Mońǵolııada «kemelek» aýrýynan 8 myńǵa jýyq eshki qyryldy — sheteldegi qazaq baspasózi

Ózbekstannyń Birinshi hanymy jahandyq densaýlyq saqtaý salasyna qosqan úlesi úshin bedeldi marapatqa ıe boldy — ÓzA

«Balalardyń ál-aýqatyna ınvestıtsııa: keleshek urpaq úshin turaqty ári ádiletti damý jolynda» atty halyqaralyq sammıt pen Balalar onkologııasy jáne gematologııasy jónindegi II halyqaralyq kongress aıasynda Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń Bas dırektory Tedros Adhanom Gebreıesýs Ózbekstannyń Birinshi hanymy Zıroat Mırzıeevaǵa bedeldi halyqaralyq marapat tabystady. Bul týraly osy aptada «ÓzA» aqparat agenttigi habarlady.

Ózbekstandyq basylymnyń málimetinshe, ol balalar onkologııasyn damytýdaǵy kóshbasshylyǵy jáne árbir balanyń salaýatty ómir súrý quqyǵyn qorǵaýǵa qosqan úlesi úshin marapattaldy.

2019 jyly taǵaıyndalǵan bul marapat halyq densaýlyǵyn qorǵaý salasynda eleýli nátıjelerge qol jetkizgen tulǵalarǵa beriledi. Buǵan deıin oǵan memleket jáne halyqaralyq uıym basshylary, Nobel syılyǵynyń laýreattary, ǵalymdar men qoǵam qaıratkerleri jahandyq vaktsınatsııany damytý, juqpaly aýrýlarmen kúresý jáne medıtsınalyq kómektiń qoljetimdiligin arttyrýǵa qosqan úlesi úshin ıe bolǵan.

Sondaı-aq osy aptada «ÓzA» basylymynda Ózbekstan Prezıdenti Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa Alqasynyń tóraǵasyn qabyldaǵany týraly habarlandy.

Ózbekstan Prezıdenti Shavkat Mırzıeev 22 qazanda Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa Alqasynyń tóraǵasy Baqytjan Saǵyntaevty qabyldady. Kezdesýde Ózbekstannyń EAEO-men yntymaqtastyǵyn keńeıtý, ózara saýda men ınvestıtsııa kólemin arttyrý, logıstıkalyq baılanystardy nyǵaıtý jáne kólik rásimderin tsıfrlandyrý máseleleri talqylandy. Sondaı-aq saýda kedergilerin azaıtý, kooperatsııalyq jobalardy damytý jáne jańa Yntymaqtastyq josparyn qabyldaý máselelerine nazar aýdaryldy. Jyl sońyna deıin birlesken jumys tobynyń kezekti otyrysyn ótkizý jóninde kelisimge qol jetkizildi.

Aıta keteıik, «ÓzA»-da Ózbekstan halqynyń sany 39,5 mıllıonnan asqany týraly aqparat jarııalandy. 

Habarlamada aıtylýynsha, Ózbekstan Ulttyq statıstıka komıtetiniń málimetinshe, 2026 jylǵy 1 qazanda eldiń turaqty halqy 39 mıllıon 535 myń 225 adamǵa jetti. Bul ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 692,2 myń adamǵa nemese 1,8 paıyzǵa kóp. Óńirler arasynda halyq sany boıynsha Samarqand oblysy (4,46 mln adam) kósh bastap tur. Odan keıin Ferǵana (4,29 mln) jáne Tashkent oblystary (3,8 mln) ornalasqan. Al halqy eń az óńirler qatarynda Syrdarııa (965,4 myń), Naýaı (1,2 mln) jáne Jyzaq oblystary (1,55 mln) bar. Osylaısha, elde halyq sanynyń turaqty ósý úrdisi jalǵasyp keledi.

Úrimji áýe kompanııasy merzimi ótken taǵam taratqany úshin keshirim surady — Jenmın jıbao

20 qazanda Úrimji áýe kompanııasy (Urumqi Air) reıs keshikken kezde jolaýshylarǵa jaramdylyq merzimi ótip ketken tez daıyndalatyn kespe taratylýyna baılanysty resmı keshirim surady, dep jazdy Jenmın jıbao basylymy.

