Mıllıardtar jumsalǵan Alakól: jaǵalaýdy bekitý jumystary qalaı júrip jatyr
ALMATY. KAZINFORM — Jetisý oblysynyń ákimdigi Kazinform agenttigine Alakól kóliniń jaǵalaýynda júrgizilip jatqan jaǵabekitýshi bógetter qurylysynyń qazirgi ahýaly týraly habarlady.
Óńirdiń qurylys basqarmasy basshynyń mindetin atqarýshy Sanjar Qabdebektiń redaktsııanyń resmı saýalyna bergen jaýabynda Alakól kólindegi bóget qurylysy eki kezeńde júrgizilip jatqanyn aıtty.
Birinshi kezeńge jaǵalaýdy qorǵaýǵa arnalǵan qurylys kiredi. Joba memlekettik saraptamadan ótip, 2024 jyldyń 22 mamyrynda oń qorytyndy alǵan. Qurylys-montaj jumystary 2025 jyldyń tamyzynda bastalyp, qazirgi ýaqytta qarqyndy júrgizilip jatyr.
Ekinshi kezeńde jaǵalaýdy abattandyrý josparlanyp otyr. Onda serýendeýge arnalǵan jaǵalaý aımaǵy salynady. Osy baǵyttaǵy jumys jobasy ázirleý kezeńinde tur.
Qandaı jumystar isteldi
Kóktuma aýylynda 960 metrlik jaǵalaýdy bekemdeý jumystary júrgizildi: 100 myń tekshe metr kóleminde jer jumystary jasalyp, 4 myń tekshe metr beton quıyldy, sonymen qatar 4 myń tekshe metr kóleminde gabıon konstrýktsııalary ornatyldy.
Aqshı aýylyndaǵy 200 metrlik ýchaskede de jumystar júrgizildi, jer jumystary, betondalǵan tóbeler men beton tireý qurylymdary salyndy.
Joba boıynsha Alakól kóliniń jalpy uzyndyǵy 13,99 shaqyrym jaǵalaýyn bekemdeý jumystary josparlanǵan: Aqshı aýyly — 40,430 shaqyrym, Kóktuma aýyly — 3,560 shaqyrym. Qazir Kóktuma aýylynda beton tósemin quıý jáne parapetterdi ornatý jumystary júrgizilip jatyr.
Aqshı aýylyndaǵy 500 metrlik ýchaskede tóbelerdi qalyptastyrý jáne nyǵaıtý, sondaı-aq bógettiń turaqtylyǵyn qamtamasyz etetin tireý konstrýktsııalaryn montajdaý jalǵasyp jatyr.
— Jumystar kestesine sáıkes, qajetti qarjy bólinse, birinshi kezeńniń qurylysy 2027 jyldyń shildesine deıin aıaqtalady dep josparlanǵan, — dedi Sanjar Qabdebek.
Jobaǵa bólingen qarjy
Alakól kóliniń jaǵalaýyn nyǵaıtý jobasynyń birinshi kezeńiniń jalpy quny — 17,8 mlrd teńge. 2025 jyly osy maqsatqa respýblıkalyq bıýdjetten 1,5 mlrd teńge bólinse, 2026 jyly taǵy 1 mlrd teńge qarastyrylǵan.
Jaǵalaý aımaǵy
Eskızdik joba daıyn. Kontseptsııa boıynsha jaǵalaýdy nyǵaıtý qurylysy tóbeli bolyp jasalady, onyń ústinde serýendeýge arnalǵan jol salynady, abattandyrý elementteri, sanıtarlyq qurylymdar men qaýipsizdik júıeleri ornatylady.
Demalýshylarǵa qandaı jaǵdaı jasalady
Jobanyń ekinshi kezeńinde myna jumystar josparlanǵan:
• bóget tóbesinde jaıaý júretin jol salý;
• demalys aımaqtaryn ornatý (oryndyqtar, qoqys jáshikteri);
• syrtqy jaryqtandyrý júıesin engizý;
• jaǵajaıdy qoljetimdi etý (baspaldaqtar, pandýstar, múgedektigi bar adamdarǵa arnalǵan kótergishter);
• sanıtarlyq nysandardy ornalastyrý (modýldi dárethanalar, dýsh bólmeleri, kıim aýystyrý kabınalary);
• qaýipsizdik júıelerin engizý (beınebaqylaý, habarlandyrý júıesi).
— Bul jumystar Alakól kóliniń jaǵalaýyn yńǵaıly, qaýipsiz jáne qoljetimdi etýge, sondaı-aq jaǵalaýdy abattandyrý deńgeıin arttyrýǵa baǵyttalǵan, — deıdi Sanjar Qabdebek.
Eske salaıyq, buǵan deıin Alakól aýdanynyń ákimi Almas Ábdınov Alakól kóliniń jaǵalaýyn bekemdeý jáne serýen aımaǵyn abattandyrý jobasy 2025 jyly jazda bastalatynyn habarlaǵan edi.
Sol kezde jumystar áýeli Kóktuma aýyly jaqtan bastalatyny, sodan soń Aqshı aýylynda jalǵasatyny aıtylǵan. Jobany eki jyl ishinde aıaqtaý josparlanyp otyr. Bógettiń jalpy uzyndyǵy 13 shaqyrymnan asady.
Aıta keteıik, Alakól kóli jaǵalaýyn nyǵaıtý máselesi jyldar boıy kún tártibinen túsken emes. Bul tek Shyǵys Qazaqstan oblysynyń emes, Jetisý oblysynyń da mańyzdy jobalarynyń biri bolyp esepteledi. Úsh jyl buryn týrıstik bıznes ókilderi jobany tezirek aıaqtaý keregin aıtyp, máseleniń 15 jyldan astam ýaqyt boıy ózekti ekenin eskertken edi. Sol ýaqyt aralyǵynda ondaǵan demalys bazasy sý astynda qalyp, kásipkerlerge aıtarlyqtaı zalal kelgen.
