Mindetti medıtsınalyq saqtandyrý jáne san saýal

- Jańa saqtandyrý júıesiniń engiziletininen kópshilik habardar. Biraq áli de túsinbeıtin tusymyz kóp. Máselen, engiziletin saqtandyrý júıesiniń tıimdiligi nede? Júıeden neni utamyz?

- Birinshiden, azamat óz tańdaýy boıynsha el aýmaǵyndaǵy kez kelgen emhanadan medıtsınalyq kómek alady. Emhanaǵa qajetti qarjyny tolyǵymen qor óteıdi. Ekinshiden, júıede qarastyrylǵan paketterdiń sheńberinde medıtsınalyq kómekke jumsalatyn qosymsha tólemderdiń barlyq túrinen bosatylady. Úshinshiden, kez kelgen dárihanada usynylatyn, quramy boıynsha keńeıtilgen jáne jaqsartylǵan dárilik zattardyń tizbesine tolyq qol jetkize alady. Sondaı-aq azamat saqtandyrý júıesi kezinde aýdarylǵan jarnalar jáne medıtsınalyq uıymdarda kórsetilgen qyzmetter týraly aı saıynǵy aqparatty erkin alý múmkindigine ıe bolady. Sapasyz qyzmet kórsetilse nemese saqtandyrylǵan azamat retinde quqyqtary buzylsa, qor arqyly óz quqyqtary men múddelerin qorǵaı alady.

- Maýsymdyq jumystarda eńbek etetin nemese turaqty jumysy joq azamattardyń tabystary qalaı esepteledi?

- Turaqty jumysy joqtar medıtsınalyq saqtandyrý qoryna ekinshi deńgeıdegi bankter arqyly eń tómengi jalaqy tóleminiń 2%-y kóleminde jarnalar tóleıdi. Bul aı saıyn 457 teńgeni quraıdy.

- Qazaqstan aýmaǵynda jumys isteıtin sheteldikterge, eńbekshi mıgranttarǵa medıtsınalyq kómek qalaı qamtamasyz etiledi?

- Qazaqstan Respýblıkasynyń «Mindetti áleýmettik medıtsınalyq saqtandyrý týraly» zańynyń 2-baby 2-tarmaǵyna sáıkes el aýmaǵynda turatyn sheteldikter jáne azamattyǵy joq adamdar, sondaı-aq oralmandar, eger qoldanystaǵy zańmen kózdelmese, Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattarymen birdeı quqyqtardy qoldanady jáne mindetti áleýmettik medıtsınalyq saqtandyrý júıesindegi mindettemelerdi atqarady. Eńbekshi mıgranttarǵa medıtsınalyq kómek memleketaralyq kelisimder sheńberinde kórsetiledi. Mysaly, Eýrazııalyq keńistiktegi bes eldiń aýmaǵynda, ıaǵnı Qazaqstan, Reseı, Qyrǵyzstan, Armenııa jáne Belarýs memleketterinde jedel jáne keıinge qaldyrýǵa bolmaıtyn medıtsınalyq kómek óteýsiz negizde kórsetiledi. Eger mundaı kelisimder bolmasa, qorshaǵan ortaǵa qaýip tóndiretin aýrýlar kezinde eńbekshi mıgranttar erikti medıtsınalyq saqtandyrý sheńberinde tegin medıtsınalyq kómek alady.

- Eger medıtsınalyq saqtandyrýy bar azamat kóz jumsa, jınalǵan qarajatty týystary paıdalana ala ma?

- Bul zańda kózdelmegen. Áleýmettik medıtsınalyq saqtandyrý jınaqtaýshy júıe bolyp eseptelmeıdi.

- Jarna esebinen shıpajaıǵa nemese kýrortqa baryp em alýǵa bola ma?

- Júıeniń medıtsınalyq qyzmetter paketine shıpajaı, kýrorttyq em túri kirmeıdi. Biraq saqtandyrý qarajaty esebinen birqatar aýrýlardyń, máselen ınsýlt, ınfarkt, onkologııa, transplantologııa boıynsha ońaltý kómegin keńeıtýge bolady.

- Kommertsııalyq emhananyń dárigeri jazyp bergen dárilik zattarǵa jumsalǵan shyǵystardy qor óteı me?

- Klınıka men áleýmettik medıtsınalyq saqtandyrý qory arasynda shart jasalǵan jaǵdaıda ǵana kommertsııalyq klınıkanyń dárigeri jazyp bergen dárilik zattardyń shyǵynyn qor óteıdi.

