Mońǵolııalyq pedagog qandasymyz tórtinshi ret sańlaq atandy - sheteldegi qazaq baspasózi

Tashkentte Ortalyq Azııanyń sý qaýipsizdigi máseleleri talqylandy – ÓzA 

Tashkent qalasyndaǵy Ortalyq Azııa halyqaralyq ınstıtýtynda «Klımattyń ózgerýi jaǵdaıynda Ortalyq Azııa úshin sý qaýipsizdigin qamtamasyz etý» taqyrybynda halyqaralyq dóńgelek ústel ótti.

Bul týraly osy aptada «ÓzA» aqparat agenttigi habarlady.

Habarlamada aıtylýynsha, is-shara Halyqaralyq Araldy qutqarý qory bastamasymen 22 sáýirde Astana qalasynda ótetin sammıt qarsańynda uıymdastyryldy.

Jıyn barysynda aımaq elderi men halyqaralyq uıym ókilderi klımattyń ózgerýi jaǵdaıynda sý resýrstary tapshylyǵy kúsheıip kele jatqanyn atap ótti.

Sarapshylardyń pikirinshe, bul másele ekologııalyq sheńberden shyǵyp, strategııalyq qaýipsizdik faktoryna aınalyp otyr.

Atap aıtqanda, transshekaralyq ózender aǵysynyń azaıýy, muzdyqtardyń erýi jáne jaýyn-shashyn tártibiniń ózgerýi Ortalyq Azııadaǵy sý resýrstaryna eleýli áser etip otyr.

Sarapshylar sý resýrstaryn utymdy ári ádil paıdalaný, sondaı-aq memleketaralyq yntymaqtastyqty nyǵaıtý qajettigin atap ótti. Osy turǵyda Halyqaralyq Araldy qutqarý qory óńirdegi sý-ekologııa salasyndaǵy ózara is-qımyldy úılestiretin negizgi alań retinde baǵalandy.

Kezdesý barysynda Qazaqstannyń qordaǵy tóraǵalyǵy kezeńinde atqarylǵan jumystar oń baǵalanyp, aldaǵy ýaqytta tóraǵalyqty qabyldaıtyn Ózbekstannyń basym baǵyttary talqylandy.

Sonymen qatar, transshekaralyq sý resýrstaryn basqarýdyń halyqaralyq tájirıbesin engizý, óńirlik yntymaqtastyqty damytý jáne Aýǵanstandy sý dıalogyna tartý boıynsha usynystar ázirlendi.

Jıyn qorytyndysynda qatysýshylar Ortalyq Azııadaǵy sý qaýipsizdigi ózara senim men birlesken is-qımylǵa negizdelýi tıis ekenin atap ótti.

Sondaı-aq osy aptada «ÓzA»-da «Samarqandta Qoja Ahmet ıAsaýı kesenesine arnalǵan kórme ótti» degen taqyryptaǵy aqparat jarııalandy.

Atalǵan basylymnyń málimetinshe, Samarqand qalasyndaǵy memlekettik mýzeı-qoryǵy aýmaǵynda Ámir Temirdiń týǵanyna 690 jyl tolýyna oraı Qoja Ahmet ıAsaýı kesenesine arnalǵan tarıhı-tanymdyq kórme uıymdastyryldy.

Іs-sharany Qazaqstannyń Samarqandtaǵy Bas konsýldyǵy men Haziret Sultan ulttyq mýzeı-qoryǵy birlese ótkizdi. Kórmede Túrkistan qalasyndaǵy rýhanı ortalyq – Qoja Ahmet ıAsaýı kesenesiniń epıgrafıkalyq órnekteri men sırek tarıhı jádigerleri usynyldy.

Aıta keteıik, Qoja Ahmet ıAsaýı kesenesi Ámir Temirdiń bastamasymen turǵyzylǵan ortaǵasyrlyq sáýlet óneriniń biregeı eskertkishi bolyp sanalady. Nysan ıÝNESKO-nyń Búkilálemdik muralar tizimine engen Qazaqstandaǵy alǵashqy tarıhı obektilerdiń biri.

Kórme aıasynda sultan saraıynyń maketi, kesene qurylysyna paıdalanylǵan kirpishtiń túpnusqa úlgisi, Ámir Temir syıǵa tartqan týdyń kóshirmesi jáne basqa da biregeı eksponattar kópshilik nazaryna usynyldy.

Ergen ustaz tórtinshi márte sańlaq atandy - Janadauir

Ómnógov aımaǵynda ótken qoǵamtaný páni boıynsha 28-shi memlekettik olımpıadada ustaz Shaımardanuly Ergen І oryndy ıelenip, óńir abyroıyn asqaqtatty, dep habarlaıdy Mońǵolııanyń Baıan-Ólgeı aımaǵynda shyǵatyn «Jańa dáýir» basylymy. 

