Muǵalimniń mártebesi qashan artady?

Halqymyzdyń batyry Baýyrjan Momyshuly: «Ustazdyq - uly qurmet. Sebebi, urpaqtardy ustaz tárbıeleıdi. Bolashaqtyń basshysyn da, danasyn da, ǵalymyn da, eńbekqor eginshisin de, kenshisin de ustaz ósiredi... Ómirge urpaq bergen analardy qandaı ardaqtasaq, sol urpaqty tárbıeleıtin ustazdardy da sondaı ardaqtaýǵa mindettimiz» degen bolatyn.

Sol ulaǵatty ustazdarymyzǵa kazirgi qoǵamda laıyqty baǵa berilip júr me?

Keshegi Keńes zamanyndaǵy ustazdardyń orny men qazirgi ustazdardy salystyrýǵa múlde bolmaıdy. Muǵalimniń mártebesi nelikten tómendep ketti?

Qazaqstan Respýblıkasynyń bilim berýdi damytýdyń 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasynda muǵalim ımıdjin kóterý, onyń jaǵymdy beınesin qalyptastyrý jáne turaqtandyrý ózekti másele retinde «Pedagog mártebesi» taqyrybymen arnaıy bólim qarastyrylǵan. Onyń negizgi mindetteri - bilim berý júıesin joǵary bilikti kadrlarmen qamtamasyz etý jáne pedagog qyzmetkerlerdiń eńbegin memlekettik qoldaý men yntalandyrýdy kúsheıtý.

Atalǵan baǵdarlamada pedagog qaýymy arasynda kezdesetin problemalar da kóterilgen. Onda pedagog eńbegin materıaldyq jáne moraldyq jaǵynan yntalandyratyn jáne onyń áleýmettik mártebesin kóteretin barabar zańnamalyq baza men júıe qurylmaǵandyǵy jaıly aıtylǵan. Sondaı-aq jumys isteıtin árbir besinshi muǵalimniń jasy 50-de jáne odan da úlken eken. Pedagogtardyń jalpy sanynan 3 jylǵa deıingi ótili barlar - 13 %. Jyl saıynǵy jas kadrlar esebinen tolyǵý tek 2,6 %-dy qurap otyr. Sonymen qatar, genderlik sáıkessizdik te bar: ustazdardyń 81,3 paıyzy áıel muǵalimder. Pedagog kásibiniń bedeliniń joǵary bolmaýy tómen jalaqymen de baılanysty bolyp otyr. 2000 jyldan bastap qyzmetkerler jalaqysynyń 400 %-ǵa óskenine qaramastan, onyń deńgeıi elimizdegi tómen deńgeılerdiń biri bolyp qalyp otyr. Al bul baǵdarlama boıynsha, oqytýshylardyń eńbekaqylary biliktilik sanatyna qaraı beriletindigi aıtylǵan. Sonda bul jalaqysy tómen ustazdardyń biliktiligi de tómen degen sóz be? Álde bizde joǵary eńbekaqyǵa laıyqty ustazdar qaýymy az ba? Bilikti ustaz sapaly bilimniń negizi ekendigi bárimizge málim. Al bilimimizdiń damýy ol ekonomıkamyzdyń damýymen tikeleı baılanysty ekeni daýsyz.

Bul jerde kináni tek Úkimetke artyp qoıýdan aýlaqpyz. Memleket tarapynan muǵalim mártebesin kóterýge tıisti sharalar atqarylyp jatsa da, ony ary qaraı damytýda qoǵamnyn roli de óte zor. Muǵalimniń bedeliniń kúsheıýine ata-analar da tikeleı at salysý kerek. Qazir kóptegen ata-analar balalarynyń sózin sóılep, muǵalimderdi kemsitip otyrady. Bul jerde olar mádenıettiligin, sanalylyǵyn kórsetýi tıis. Ustazben bir kún ǵana emes, kúndelikti araqatynasta bolǵany abzal. Óıtkeni elimizdiń erteńi - keleshek urpaǵymyzdy tárbıeleýde olardyń eńbegi zor ekenin umytpaǵanymyz jón. Jańadan oqý ornyn bitirip kelgen jas mamanǵa pedagog qaýymy da, ata-analar da qoldaý kórsetse, ustaz da óz-ózin damytyp, bilimin jetildirip otyrsa, bul olqylyqtyń da orny tolar.

Búgingi kúni ustazdar qaýymyna joǵarǵy bılik tarapynyń da zor nazary aýyp otyr. Oǵan dálel keshegi ótken «Jyldyń úzdik muǵalimi» saıysy. Osy baıqaýdyń respýblıkalyq kezeńinde 48 muǵalim jeńimpaz bolyp tanylyp, olarǵa «2014 jyldyń úzdik pedagogi» tós belgisi men 1 mln. 852 myń teńge mólsherinde syıaqy tapsyryldy. Jeńimpazdar arasynda túrli pánderdiń pedagogtary bar. Sondaı-aq ákimdikter tarapynan da muǵalimderge qoldaý kórsetilip jatyr, Qyzylorda oblysynyń ákimi Qyrymbek Kósherbaev 40 ustazǵa 1 mln. teńgeden syıaqy bergen bolatyn. Al Astanada «Jyldyń eń úzdik ustazy» ataǵyna ıe bolǵan №4 mektep-gımnazııanyń qazaq tili men ádebıeti páni muǵalimi Saılaýgúl Qarshyǵaǵa qala ákimi Imanǵalı Tasmaǵambetov «Shkoda» kóliginiń kiltin tabys etti. Bundaı ıgi sharalar ustazdardy materıaldyq jaǵynan kóterip qana qoımaı, ary qaraı jumys jasaýyna talpynys berer edi.

M.Jumabaev «Árbir eldiń keleshegi mektebine baılanysty» degen bolatyn. Endeshe keleshegimizge alańdamas úshin mektebimizdi túzeıik.

Gúlden Ospanova