- Syrqattanyp emhanaǵa barǵan adamnyń birden dárigerge qaralýy qıyn. Dárigerdiń qabyldaýyna kirý úshin keminde 40 mınýt kútý kerek. Dáriger eki esep júrgizýge májbúr. Aldymen qaǵazǵa jazyp, keıin ony elektrondy túrde kóshiredi. Nátıjesinde naýqas qajetti mamanǵa jetý úshin joldama alatyn terapevt kabınetiniń janynda jarty kún turady. Odan keıin ýltra dybystyq zertteý nemese basqa da tekserýlerden ótý úshin 2-3 apta kútýge týra keledi. Osyndaı jaǵdaılarda aqyly dárigerge barǵan qarajaty joq naýqastar altyn ýaqyttaryn joǵaltady, aýrý kelesi kezeńge kóshedi. Bul problema medıtsınalyq saqtandyrýǵa kóshken kezde sheshile me?

- Emhanalarda bul máseleniń bary ras. Bul birtindep sheshimin tabady. Áleýmettik medıtsınalyq saqtandyrý júıesi engizilgen kezde medıtsınalyq qyzmetter kórsetý úshin konkýrsqa medıtsına qyzmetkerleriniń sany jáne medıtsınalyq kómekti uıymdastyrý qurylymy eń tómengi belgilengen talaptarǵa sáıkes keletin medıtsınalyq uıymdar ǵana qatysa alady. Sapaly medıtsınalyq kómek kórsete alatyn uıymdar ǵana jeńiske jetedi. Al aýyldyq jerdegi medıtsınalyq mekemelerge jyl saıyn kórsetiletin medıtsınalyq kómektiń sapasyn arttyryp otyrý talaby qoıylady. Sonymen birge 2018 jyldan bastap aýrýhanalar men emhanalardy tehnıkalyq jaraqtandyrýǵa kóńil bólinedi. Bul ýaqytta olardyń múmkindigi kóp bolady. Óıtkeni osy jyldan bastap olarǵa amortızatsııalyq aýdarymdarǵa qarajat bólinedi. Al elektrondy júıege kóshýdiń óz ereksheligi bar. Turǵyndar E-GOV elektrondy úkimeti arqyly qabyldaýǵa jazylady.

- Saqtandyrý qory dáriger jazyp bergen dárilerge jumsalǵan shyǵynnyń ornyn toltyra ma? Jáne qandaı aýrýlardy 100 paıyz óteý kózdelgen?

- Memleket qazirgi kezde halyqqa usynylatyn tegin dárilik zattardyń tizimin aıqyndady. Saqtandyrý paketi sheńberinde osy tizim tek saqtalyp qana qoımaı, keńeıtiledi.

- Eger naýqasqa dáriger statsıonarda joq bolǵandyqtan dárilerdi ózi satyp alýdy usynsa, onda saqtandyrýǵa jumsalǵan aqsha qaıtaryla ma? Jáne dáriger bul týraly naýqasqa aqparat berýge mindetti me?

- Statsıonarlyq kómek tolyqtaı saqtandyrý paketine kiredi jáne tegin. Eger patsıent dárilik preparattardy óz betinshe satyp alsa, onda aýrýhana dárigerdiń joldamasyn usyný boıynsha dárilerdiń qunyn óteýi tıis. Qorǵa júgingen kezde bul jaǵdaılar tekserilip, tıisti sharalar qoldanylady. al dáriger bul týraly aqparatty berýge mindetti.

- Saqtandyrylǵan adam respýblıkadan tys jerde tegin emdele ala ma?

- Joq. Medıtsınalyq saqtandyrý qory tek el aýmaǵynda kórsetilgen medıtsınalyq qyzmetterge ǵana aqy tóleıdi.

- Azamat jumys berýshiniń mindetti saqtandyrý qoryna jarna tólep jatqanyn óz betinshe qalaı biledi?

- Eger azamattyń ǵalamtorǵa kirýge múmkindigi bolsa, onda medıtsınalyq saqtandyrý qorynan saqtandyrý jarnalarynyń aýdarylýy týraly aqparatty avtomatty túrde jeke elektrondyq poshtaǵa alýǵa bolady nemese jeke málimetterdi kórsete otyryp, qorǵa resmı túrde suraý jiberýge bolady. Al ǵalamtorǵa kirý múmkindigi bolmaǵan jaǵdaıda emhanaǵa, memlekettik zeınetaqy tóleý ortalyǵyna, halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵyna, aýmaqtyq jumyspen qamtý ortalyqtaryna habarlasyp, bile alady.

- Jumys ornyn aýystyrǵan kezde jańa jumysqa ornalasqanǵa deıin keıde 2-3 aı úzilis bolady. Osyndaı kezde medıtsınalyq qyzmetter paketi jumys isteı me?