Atalǵan BAQ-tyń dereginshe, tájirıbeli pedagog – 3-shi jalpy bilim beretin mekteptiń muǵalimi. Ol buǵan deıin de olımpıadalarda joǵary nátıje kórsetip, 2019, 2023 jáne 2026 jyldary altyn medal, al 2025 jyly kúmis medal jeńip alǵan. Osy jeńisi arqyly Ergen ustaz qoǵamtaný páni boıynsha memlekettik olımpıadada tórtinshi ret júldeger atanyp otyr.

- Jeńimpazdy mektep ujymy men oqýshylary saltanatty túrde qarsy aldy. Oqýshylar án aıtyp, dombyra tartyp, bı bılep, ustazǵa degen qurmetterin bildirdi. Bul – ustaz eńbegine kórsetilgen zor yqylastyń aıqyn kórinisi, dep jazady Janadauir.

Pákistan Iran arqyly Ortalyq Azııaǵa jańa tranzıttik dálizdi iske qosty – Eurasia Today

Pákistan Iran aýmaǵy arqyly Ortalyq Azııa elderine baǵyttalǵan jańa tranzıttik dáliz arqyly alǵashqy eksporttyq júk jóneltilimin júzege asyrdy.

Bul týraly Eurasia Today aqparat agenttigi habarlady.

Eurasia Today basylymynyń dereginshe, jańa baǵyt Pákistannyń ońtústigindegi Gvadar portynan bastalyp, Iran aýmaǵy arqyly ótip, Ortalyq Azııa elderine, sonyń ishinde Ózbekstanǵa deıin jalǵasady.

Alǵashqy tasymal retinde muzdatylǵan et tıelgen júk kólikteri arnaıy tońazytqysh júıesi bar avtokóliktermen Ózbekstan astanasy Tashkentke jetkizildi.

Pákistan tarapy bul dáliz aımaqtyq saýda aınalymyn jedeldetip, logıstıkalyq shyǵyndardy azaıtýǵa jáne teńiz joldaryna táýeldilikti tómendetýge múmkindik beretinin málimdedi. Sondaı-aq Gvadar portynyń óńirlik logıstıkalyq hab retindegi rólin kúsheıtý kózdelip otyr.

Sarapshylardyń pikirinshe, jańa tranzıttik baǵyt Pákistan men Iran arasyndaǵy ekonomıkalyq yntymaqtastyqty keńeıtip, sonyń ishinde 2013 jyly bastalǵan gaz qubyry jobasy sııaqty energetıkalyq bastamalardyń qaıta jandanýyna serpin berýi múmkin.

Qytaı men Qazaqstan ortopedııa salasynda birlesken oqý kýrsyn ótkizdi – Halyq gazeti

2026 jylǵy 12–15 sáýir aralyǵynda Gýanchjoý qalasynda Qytaı–Qazaqstan býyn aýrýlary boıynsha akademııalyq almasý jáne hırýrgııalyq tehnologııalar jónindegi halyqaralyq oqý kýrsy ótti.

Bul týraly osy aptada Qytaıdyń «Halyq gazeti» basylymy habarlady.

Atalǵan BAQ-tyń dereginshe, is-shara eki eldiń ortopedııa salasyndaǵy tájirıbe almasýyn keńeıtýge, sondaı-aq dástúrli qytaı medıtsınasy men az ınvazıvti hırýrgııa ádisterin Ortalyq Azııada engizýge baǵyttaldy.

Gýandýn ólkelik dástúrli qytaı medıtsınasy aýrýhanasy súıek-jaraqat ortalyǵynyń dırektory Lın Dınkýn atap ótkendeı, oqý kýrsy hırýrgııalyq tehnologııalarmen bólisýmen qatar, Lınnan dástúrli qytaı medıtsınasy men qazaq ulttyq medıtsınasy arasyndaǵy ózara yqpaldastyqty nyǵaıtýǵa múmkindik beredi.

Onyń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta taraptar «Qytaı–Qazaqstan súıek-jaraqat ǵylymı-zertteý ortalyǵyn» qurý boıynsha daıyndyq jumystaryn júrgizip jatyr. Jobany 2026 jyly iske qosý josparlanǵan.

Aıta keteıik, atalǵan medıtsınalyq mekeme Ózbekstan, Qyrǵyzstan jáne Grýzııa elderimen kópjyldyq yntymaqtastyq ornatqan.

Sonymen qatar osy aptada «Halyq gazeti» basylymynda «Qytaı kompanııasy salyp jatqan Qazaqstannyń iri jel elektr stansasy jobasynyń qurylysyn bastaý rásimi ótti» degen aqparat jaryq kórdi.