Qytaılyq BAQ-tyń málimetinshe, 2026 jylǵy 1 tamyzda aýa raıyna baılanysty «Sıanpen» áýe kompanııasynyń Úrimji — Tıanfý baǵytyndaǵy 8L9664 reısi uzaq ýaqytqa keshikken. Úrimji áýe kompanııasy osy reıske Úrimji Tıanshan halyqaralyq áýejaıynda jerústi qyzmetin kórsetken kezde jolaýshylarǵa jaramdylyq merzimi ótken taǵam usynǵan. Áýe kompanııasynyń habarlaýynsha, oqıǵadan keıin tekserý júrgizilip, jaýapty qyzmetkerlerge tártiptik shara qoldanylǵan.

Kompanııa tekserý nátıjesinde anyqtalǵan kemshilikterdi joıý sharalary tolyq oryndalǵanyn habarlady.

Sondaı-aq qytaılyq BAQ-tyń málimetinshe, jaramdylyq merzimi ótken kespeni alǵash anyqtap, qyzmetkerlerge habarlaǵan jolaýshyǵa 2 myń ıýan kóleminde syıaqy berilgen. Budan bylaı kompanııa jolaýshylardyń merzimi ótken taǵam týraly habarlamalaryn qabyldap, rastalǵan árbir jaǵdaı úshin 2 myń ıýanǵa deıin syıaqy beretin turaqty baqylaý júıesin engizýdi josparlap otyr.

Shyńjańdaǵy tuńǵysh zamanaýı jylqy aýrýhanasy paıdalanýǵa berildi — Harajorga

Shyńjańdaǵy Mońǵolkúre jylqy sharýashylyǵy fermasynyń jylqy aýrýhanasynda tsıfrlyq basqarý jáne baqylaý júıesi tolyq iske qosyldy, dep habarlaıdy Harajorga basylymy.

Qytaılyq BAQ-tyń dereginshe, óńirdegi jylqylarǵa arnalǵan alǵashqy zamanaýı mamandandyrylǵan aýrýhana 2025 jylǵy shildede salynyp bitken. Bir jyldan astam ýaqyt boıy jabdyqtardy synaqtan ótkizý, mamandar daıarlaý jáne tehnıkalyq daıyndyq jumystaryn júrgizý nátıjesinde mekeme bastapqy veterınarııalyq qyzmet kórsetýden bastap emdeý, ósirý jáne tsıfrlyq basqarý men baqylaýdy biriktiretin keshendi qyzmet kórsetý deńgeıine kóterildi. Bul Іle qazaq avtonomııaly oblysyndaǵy jylqy sharýashylyǵynyń sapasyn arttyryp, ónimdiligin jaqsartýǵa ǵylymı-tehnıkalyq qoldaý kórsetedi.

Mońǵolkúre jylqy aýrýhanasynda operatsııalyq bólme, narkozdan oıatý bólmesi, statsıonarlyq at qora, klınıkalyq zerthana jáne muzdatylǵan uryq óndirý ortalyǵy bar. Munda rentgen, ýltradybystyq zertteý, kompıýterlik tomografııa (KT), zerthanalyq dıagnostıka jáne hırýrgııalyq emdeý sekildi mamandandyrylǵan veterınarııalyq qyzmetter kórsetiledi.

Qazaqstan Gansý ólkesiniń eń iri saýda seriktesine aınaldy — Halyq gazeti

2026 jyldyń alǵashqy toǵyz aıynda Qazaqstan Qytaıdyń Gansý ólkesiniń eń iri saýda seriktesi atandy. Eki tarap arasyndaǵy ımport pen eksporttyń jalpy kólemi 12,26 mıllıard ıýanǵa jetip, ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 10,6 paıyzǵa ósti. Sońǵy jyldary Gansý ólkesi Ortalyq Azııa elderimen saýda-ekonomıkalyq baılanystaryn nyǵaıtyp, óńirlik yntymaqtastyqty keńeıtip keledi, dep habarlaıdy qytaılyq Halyq gazeti. 

Atalǵan BAQ-tyń málimetinshe, Gansý ólkesi Ortalyq Azııa elderinen mys kontsentraty men zyǵyr tuqymdaryn ımporttasa, Qazaqstan jáne basqa da óńir naryqtaryna maqta-mata ónimderi men jolaýshylar kóligin eksporttaıdy. Sonymen qatar ólkeniń aýyl sharýashylyǵy ónimderi de syrtqy naryqtarǵa jetkizilip jatyr. Qazirgi ýaqytta alma, kartop, qyzanaq, kıvı jáne mandarın sekildi azyq-túlik ónimderiniń ondaǵan túri júk poıyzdary arqyly Qazaqstan men Ózbekstanǵa tikeleı jóneltiledi.

