Muǵalim oqý protsesinen tys ýaqytta oqýshyǵa jaýapty bolmaıdy – Májilis zań jobasyn qaraıdy

Aldymen depýtattar Pedagog mártebesi jáne bilim berý máseleleri týraly zań jobasy men Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekske ilespe túzetýlerdi birinshi oqylymda qaraıdy. Zań jobalaryn depýtattar Memleket basshysynyń pedagogterdiń quqyqtary men zańdy múddelerin zańnamalyq deńgeıde kúsheıtý jónindegi tapsyrmasyn oryndaý maqsatymen ázirledi. Atap aıtqanda, bilim alýshylar úshin pedagogterdiń jaýapkershiligin tek oqý protsesi kezimen shekteý, sonymen birge balalardyń ómiri, densaýlyǵy men qaýipsizdigi úshin ata-analardyń jaýapkershiligin keńeıtý usynylady.

Buǵan qosa normalar eseptiliktiń qaǵaz jáne elektrondyq formattarda qaıtalanýyn boldyrmaıdy jáne medıtsınalyq bilim berý júıesin jetildiredi.

Sondaı-aq Májilis atqarýshylyq is júrgizýdi jetildirý máseleleri boıynsha zań jobasyn birinshi oqylymda qaraıdy. Depýtattar bastamashy bolǵan qujat azamattardyń quqyǵyn qorǵaýǵa, sondaı-aq jeke sot oryndaýshylarynyń kásibıligi men jaýapkershiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan. Zań jobasy depýtattardyń 2025 jyly jeke sot oryndaýshylary ınstıtýtyn damytýǵa arnalǵan Úkimet saǵaty barysynda daıyndaǵan usynymdaryn eskere otyryp ázirlendi. Atap aıtqanda, óndirip alý shegin 20-dan 40 AEK-ke deıin ulǵaıtý arqyly atqarýshylyq qujattardyń jekelegen sanattary (aıyppuldar men salyq bereshekterin óndirip alý) boıynsha ońaılatylǵan is júrgizýdiń qoldanylýyn keńeıtý kózdeledi.

Azamattardyń áleýmettik quqyqtaryn qorǵaý maqsatymen boryshkerdi qonys aýdarýdyń belgilengen kúninen keminde on kúntizbelik kún buryn habardar etý, sondaı-aq bitimgerlik kelisim jasalǵan kezde atqarýshylyq is júrgizýdi bir aıǵa deıingi merzimge toqtata turý usynylady.

Munan bólek, depýtattar ekinshi oqylymda arnaýly memlekettik organdardyń qyzmeti máseleleri týraly zań jobasyn jáne Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekske ilespe túzetýlerdi qaraıdy. Bul qujatta Májilis 1 sáýirde birinshi oqylymda maquldaǵan edi. Sol kezde Májilis depýtaty Bolat Kerimbek zań jobasy ulttyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń arnaýly memlekettik organdarynda qyzmet ótkerý salasyndaǵy zańnamany odan ári jetildirý maqsatyn kózdeıtinin aıtty.

Sonymen qatar, zań jobasynda ulttyq qaýipsizdik organdarynyń daǵdarystyq jaǵdaılar týyndaǵanda, tótenshe jáne áleýmettik sıpattaǵy tótenshe jaǵdaı engizilgen kezde áreket etý quzyretin naqtylaý eskerilgen. Sondaı-aq, memlekettik organdar men uıymdarda memlekettik qupııalardy qorǵaý jaǵdaıyn kúsheıtý kózdelgen. Osy maqsatta zańda «memlekettik qupııalardy qorǵaý deńgeıiniń tómendeýin» ulttyq qaýipsizdikke tóngen qaýipterdiń biri retinde bekitý usynyldy. Budan bólek, ekstremıstik jáne terrorıstik materıaldardy ákelýge, basyp shyǵarýǵa, ázirleýge jáne taratýǵa zańnamalyq tyıym salýdan basqa, zań jobasy olardy saqtaýǵa qosymsha tyıym salýdy engizýdi usynady. 

Esterińizge sala ketsek, ótken aptadaǵy Májilistiń jalpy otyrysynda depýtattar «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy jergilikti memlekettik basqarý jáne ózin-ózi basqarý týraly» Zańǵa engiziletin túzetýlerdi birinshi oqylymda maquldady.

Qujatty tanystyrǵan depýtat Ekaterına Smyshlıaeva zań jobasy jergilikti halyqtyń jıyn ótkizý talaptaryn reglamentteıtinin aıtty.

– Jıyn ótkizýge bastama kóterýshiler úshin habarlama tártibi engiziledi. Aýmaqtyq keńesterdiń qurylý tártibi men fýnktsııalary naqtylandy. Buǵan deıin aýmaqtyq keńester týraly norma is júzinde jumys istemeı, qoldanylmaı kelgen. Bul iri aýyldar men qala turǵyndarynyń basqarýǵa kóbirek qatysýyna múmkindik beredi, - dedi ol.

