Mońǵolııa sırek kezdesetin janýarlar men qustar tizimin jańartty
ASTANA. KAZINFORM — Mońǵolııa 20 jyldyq úzilisten keıin Mońǵolııada Qyzyl tizim jańardy, dep habarlaıdy Montsame.
Mońǵolııada omyrtqaly janýarlardyń sırek kezdesetin jáne joıylyp ketý qaýpi bar túrlerin baǵalaý alǵash ret 20 jyldan astam ýaqyttan keıin jańartylyp, ulttyq Qyzyl tizim retinde jarııalandy.
Qujat sútqorektilerdi, qustardy, balyqtardy, baýyrymen jorǵalaýshylar men amfıbııalardy qamtıdy jáne bıologııalyq ártúrlilikti saqtaý salasyndaǵy tabıǵatty qorǵaý saıasatyna, strategııalyq josparlaýǵa jáne ǵylymı zertteýlerge mańyzdy aqparattyq negiz bola alady.
Halyqaralyq tabıǵatty qorǵaý odaǵynyń (IUCN) Qyzyl tizimi – 60 jyldyq tarıhy bar halyqaralyq tanylǵan qural, ol janýarlar men ósimdikter túrleriniń joıylý qaýpin ǵylymı turǵyda baǵalaıdy. Bul tizim tabıǵatty qorǵaý sharalarynyń basymdyqtaryn anyqtaý jáne eń osal taksondardy qorǵaýǵa baǵyttalǵan basqarýshylyq sheshimder ázirleý úshin qoldanylady.
2006–2011 jyldar aralyǵynda Mońǵolııada IUCN ádistemesi boıynsha 689 omyrtqaly túr sıpattaldy: olardyń taralý aýmaǵy, qaýip deńgeıleri, negizgi teris faktorlary anyqtalyp, aımaqtyq saqtaý josparlary ázirlenip, engizildi.
Jańa baǵalaý 253 túrdi qamtydy – balyqtar, sútqorektiler, amfıbııalar men baýyrymen jorǵalaýshylar. Onyń ózektiligi burynǵy jarııalaýdan 15–20 jyl ótýimen, IUCN Qyzyl tizimi krıterııleriniń ózgerýimen jáne popýlıatsııalardyń sany men antropogendik áserdiń ózgerýimen baılanysty.
Jumys dúnıejúzilik tabıǵatty qorǵaý qory (WWF) qoldaýymen, 50-den astam ǵalym, zertteýshi jáne joǵary oqý oryndarynyń oqytýshylary qatysýymen júzege asyryldy.
Budan buryn Mońǵolııa jan basyna shaqqandaǵy plastık qaldyqtary boıynsha álemde kósh bastap turǵanyn jazǵan edik.