- Talap boıynsha sońǵy jarna tólengennen keıin úsh aı kóleminde medıtsınalyq kómekke quqy saqtalady. Eger úsh aıdan keıin jumysqa tura almasa, azamat jumyssyz retinde tirkelýi tıis. Al eńbekkke ornalassa, sońǵy úsh aıdaǵy jarna eńbekaqysynan ustalady. Aı saıynǵy jarna kólemi - 457 teńge, ıaǵnı eń tómengi jalaqy kóleminiń eki paıyzy.
- Máselen, analız tapsyrý úshin jeke zerthana qyzmetine júgingen kezde medıtsınalyq saqtandyrý qory shyǵystardy tóleı me?
- Qor zerthananyń qyzmetterin tikeleı tólemeıdi. Eger qormen shart jasasqan emhananyń joldamasy boıynsha zerthanaǵa júginseńiz, olar tegin qyzmet kórsetedi.

- Azamat óziniń saqtandyrylǵany týraly qalaı biledi?

- Eger ol adam jumys isteıtin bolsa, onda zańnamaǵa sáıkes jumys berýshi aı saıyn, ıaǵnı kelesi esepti aıdyń 15-shi kúninen keshiktirmeı oǵan ustalǵan jáne aýdarylǵan jarnalar týraly málimetti usynýǵa mindetti. Sondaı-aq, bul aqparatty portal arqyly jáne qordyń fılıaldarynan, zeınetaqy tóleý ortalyqtarynan, halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵynan, e-gov portalynan jáne bekitilgen emhanalardan bilýge, tekserýge bolady.

- Naýqas emdeýshi dárigeri jazyp bergen protsedýralardy oryndaý úshin emhananyń egý kabınetine shprıtstardy óz esebinen satyp alyp barady. Bul mindetti me?

- Joq. Eger medıtsınalyq kómektiń tegin kepildendirilgen túri nemese saqtandyrý sheńberinde em alsa, olar medıtsınalyq uıymda bolýy tıis.
Jalpy profılaktıkalyq egýler memlekettik kepildendirilgen medıtsınalyq qyzmetke kiredi.
- Jumyssyz azamattar medıtsınalyq saqtandyrý alý úshin jumyssyz mártebesin alýy tıis. Biraq, eger aýylda jaramdy jumys bolmasa jáne jeke kásip ashýǵa tabys jetpese, tek 2-3 sıyr men baqsha ǵana bolsa, onda qalaı bolady? Erteńgi kúni aýyl turǵyndaryna medıtsınalyq kómek kórsetilmeı qalmaı ma?

- Aýyl turǵyndary kómekten tys qalmaıdy. Óıtkeni barlyq azamattar úshin tegin medıtsınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemi bar. Bul - jedel-járdem kómek jáne sanıtarlyq avıatsııa, áleýmettik máni bar aýrýlar jáne shuǵyl jaǵdaılar kezindegi medıtsınalyq kómek, profılaktıkalyq egýler, ambýlatorlyq-dárilik qamtamasyz etýmen ambýlatorlyq-emhanalyq kómek. Eger turǵyn jeke kásipker retinde tirkelse, onda tapqan tabysynan jarna tóleıdi. Eger turaqty jumysy bolmasa, eń tómengi jalaqynyń tóleminen jarnalar tóleısiz.

- Zııandy óndiris oryndarynda jumys isteıtinder úshin jarnalar tólegen kezde qandaı da bir jeńildikter bola ma?

- Bundaı jeńildik qarastyrylmaǵan. Mindetti áleýmettik medıtsınalyq saqtandyrý týraly zań barlyq jumys isteıtin halyq úshin jarnalardyń biryńǵaı kólemin ornatty. Qorǵa tóleýge jatatyn jumyskerlerdiń jarnalary: 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap jarnalardy esepteý obektisiniń 1 paıyzy, 2020 jyldyń 1 qańtarynan bastap jarnalardy esepteý obektisiniń 2 paıyzy kóleminde esepteledi.

- Saqtandyrý sheńberinde kórsetilgen qyzmetter boıynsha aqparatty qalaı qadaǵalaýǵa bolady?

- Elektrondy densaýlyq saqtaý júıesiniń bazasy negizinde árbir saqtandyrylǵan azamat logın jáne qupııasóz arqyly jeke kabınetke kire alady. Bul jerden kórsetilgen medıtsınalyq qyzmetter, olardyń quny týraly aqparatty biledi. Sondaı-aq emdeý, dıagnostıka, analız nátıjeleri jáne taǵy basqa da málimetter ornalasady.

- Stomatologııalyq qyzmetter mindetti medıtsınalyq saqtandyrý paketine kire me?

- Joq. Atalǵan qyzmetter áleýmettik medıtsınalyq saqtandyrý paketine kirmeıdi. Kepildendirilgen medıtsınalyq kómek sheńberinde stomatologııalyq qyzmetter júkti áıelder men balalarǵa ǵana kórsetiledi.