Sondaı-aq osy aptada Halyq gazetinde «Bıylǵy toǵyz aıda Qorǵas porty arqyly 405 myń kólik eksporttaldy» degen taqyryptaǵy aqparat jaryq kórdi.

Keltirilgen derekterge súıensek, Qytaıdyń Qorǵas kedeni statıstıkasyna sáıkes, 2026 jyldyń qańtar-qyrkúıek aılary aralyǵynda Shyńjańdaǵy Qorǵas porty arqyly 405 myń kólik eksporttaldy. Bul ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 36,8 paıyzǵa kóp. Onyń ishinde 158 myńyn elektr kólikteri qurap, olardyń eksporty bir jylda 31,5 paıyzǵa ósti. Elektr kólikteriniń úlesi jalpy eksport kóleminiń shamamen 40 paıyzyna jetti.

Qazirgi ýaqytta Qorǵas porty arqyly shyǵarylatyn Qytaıda óndirilgen kólikter negizinen Qazaqstan men Ózbekstan sııaqty Ortalyq Azııa elderine jóneltiledi. Sonymen qatar avtokólikter «Bir beldeý, bir jol» bastamasyna qatysatyn Batys Azııa men Shyǵys Eýropanyń onnan astam eli men aımaǵyna jetkizilip jatyr. Bul Qorǵas portynyń halyqaralyq saýda men kólik-logıstıka baılanystaryndaǵy mańyzyn arttyryp otyr.

Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-da parsy tili kýrsy ashyldy — ParsToday

Parstoday aqparat agenttiginiń habarlaýynsha, 21 qazanda ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń shyǵystaný fakýltetinde parsy tili kýrsynyń ashylý saltanaty ótti, dep jazdy ParsToday aqparat agenttigi. 

Irandyq BAQ-tyń dereginshe, oqý kýrsy Almaty qalasyndaǵy Iran Islam Respýblıkasynyń Bas konsýldyǵynyń tikeleı qoldaýymen uıymdastyryldy. Іs-sharaǵa Iran Bas konsýldyǵynyń mádenı ister jónindegi attashesi Mohammad Masýd Sadeǵı, shyǵystaný fakýltetiniń dekany Myrzahan Egamberdıev, halyqaralyq qatynastar fakýltetiniń dekany Juldyz Saırambaeva, sondaı-aq oqytýshylar, doktoranttar men kýrs qatysýshylary qatysty.

Shara barysynda Myrzahan Egamberdıev ırantaný baǵytyn damytýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Al Mohammad Masýd Sadeǵı Qazaqstan men Iran halyqtarynyń ortaq rýhanı jáne mádenı qundylyqtaryna toqtalyp, parsy tilin úırený dástúrin jańǵyrtý qajettigin aıtty. Kýrstyń negizgi maqsaty — QazUÝ oqytýshylary men doktoranttaryna parsy tilinen bastapqy bilim berip, tildik daǵdylaryn damytýǵa múmkindik jasaý.

Mońǵolııada «kemelek» aýrýynan 8 myńǵa jýyq eshki qyryldy — Janadauir.com

Mońǵolııada «kemelek» aýrýynyń saldarynan shamamen 8 myń eshki shyǵynǵa ushyrady. Osyǵan baılanysty 8 qazanda aımaqtyq tótenshe komıssııa otyrysy ótip, basqa aımaqtardan eshki tasymaldaýǵa shekteý qoıý týraly ákimniń A/774-ókimi qabyldandy, dep jazady mońǵolııalyq Janadauir basylymy. 

Atalǵan BAQ-tyń dereginshe, buǵan deıin joıyldy dep eseptelgen kemelek aýrýyna qarsy vaktsınany «Em» kombınaty óndirmeıtin bolǵandyqtan, qazir vaktsınany qaıta ázirleý jáne eldiń 21 aımaǵyndaǵy eshkilerge egý jumystaryn uıymdastyrý máselesi qolǵa alynýda.

