtýtsııalyq sot múshelerin, Ortalyq saılaý komıssııasy men Joǵary aýdıtorlyq palata múshelerin taǵaıyndaý, sondaı-aq Quryltaı tóraǵasyn saılaý rásimderine qatysty bolǵan.

– Atalǵan normalardy týra maǵynasynda oqý azamattar arasynda oryndy alańdaýshylyq týǵyzdy. Sebebi Konstıtýtsııa mátini barynsha naqty ári quqyqtyq turǵydan dál bolýy tıis. Sarapshylar da ókildi organdy negizsiz taratý qaýpi «kúshti Prezıdent – yqpaldy Parlament – esep beretin Úkimet» formýlasyna sáıkes kelmeıtinin ádil atap ótti, – dedi depýtat.

Murat Ábenovtiń sózinshe, mundaı avtomatty tetik ınstıtýtsıonaldyq daǵdarysqa jáne tyǵyryqqa tirelgen jaǵdaıdyń týyndaýyna alyp kelýi múmkin. ıAǵnı belgili bir saıası kúshterdiń joǵary memlekettik laýazymdarǵa taǵaıyndaýlardy ádeıi buǵattaýy búkil memlekettik bıliktiń jumysynyń toqtaýyna soqtyrýy yqtımal.

– Mundaı stsenarıı halyqaralyq tájirıbede bar. Máselen, Ulybrıtanııada eki jylǵa jetpeıtin ýaqyt ishinde tórt premer-mınıstr aýysty, olardyń biri nebári 50 kún ǵana qyzmet atqardy.

Ońtústik Koreıada da ınstıtýtsıonaldyq turaqtylyq máseleleri jıi baıqalady, – dedi ol.

Depýtat kóptegen damyǵan elderde tejemelik ári tepe-teńdik júıesiniń álsizdigi saldarynan saıası kúshter bul mehanızmderdi jeke nemese partııalyq múddeler úshin ádeıi paıdalanatynyn atap ótti. Oppozıtsııalyq partııalar fraktsııalar quryp, kandıdatýralardy kelisýdi sozbalańǵa salyp, negizgi taǵaıyndaýlardy buǵattaý arqyly parlamentti taratýǵa ákeletin jaǵdaı qalyptastyrady. Nátıjesinde saıasatkerler emes, qarapaıym azamattar zardap shegedi, basqarý álsireıdi, reformalar tejeledi.

Osyǵan baılanysty «Amanat» partııasynyń fraktsııasy Konstıtýtsııanyń 46-babyna, sondaı-aq 62-baptyń 2-tarmaǵyna ózgeris engizýdi usyndy. Atap aıtqanda, «Prezıdent taratady» degen normany «Prezıdent taratýǵa quqyly» degen tujyrymǵa aýystyrý.

– Bul ózgerister arqyly normanyń máni túbegeıli transformatsııalanady. Quryltaıdy jasandy túrde taratý qaýpi joıylady, ıaǵnı yqtımal saıası daǵdarystyń aldyn alý múmkindigi artady. Teorııalyq turǵydan alǵanda, belgili bir usynystardy júıeli túrde keri qaıtarý arqyly Quryltaı ókilettigin avtomatty túrde toqtatýǵa ákeletin stsenarııdiń joly kesiledi, – dep túıindedi Murat Ábenov.

Eske salsaq, qazirgi jahandyq ózgerister dáýirinde, tórtinshi ónerkásiptik revolıýtsııa, tehnologııalyq serpilis pen tsıfrlandyrý jaǵdaıynda memlekettik basqarýǵa jańa talaptar qoıylyp otyr. Osyǵan baılanysty qoǵam damýyna serpin beretin zamanaýı Konstıtýtsııanyń mańyzy aıryqsha. Onsyz ornyqty damý múmkin emes. Bul týraly Konstıtýtsııalyq reformalar jónindegi komıssııanyń onynshy otyrysynda Májilis depýtaty Murat Ábenov aıtqan edi.