Muhıt túbinde kıtterdiń óleksesimen qorektenetin tirshilik ıeleri bar

ASTANA. KAZINFORM – Kıtter – muhıttaǵy eń alyp janýarlardyń biri. Olar 150 tonnaǵa deıin jetetin denesimen myńdaǵan shaqyrymǵa sozylatyn kóshý joldary boıymen júzip, keıin úlken tereńdikke deıin bata alady. Biraq olar ólgen kezde, bul alyp dene basqa tirshilik ıelerine azyqqa aınalady, dep jazdy VVS.

Kalıfornııadaǵy Skrıpps okeanografııa ınstıtýtynyń túpkilikti omyrtqasyzdar jónindegi kýratory Greg Raýzdyń aıtýynsha, kıtter kóbine jaǵalaýdan alys jerde, kóshý baǵyttarynyń boıynda óledi.

Alǵashynda ólgen kıttiń denesi sýdyń betinde qalqyp júrýi múmkin. Onyń ishinde jınalǵan gazdar deneni shar sekildi úrlep, sýǵa batyrmaı ustap turady. Biraz ýaqyttan keıin gazdar shyǵyp, alyp dene tómen qaraı bata bastaıdy. Ol aldymen kún sáýlesi túsetin qabattan, keıin kúńgirt aımaqtan, sońynda tolyq qarańǵylyqtaǵy tereń muhıt túbine jetedi.

Muhıt túbine túsken kıttiń denesi – tutas bir ekojúıege aınalatyn úlken qorek kózi.

Tereń teńizde qorektik zattar ádette «teńiz qar» dep atalatyn óte usaq organıkalyq bólshekter túrinde túsedi. Al bir kıttiń denesi – muhıt túbine bir mezette túsetin eń iri qorek kózi.

Ǵalymdardyń aıtýynsha, bir ǵana kıt myńdaǵan jyl boıy jınalatyn «teńiz qaryn» almastyra alady. Mundaı qorek ondaǵan jyl boıy kóptegen tirshilik ıelerin asyraýǵa jetedi.

Alǵash bolyp óleksejegishter keledi.

Londondaǵy Tabıǵat tarıhy mýzeıiniń tereń teńiz ekologııasy boıynsha mamany Adrıan Gloverdiń aıtýynsha, kıttiń denesine eń aldymen tereń muhıttaǵy óleksejegishter jınalady.

Olardyń ishinde omyrtqalylar – mysaly, mıksına balyǵy men polıarlyq akýlalar bar. Sonymen qatar asshaıanǵa uqsaıtyn usaq shaıantárizdiler de kóptep keledi. Olar kıttiń etin jep, súıekterin ǵana qaldyrady.

Ǵalymdardyń sózinshe, bul kezeń – «qozǵalmaly óleksejegishter kezeńi» birneshe jylǵa deıin sozylýy múmkin.

Aıta keteıik, Japonııada jer silkinisinen keıin bes kıt jaǵaǵa shyǵyp qaldy.