Múgedektigi bar azamattardyń eńbegi qalaı qorǵalady
ASTANA. KAZINFORM – QR Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi Memlekettik eńbek ınspektsııasy komıtetiniń Astana qalasy boıynsha departamenti basshysy Erlan Ysmaǵulov múgedektigi bar adamdardyń eńbegi qalaı qorǵalatynyn túsindirdi.
Onyń sózinshe, zańnama boıynsha, múgedektiktigi bar azamattardyń eńbek quqyqtaryn shekteýge bolmaıdy. Demek, olardyń da el qatarly jumys isteýge qaqy bar. Bul norma QR Eńbek kodeksiniń 25-babynda qarastyrylǵan.
Sonymen qatar, jumys berýshi jumyskerlerdiń qaýipsizdigi men eńbegi qorǵalýyn qamtamasyz etýge mindetti.
– Eńbek kodeksiniń 181-babyna sáıkes, jumysker qaýipsizdik jáne eńbekti qorǵaý talaptaryna saı jabdyqtalǵan jumys ornyna, sondaı-aq qajetti sanıtarııalyq-turmystyq jaǵdaılarǵa jáne jeke jáne ujymdyq qorǵaý quraldarymen qamtamasyz etilýge quqyly. Jumys berýshi, óz kezeginde, qaýipsizdik jáne eńbekti qorǵaý salasyndaǵy zańnama talaptaryn saqtaýǵa, jumyskerlerdi oqytý men nusqama júrgizýdi uıymdastyrýǵa, óndiristik jaraqattaný men kásiptik aýrýlardyń aldyn alý boıynsha sharalar qabyldaýǵa mindetti, – dedi Erlan Ysmaǵulov Astana qalasynyń Kommýnıkatsııalar qyzmeti uıymdastyrǵan brıfıngte.
Onyń sózinshe, múgedektigi bar jumyskerdiń eńbegin uıymdastyrý kezinde onyń jeke múmkindikteri men belgilengen shekteýlerdi eskerý kerek.
– Qajet bolǵan jaǵdaıda jumys orny jumyskerdiń eńbek mindetterin qaýipsiz oryndaýyna múmkindik beretindeı beıimdelýi tıis. Máselen, jumys aımaǵyna, sanıtarııalyq-turmystyq úı-jaılarǵa, jabdyqtarǵa jáne jumysty oryndaý úshin qajetti basqa da obektilerge qoljetimdilikti qamtamasyz etilýi tıis, – Memlekettik eńbek ınspektsııasy komıtetiniń Astana qalasy boıynsha departamenti basshysy.
Jumyskerlerdiń densaýlyǵy basty nazarda
Jumys berýshi qaramaǵyndaǵy múgedektigi bar adamdardyń densaýlyq jaǵdaıyn eskerýi de talap etiledi. Bul norma da Eńbek kodeksine engizilgen. Naqtyraq aıtqanda, jumys barysynda múgedektigi bar kisiniń densaýlyǵyna keri áserin tıgizetin jáne dárigerler tyıǵan júktemelerdi mindetteýge bolmaıdy. Kerisinshe, ondaı janǵa barynsha jaıly, yńǵaıly, densaýlyǵyna zarar keltirmeıtin jaǵdaı jasalýy kerek.
– Zııandy nemese qaýipti óndiristik faktorlarmen, eleýli dene júktemesimen, bıiktiktegi jumystarmen, mehanızmderdi paıdalanýmen jáne basqa da kásiptik qaterlermen baılanysty jumystarǵa erekshe nazar aýdarý qajet, – dep eskertti maman.
Arnaıy jumys oryndary
Erlan Ysmaǵulov múgedektigi bar adamdardy jumysqa ornalastyrý úshin arnaıy jumys oryndaryn qurý máselelerine de toqtaldy. Olar Qazaqstan Respýblıkasynyń Áleýmettik kodeksimen retteledi. 108-bapqa sáıkes, arnaıy jumys orny múgedektigi bar adamnyń jeke múmkindikterin eskere otyryp qurylady jáne onyń eńbek fýnktsııalaryn oryndaý múmkindigin qamtamasyz etýge tıis. Mundaı jumys oryndaryn uıymdastyrý ýákiletti memlekettik organ belgilegen tártippen júzege asyrylady.
– Osylaısha, jumysqa ornalastyrý tek jumys ornyn formaldy túrde usynýmen shektelmeýi tıis. Adamǵa eńbek mindetterin qaýipsiz ári tolyqqandy oryndaýǵa naqty múmkindik qamtamasyz etilýi qajet, – dedi ol.
Jumyskerdiń negizgi quqyqtary jáne jumys berýshiniń mindetteri
Maman múgedektigi bar azamattardyń qandaı quqyqtary bar ekenin de sanamalap aıtyp, táptishtep túsindirdi:
• qaýipsiz jáne jabdyqtalǵan jumys ornyna;
• eńbek jaǵdaılary men kásiptik qaterler týraly tolyq jáne durys aqparat alýǵa;
• qajetti qorǵaý quraldaryn alýǵa;
• qaýipsizdik jáne eńbekti qorǵaý máseleleri boıynsha oqytý men nusqaýlyq berý úderisinen ótýge;
• belgilengen medıtsınalyq shekteýlerdiń saqtalýyna;
• eńbek quqyqtary buzylǵan jaǵdaıda olardy qorǵaýǵa quqyǵy bar.
Al jumys berýshi qaýipsiz eńbek jaǵdaılaryn qamtamasyz etýi, kásiptik qaterlerdi baǵalaýy jáne olardyń aldyn alýy, qajetti oqytý men nusqaý berý sharalaryn ótkizýi, sondaı-aq, kerek bolǵan jaǵdaıda jumys ornyn jumyskerdiń jeke múmkindikterin eskere otyryp beıimdeýi tıis.
– Eńbek qaýipsizdigi – artyqshylyq emes, árbir jumyskerdiń quqyǵy. Múgedektigi bar adamdar úshin bul quqyqty qamtamasyz etý eńbekti qorǵaýdyń jalpy talaptaryn saqtaýmen qatar, qajet bolǵan jaǵdaıda jumys orny men eńbek jaǵdaılaryn tıisti túrde beıimdeýdi kózdeıdi. Mundaı tásil eńbek quqyqtarynyń teńdigin, laıyqty jumyspen qamtýdy jáne óndiristik jaraqattanýdyń aldyn alýdy qamtamasyz etýge múmkindik beredi, – dep túıindedi Erlan Ysmaǵulov.
Aıta keteıik, buǵan deıin Eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý máseleleri boıynsha oqytý men bilimin tekserýdiń jańa qaǵıdalary bıyl kúshine enbeıtinin jazǵanbyz. QR Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi olardy engizý merzimin 2026 jylǵy 12 shildeden 2027 jylǵy 1 qańtarǵa shegerýdi usyndy.