Mamandar mal basyn esepke alý men vaktsınatsııalaý derekteriniń arasynda aıtarlyqtaı aıyrmashylyq bar ekenin atap ótti. 2025 jylǵy sanaq boıynsha Altaı sumynynda 60 521 eshki tirkelip, onyń 41 074-ine, Tulba sumynynda 71 529 eshki tirkelip, onyń 47 272-sine vaktsına egilgen. Al Tsengel sumynynda shamamen 150 myń eshki esepke alynyp, 109 myńy vaktsınatsııalanǵan. Mamandar bul aıyrmashylyqtar mal basyn esepke alýdaǵy sáıkessizdikterge baılanysty bolýy múmkin ekenin aıtyp, aýrýdyń aldyn alý sharalaryn tıimdi júrgizý úshin bıylǵy sanaqty naqty ári durys júrgizýdiń mańyzdylyǵyn eskertti.

Shaı júrek saýlyǵyna paıdaly bolýy múmkin — TRT

«Journal of Internal Medicine» jýrnalynda jarııalanǵan zertteýde Qytaıda turatyn 30–79 jas aralyǵyndaǵy 485 myńnan astam adamnyń derekteri taldanǵan. Toǵyz jylǵa jýyq baqylaý nátıjesinde aptasyna keminde úsh kún shaı ishetin adamdarda júrek-qan tamyrlary aýrýlarynyń qaýpi shaıdy sırek tutynatyndarǵa qaraǵanda shamamen 11 paıyzǵa tómen ekeni anyqtaldy, dep jazady Túrkııa Radıo Televızııa portaly.

Atalǵan BAQ-tyń keltirgen málimetterine súıensek, zertteýshiler qara shaı men ortasha qoıýlyqta demdelgen shaıdyń paıdasy aıqynyraq baıqalǵanyn atap ótti. Alaıda bul nátıjeler shaıdyń aýrý qaýpin tikeleı tómendetetinin tolyq dáleldemeıdi.

«TRT»-nyń dereginshe, mamandar shaıdy óte ystyq kúıinde ishpeýge keńes beredi, óıtkeni mundaı temperatýra qan tamyrlary aýrýlarynyń joǵary qaýpimen baılanysty bolýy múmkin. Zertteý barysynda kúnine 6–8 staqan shaı ishetin adamdarda aýrý qaýpiniń tómendigi baıqalǵanymen, bul mólsherdi barlyǵyna ortaq kúndelikti norma retinde qabyldaýǵa bolmaıdy. Sarapshylar shaıǵa qantty múmkindiginshe az qosýdy, kofeın mólsherin baqylaýdy jáne júrek saýlyǵyn saqtaý úshin durys tamaqtanýdy, turaqty dene belsendiligin ustanýdy ári temekiden bas tartýdy usynady.

Sondaı-aq osy aptada «TRT»-da «Óńdelgen taǵamdar mı densaýlyǵyna keri áser etýi múmkin» degen taqyryptaǵy aqparat jaryq kórdi. 

Túrkııalyq basylymnyń dereginshe, «JAMA Network Open» jýrnalynda jarııalanǵan zertteýde Kanadadaǵy 35–69 jas aralyǵyndaǵy 9 myńǵa jýyq adamnyń tamaqtaný ádetteri, mıynyń magnıttik-rezonanstyq tomografııa nátıjeleri jáne kognıtıvtik qabiletteri zertteldi. Nátıjesinde óńdelgen taǵamdardy kóp tutynatyn toptaǵy árbir toǵyz adamnyń birinen mı qan tamyrlarynyń zaqymdaný belgileri anyqtalǵan. Al mundaı taǵamdardy az tutynatyn topta bul kórsetkish ár 12 adamnyń birine teń boldy. Mamandar mıdyń aq zatyndaǵy ózgerister men qan aınalymynyń buzylýynan bolatyn zaqymdar egde jasta ınsýlt, kognıtıvtik qabilettiń tómendeýi jáne dementsııa qaýpimen baılanysty bolýy múmkin ekenin atap ótti.

Zertteý barysynda jas, temeki shegý, dene belsendiligi, qan qysymy jáne qant dıabeti sııaqty faktorlar eskerilgenimen, óńdelgen taǵamdardy tutyný men mıdaǵy ózgerister arasyndaǵy baılanys saqtalǵan. Degenmen zertteý baqylaý derekterine negizdelgendikten, óńdelgen taǵamdardyń mıǵa tikeleı zııan keltiretinin naqty dáleldemeıdi. Ǵalymdar taǵamnyń óńdelý deńgeıi men onyń taǵamdyq qundylyǵynyń áserin ajyratý úshin qosymsha zertteýler qajet ekenin eskertedi.

Buǵan deıin elorda áýejaıynda sheteldik qonaqtarǵa Qazaqstannyń týy men shokolad taratylǵanyn jazǵanbyz.