Mobıldi baılanys tarıfteri ne sebepti ózgerdi
ASTANA. KAZINFORM — Byltyr telekommýnıkatsııa naryǵy 11,8%-ǵa ósip, 1 522 mlrd teńgege jetken.
Ótken jyly ǵalamtor-trafık pen tsıfrlyq qyzmetterdi tutyný kólemi artqan bolatyn. Sondaı-aq, ınfraqurylymǵa aýqymdy ınvestıtsııa quıý nátıjesinde tarıfter qymbattaǵan. Osynyń bári naryqtyń ósýine áser etti. Aldaǵy ýaqytta salany odan ári damytý josparda bar. Naqtyraq aıtqanda, 5G tehnologııasyna jappaı kóshý, operatorlardy ártaraptandyrý jáne B2B segmentinde jańa ónimderdi iske qosý kózdelip otyr.
Nexign kompanııasy men TelecomDaily aqparattyq-taldamalyq agenttigi Qazaqstandaǵy telekommýnıkatsııa naryǵyna zertteý júrgizgen edi. Olardyń málimetinshe, kórsetkish turaqty túrde ósip keledi: 2024 jyly 11%-ǵa, al 2025 jyly 11,8%-ǵa artqan. Bul statıstıkalar álemdik ortasha ósimnen edáýir joǵary: TM Forum derekterine sáıkes, jahandyq naryq 2024–2025 jyldary jylyna nebári 2,5%-ǵa ǵana joǵarylaǵan, al Reseıde bul kórsetkish byltyr 6,5%-ǵa ulǵaıǵan.
Qazaqstandyq operatorlardyń negizgi tabys kózi — áli de mobıldi baılanys qyzmetteri (56%) jáne ınternetke qol jetkizý (shamamen 12%). Al naryqtaǵy IT-qyzmetterdiń úlesi — 8%-ǵa jýyq.
Mobıldi baılanys segmentindegi basty maqsat — 5G qamtý aımaǵyn keńeıtý. 2023 jyly Qazaqstan TMD elderi ishinde alǵashqylardyń biri bolyp besinshi býyn jelilerin kommertsııalyq paıdalanýǵa engizdi. Aldaǵy jyldary bul tehnologııa respýblıkalyq mańyzy bar barlyq qala men oblys ortalyqtarynda tolyqtaı engizilmek.
5G ınfraqurylymyna salynǵan aýqymdy ınvestıtsııalar 2024–2025 jyldary tarıfterdiń ósýine sebep boldy. Bul úrdis bolashaqta da jalǵasýy yqtımal. Áıtse de, tarıfter qoljetimdi bola túsedi. Jospar boıynsha, buǵan konvergentti qyzmetterdiń, jańa sheksiz servısterdiń jáne jazylym modelderiniń iske qosylýy yqpal etedi. Naryq kóshbasshylary mınýttar men gıgabaıttardy satýdan kúrdelirek tásilge kóshedi. Atap aıtqanda, sektordaǵy ónimder naqty paıdalanýshylar toptaryna beıimdelip, satylady jáne tarıfter derbestendiriledi. Budan bólek, operatorlar bıznesin ártaraptandyryp, abonentterge qosymsha servıster (OTT, fınteh, oıyndar, bıletter, keshbek t. b. qyzmetter) usynady.
Internet salasynda da ózgerister baıqalyp otyr. 5G tehnologııasynyń damýy eldegi mobıldi ınternet jyldamdyǵyn arttyryp jatyr. Speedtest-tiń 2026 jylǵy aqpan aıyndaǵy deregine júginsek, Qazaqstan bul kórsetkish boıynsha álemde 49-orynda tur. Elimiz, tipti, Ulybrıtanııa, Germanııa, Ispanııa sııaqty keıbir damyǵan elderdi basyp ozǵan. Strımıng, áleýmettik jeliler, onlaın oıyn-saýyq baǵdarlamalary jáne qashyqtan jumys isteý sekildi faktorlar sebebinen mobıldi ınternet pen tsıfrlyq qyzmetterge suranys artyp keledi.
«Qoljetimdi ınternet» ulttyq jobasyna sáıkes, 2027 jyly Qazaqstanda halyqty jyldamdyǵy joǵary ǵalamtormen qamtý deńgeıi 100%-ǵa jetýi tıis. Eń aldymen, bul eldiń shalǵaı óńirlerine qatysty másele. Aýyldyq jerlerdiń 90%-yna optıkalyq baılanys jelilerin jetkizý josparlanǵan, al qalǵan 10%-y spýtnıktik ınternet arqyly qamtamasyz etiledi. Bul baǵdarlama memlekettik bıýdjet esebinen jáne naryq qatysýshylarymen birlesken jobalar arqyly qarjylandyrylady.
Sonymen qatar, operatorlar 5G negizinde belgilengen symsyz qoljetimdilik (Fixed Wireless Access, FWA) qyzmetterin iske qosyp jatyr. Bul jyldamdyǵy joǵary úı ınternetin usyný arqyly kórsetiletin qyzmetter aıasyn keńeıtedi. Sonymen birge, dástúrli keńjolaqty ınternet (3G, 4G/LTE, 5G) operatorlaryna spýtnıktik ınternetpen qatar básekeles bolady.
Qalalar men oblys ortalyqtarynda FTTH (páterge deıingi optıka) tehnologııasy birtindep FTTB-ny (ǵımaratqa deıin optıka, ári qaraı páterge deıin mys kabel arqyly) yǵystyryp jatyr. Bul qosylý jyldamdyǵynyń joǵary ári turaqty bolýyn qamtamasyz etedi. Sonymen qatar, operatorlarǵa ınternet, TV jáne OTT-ny (vıdeoservıster) qamtıtyn toptama qyzmetterdi damytýǵa múmkindik beredi. 2026 jyldyń basynda Speedtest keltirgen derek boıynsha, Qazaqstanda belgilengen keńjolaqty ınternettiń ortasha jyldamdyǵy — 88 Mbıt/s. Al mobıldi ınternet jyldamdyǵy — 99 Mbıt/s. Demek, alǵashqysy keıingisinen qalyp tur.
Jalpy alǵanda, eldegi bólshek naryq shyrqaý shegine jaqyndap qaldy, sondyqtan operatorlar B2B segmentine nazar aýdara bastady. Sol sebepti, aqyldy qalalar, logıstıka jáne ónerkásip úshin LTE/5G negizindegi jobalardy iske qosyp jatyr. 2024–2025 jyldary B2B qyzmetteriniń baılanys operatorlary tabysyndaǵy úlesi shamamen 33%-dan asty.
Nexign jáne TelecomDaily sarapshylarynyń boljamy boıynsha, aldaǵy úsh jylda Qazaqstannyń telekommýnıkatsııa naryǵy jylyna orta eseppen 7%-ǵa ósip otyrady. Al 2028 jyly onyń kólemi 1 861 mlrd teńgege jetedi.
Aıta keteıik, buǵan deıin respýblıkalyq jáne oblystyq mańyzy bar joldar mobıldi baılanyspen qamtylatynyn jazǵanbyz.