Máslıhat depýtattaryna mynandaı ýákilettikter berilmek:

– Depýtattar ákimniń halyqpen kezdesýinen keıin qabyldanǵan jospardyń oryndalýyn baqylaýǵa qatysady;

– Depýtattarǵa bıýdjetke túzetýler engizýdi bastamashylyq etý, bıýdjet komıssııasynyń jumysyna qatysý jáne basqa da múmkindikter beriledi;

– Máslıhattardyń kommýnaldyq obektilerdi basqarýǵa qatysýy keńeıtiledi;

– Máslıhat depýtattarynyń depýtattyq saýaldary endi ashyq túrde jarııa etiledi;

– Máslıhat depýtattarynyń issapar shyǵyndaryn óteý qarastyrylǵan.

Palata Qazaqstan Úkimeti men Oman Úkimeti arasyndaǵy tabys pen kapıtalǵa salynatyn salyqtarǵa qatysty qosarlanǵan salyq salýdy boldyrmaý jáne salyq salýdan jaltarýǵa jol bermeý týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly» zańdy da qabyldady.

Qujatty Qarjy mınıstriniń orynbasary Erjan Birjanov Qazaqstan buǵan deıin negizgi ınvestor eldermen dál osyndaı 55 salyqtyq kelisim jasasqanyn aıtty.

- Omanmen kelisim osy jumystyń jalǵasy bolyp esepteledi. Kelisim qosarlanǵan salyq salýdy joıý jáne salyqtyq kemsitýshilikti boldyrmaý arqyly tehnologııalar men daǵdylar transfertine yqpal etedi. Kelisim salyqtyq maqsattarda aqparat almasý úshin de zańnamalyq negiz bolady, - dedi ol.

Kelisim mynandaı máselelerdi retteıdi:

- salyq salý maqsatynda rezıdenttikti anyqtaý;

- turaqty mekeme qurý;

- salyq salýǵa jatatyn tabysty bólý (dıvıdendter, paıyzdar, roıaltı, kásipkerlik qyzmetten túsetin tabys jáne t.b.);

- salyq salýda kemsitýge jol bermeý;

- eki memlekettiń ýákiletti organdary arasyndaǵy ózara kelisim mehanızmi;

- salyqtyq aqparat almasý tártibi;

- jeńildikterdi shekteý týraly baptar.

Depýtattar qabyldaǵan kelesi Zań Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq aýmaǵynda taýar tranzıtin navıgatsııalyq plomba arqyly baqylaýǵa arnalǵan.

Zańdy tanystyrǵan Qarjy mınıstriniń orynbasary Erjan Birjanov bul qujat Qazaqstannyń tranzıt áleýetin arttyryp, salaǵa tártip ornatatynyn aıtady.

- Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe memleketterdiń basshylary qol qoıǵan kedendik tranzıttiń biryńǵaı júıesi týraly kelisim – uıym aıasyndaǵy tranzıtti retteıtin úshinshi mańyzdy halyqaralyq shart. Ol kedendik tranzıttiń biryńǵaı júıesiniń negizgi qaǵıdattaryn aıqyndap, úshinshi eldermen halyqaralyq sharttar jasasý talaptaryn belgileıdi, - dedi vıtse-mınıstr.

Jalpy otyrys kún tártibine shyǵarylǵan máseleler qaralyp bolǵannan keıin depýtattar memlekettik organdarǵa ózekti áleýmettik jáne ekonomıkalyq taqyryptar boıynsha 14 depýtattyq saýal joldady. Máselen, Májilis depýtaty Tilektes Adambekov Premer-mınıstrdiń orynbasary — Jasandy ıntellekt jáne tsıfrlandyrý mınıstri Jaslan Mádıevke «KazSat-3» spýtnıginiń taǵdyry týraly qaıta saýal joldap, 153 mlrd teńgeni únemdeý úshin avtonomdy baılanys arnasynan bas tartpaýdy surady.

— Byltyr jeltoqsanda jarııalanǵan «KazSat-3-R» spýtnıgin qurý týraly konkýrs standarttary memlekettik satyp alý qaǵıdalary boıynsha júrgizildi. Biraq bul formatta sheteldik sheteldik kompanııalar tenderge qatysa almaıdy. Bul tehnologııalyq turǵydan eskirgen, baǵasy negizsiz kóterilgen ónimdi alý qaýpin týdyrady. Osyǵan baılanysty qoldanystaǵy zańnama sheńberinde «KazSat-3-R» konkýrsyn ǵarysh salasyndaǵy álemdik kóshbasshylardy tartý tetikterin qarastyrýdy usynamyz. «KazSat-3-R» spýtnık jobasyn spýtnık ınternetpen jabdyqtaýdy usynamyn, — dedi depýtat.

Al Marhabat Jaıymbetov iri oıyn-saýyq ortalyqtarynyń balalarǵa arnalǵan oıyn alańdary ústińgi qabattarda ekenine, bul ortalyq ıelerine tıimdi bolǵanmen balalardyń qaýipsizdigine keri áser etetindigine alańdaýshylyq tanytty.

Serik Erýbaev Premer-mınıstr Oljas Bektenovten Irandaǵy áskerı operatsııalar kezinde Taıaý Shyǵysta qalyp qoıǵan qazaqstandyq týrısterdi elge ákelý bıýdjetke qansha shyǵyn ákelgenin surap, saýal joldady.