Qytaılyq BAQ-tyń málimetinshe, 2026 jylǵy 9 sáýirde Astana qalasynda Qazaqstandaǵy «Mırnyı» qýaty 1 gıgavatt bolatyn jel elektr stansasy jobasynyń qurylysy bastaldy.

Jobany júzege asyrýǵa Shanghai Electric bas merdigerler birlestiginiń jetekshisi retinde qatysýda. Kompanııa negizgi jabdyqtardy jetkizip, keshendi tehnıkalyq sheshimder usynady.

Atalǵan joba TotalEnergies, Samuryq-Energo jáne QazMunaıGaz kompanııalary birlesip qurǵan kásiporyn arqyly iske asyrylyp jatyr.

Málimetterge sáıkes, qurylys merzimi 31 aıdy quraıdy. Joba 2028 jyldyń tórtinshi toqsanynda paıdalanýǵa beriledi dep josparlanǵan.

Jel elektr stansasy jylyna shamamen 4 mlrd kVt·saǵ elektr energııasyn óndiredi. Bul óz kezeginde kómirqyshqyl gazynyń shyǵaryndylaryn jylyna 3,2 mln tonnaǵa deıin azaıtýǵa múmkindik beredi.

Iran men Ortalyq Azııa tarıhyn zerttegen jańa kitap tanystyryldy - ParsToday

Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq kitaphanasynda ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń oqytýshysy, ırantanýshy ǵalym Ǵalııa Ámzeqyzy Qambarbekovanyń kitabynyń tanystyrylymy ótti, dep jazdy ParsToday aqparat agenttigi.

Parstoday aqparat agenttiginiń habarlaýynsha, tusaýkeser barysynda avtordyń «Ortaǵasyrlyq Iran: Arheografııa jáne derekkózder (XIII–XVIII ǵǵ.)» atty monografııasy kópshilikke tanystyryldy.

Іs-sharaǵa ǵalymdar, stýdentter jáne zııaly qaýym ókilderi qatysty.

Jıynda Almaty qalasyndaǵy Iran Mádenı ókildiginiń basshysy Hosseın Aǵazade, Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy janyndaǵy Islam ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory Q.E. Tóráli, shyǵystanýshy ǵalym, professor Klara Hafızova jáne Qazaq ulttyq qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıteti ókili Saltanat Djakýbaeva quttyqtaý sóz sóıledi.

Irandyq BAQ-tyń dereginshe, avtor óz sózinde monografııanyń Iran men Úndistan qorlarynda saqtalǵan qoljazba derekter negizinde daıyndalǵanyn atap ótti. Eńbekte Altyn Orda men Qazaq handyǵynyń tarıhy, sondaı-aq Ortalyq Azııanyń mádenı-rýhanı murasyna qatysty materıaldar taldanǵan.

Eýropada avıatsııalyq otyn tapshylyǵy týyndaýy múmkin – TRT

Eýropada avıatsııalyq otyn qory shekteýli bolýy yqtımal. Bul týraly Halyqaralyq energetıka agenttigi (HEA) bas dırektory Fatıh Bırol málimdedi, dep habarlaıdy Túrkııa Radıo Televızııa portaly.

«TRT»-nyń deregine súıensek, onyń aıtýynsha, qolda bar baǵalaýlarǵa sáıkes, keıbir óńirlerde avıatsııalyq otyn shamamen alty aptaǵa ǵana jetýi múmkin. Eger munaı jetkizý tizbegindegi qıyndyqtar sheshilmese, jaqyn arada áýe reısterine shekteý engizilýi yqtımal.

HEA basshysy qazirgi jaǵdaıdy sońǵy ýaqyttaǵy eń iri energetıkalyq daǵdarystardyń biri retinde sıpattady. Onyń sózinshe, Ormýz buǵazy arqyly ótetin munaı, gaz jáne ózge de strategııalyq resýrstar tasymalynyń buzylýy jahandyq naryqqa aıtarlyqtaı áser etip otyr.

-Eýropa qazir óte kúrdeli jaǵdaıda tur. Bul jaǵdaı jahandyq ekonomıkaǵa eleýli yqpal etedi. Daǵdarys uzaqqa sozylǵan saıyn ınflıatsııa men ekonomıkalyq ósimge keri áser kúsheıedi, – dedi Fatıh Bırol.

Onyń pikirinshe, energetıkalyq daǵdarystyń alǵashqy saldaryn Taıaý Shyǵys energııa resýrstaryna táýeldi Azııa elderi sezinedi. Olardyń qatarynda Japonııa, Ońtústik Koreıa, Úndistan, Qytaı, Pákistan jáne Bangladesh bar.