Munaı baǵasy 130 dollarǵa jetse, Qazaqstan utady - HVQ
ASTANA. KAZINFORM – Bıyl elimizdiń ekonomıkasynyń ósimi 5,5 paıyzǵa deıin jetýi múmkin. Ulttyq bank ishki suranys pen ınvestıtsııalyq belsendiliktiń artýyn ekonomıkalyq ósimniń negizgi qozǵaýshy kúshi dep baǵalap otyr. Al Halyqaralyq valıýta qory munaı baǵasy 2027 jyly barreline 130 dollarǵa deıin kóterilgen jaǵdaıda Qazaqstan sııaqty munaı eksporttaýshy elder budan paıda kórýi múmkin ekenin aıtady.
Halyqaralyq valıýta qorynyń Kavkaz ben Ortalyq Azııa boıynsha óńirlik ekonomıkalyq sholýyn tanystyrý rásiminde sóz sóılegen Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasary Aqyljan Baımaǵambetovtiń aıtýynsha, 2026 jylǵy qańtar-qyrkúıek aılarynda Qazaqstannyń jalpy ishki ónimi 4,2 paıyzǵa ósken. Ekonomıkalyq ósimge negizinen óńdeý ónerkásibi, qurylys jáne qyzmet kórsetý salalary úles qosqan. Al taý-ken óndirý sektoryn esepke almaǵanda, JІÓ ósimi 5,4 paıyzdy qurady.
– Saýda salasyndaǵy turaqty ósim men ınvestıtsııalyq belsendiliktiń keń aýqymdy sıpat alýy ishki suranystyń ornyqtylyǵyn saqtaýǵa yqpal etti. Jyl qorytyndysy boıynsha ekonomıkalyq ósim 4,5-5,5 paıyz deńgeıinde bolady dep kútip otyrmyz, – dedi Aqyljan Baımaǵambetov.
Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasary ınflıatsııanyń da baıaýlap kele jatqanyn atap ótti. Onyń málimetinshe, qazan aıynda jyldyq ınflıatsııa 9,2 paıyzǵa deıin tómendegen. Alaıda baǵanyń negizgi ósý qysymy áli de joǵary deńgeıde qalyp otyr.
Osyǵan baılanysty Ulttyq Banktiń bazalyq mólsherlemeni 15,75 paıyzǵa deıin tómendetý týraly sheshimi aqsha-kredıt saıasatynyń birqalypty qatań jaǵdaılaryn saqtaýǵa baǵyttalǵan.
– Bizdiń sheshimderimiz ekonomıkalyq derekterge negizdeledi. Bul rette ınflıatsııany 5 paıyzdyq nysanaly deńgeıge qaıtarýǵa basymdyq beremiz, – dedi ol.
Inflıatsııaǵa syrtqy faktorlar áser etedi
Aqyljan Baımaǵambetovtiń paıymynsha, jahandyq usynys tizbegindegi irkilister, energııa resýrstary men kólik shyǵyndarynyń ósýi, sondaı-aq geosaıası shıelenister ınflıatsııaǵa birneshe baǵyt boıynsha yqpal etip otyr.
Onyń pikirinshe, mundaı jaǵdaıda ortalyq banktiń táýelsizdigi, memlekettik qarjynyń ornyqtylyǵy jáne qarjy naryqtarynyń damýy ınflıatsııalyq qysymdy shekteýde mańyzdy ról atqarady.
– Azyq-túlik, energııa resýrstary men kólik shyǵyndarynyń bastapqy ósýi basqa taýarlar men qyzmetterdiń baǵasyna, sondaı-aq ınflıatsııalyq kútýlerge taralýy múmkin. Sondyqtan mundaı áserlerdi shekteý úshin ortalyq banktiń táýelsizdigi men memlekettik qarjynyń ornyqtylyǵy mańyzdy, – dedi Ulttyq Bank tóraǵasynyń orynbasary.
Sondaı-aq ol Úkimetpen birlesip júzege asyrylyp jatqan 2026-2028 jyldarǵa arnalǵan birlesken is-qımyl baǵdarlamasynyń mańyzyn atap ótti. Baǵdarlama aqsha-kredıt jáne bıýdjet saıasatynyń úılesimdiligin arttyryp, baǵa turaqtylyǵyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan.
Orta dálizdiń múmkindigi keńeıip keledi
Baıandamanyń taǵy bir mańyzdy baǵyty – saýdany ártaraptandyrý. Aqyljan Baımaǵambetovtiń aıtýynsha, jańa naryqtar men kólik baılanystaryn damytý óńir elderiniń syrtqy kúızelisterge táýeldiligin azaıtýǵa múmkindik beredi.
Bul rette Qazaqstan Orta dálizdi qosa alǵanda, balama kólik baǵyttaryn damytýǵa, temirjol jáne logıstıkalyq ınfraqurylymnyń ótkizý múmkindigin keńeıtýge basymdyq berip otyr.
– Kólik-logıstıka ınfraqurylymyna ınvestıtsııa salý ózara baılanysty nyǵaıtýǵa, saýdany jeńildetýge jáne bıznestiń óńirlik ári jahandyq naryqtarǵa shyǵý múmkindigin keńeıtýge yqpal etedi, – dedi ol.
Sonymen qatar Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasary turaqty ekonomıkalyq ósimge qol jetkizý úshin kásiporyndarǵa básekege qabiletti bıznes ortasy, bilikti mamandar jáne senimdi ınfraqurylym qajet ekenin aıtty.
Onyń sózinshe, ónimdilikti arttyrýǵa jáne resýrstardy tıimdi bólýge baǵyttalǵan qurylymdyq reformalar jańa salalardy damytý men eksporttyq múmkindikterdi keńeıtý úshin mańyzdy.
Aqyljan Baımaǵambetov baǵa turaqtylyǵy ınvestıtsııa tartýǵa jáne bıznesti uzaq merzimge josparlaýǵa jaǵdaı jasaıtynyn, al ónimdiligi joǵary ári ártaraptandyrylǵan ekonomıka syrtqy kúızelisterge tótep berýge qabiletti bolatynyn atap ótti.
HVQ munaı baǵasyna boljam jasady
Halyqaralyq Valıýta Qorynyń Taıaý Shyǵys jáne Ortalyq Azııa departamenti dırektorynyń kómekshisi Roberto Kardarellı óńir elderindegi ınflıatsııa kórsetkishteri ártúrli qalyptasqanyn aıtady.
- Keıbir memlekette ınflıatsııa tómendedi. Qazaqstan – sonyń biri. Ózbekstanda da osyndaı úrdis baıqalady. Al basqa elderde ınflıatsııa ósti. Buǵan saýda jaǵdaıynyń ózgerýi, energııa baǵasynyń joǵarylaýy áser etti. Jyldyń belgili bir kezeńinde azyq-túlik baǵasy da artty. Biraq sońǵy ýaqytta bul qarqyn qaıta baıaýlap keledi, - dedi ol.
Sarapshy óńir elderindegi ınflıatsııanyń ártúrli bolýyna ne sebep bolyp otyrǵanyna da toqtaldy. Onyń paıymynsha, birinshi faktor – aqsha-kredıt saıasatynyń baǵyty. Sońǵy aılarda Qazaqstan aqsha-kredıt saıasatyn salystyrmaly túrde qatań júrgizý esebinen ınflıatsııa tómendegen elderdiń qataryna qosyldy.
- Ekinshi faktor – valıýta baǵamynyń ózgerýi. Ásirese ımporttyq ınflıatsııanyń ishki baǵaǵa berilýine valıýta baǵamynyń dınamıkasy áser etedi. Óńirdegi kóptegen eldiń ulttyq valıýtasy nyǵaıdy. Máselen, Qazaqstanda nomınaldy tıimdi aıyrbas baǵamy eń kóp nyǵaıǵan elderdiń biri boldy. Buǵan munaı baǵasynyń joǵarylaýy jáne qarjy aǵyndarynyń turaqty túsýi yqpal etti. Jalpy, valıýta baǵamynyń nyǵaıýy óńirdegi kóptegen elge ortaq qubylys boldy.
Bul saýda jaǵdaıynyń ózgerýi men energııa baǵasynyń ósýi, ásirese munaı ımporttaýshy elderde ınflıatsııany biz kútkendeı joǵary deńgeıge jetkizbeýine áser etken bolýy múmkin, - dedi sarapshy.
Sondaı-aq ol ekonomıkalyq boljam men oǵan tónetin táýekelderge toqtalyp, munaı baǵasy salystyrmaly túrde jyldam tómendeıtindigin aıtady.
- 2026 jyly munaıdyń ortasha baǵasy barreline 96 dollar, al 2027 jyly 86 dollar bolady dep boljap otyrmyz. Bul boljam Parsy shyǵanaǵyndaǵy qaqtyǵys báseńdep, 2027 jyly energııa óndirisi men saýdasy qalypty jaǵdaıǵa oralady degen esepke negizdelgen. Azyq-túlik baǵasyna kelsek, onyń ósýi baıqaldy. Parsy shyǵanaǵyndaǵy irkilister tyńaıtqysh tapshylyǵyna ákeldi, - dedi ol.
Roberto Kardarellıdiń paıymynsha, memleketter arasyndaǵy soǵystar men qaqtyǵystar uzaqqa sozylsa, munaı baǵasy 130 dollarǵa deıin ósýi múmkin. Mundaı jaǵdaıda munaı óndirisi táýligine taǵy 4 mıllıon barrelge qysqarady.
- Osylaısha, óndiristiń qaqtyǵysqa deıingi deńgeıge oralýy keıinge shegeriledi. Al munaı baǵasy barreline 86 dollardan áldeqaıda joǵary bolady. Modeldeý nátıjesine sáıkes, 2027 jyly munaı baǵasy barreline 130 dollarǵa deıin jetýi múmkin. Bul jalpy óńir ekonomıkasyna, negizinen Parsy shyǵanaǵy elderine keri áserin tıgizedi. Al Qazaqstan sııaqty munaı eksporttaýshy Kavkaz jáne Ortalyq Azııa elderi úshin mundaı stsenarııdiń áseri oń bolýy múmkin. Olar munaı baǵasynyń ósýinen paıda kóredi. Kerisinshe, munaı ımporttaýshy memleketter zardap shegedi. Sonymen qatar barlyq elde ınflıatsııa bazalyq boljammen salystyrǵanda shamamen 1 paıyzdyq tarmaqqa joǵary bolady, - dedi ol.
