«Meshitterde oryssha ýaǵyz júrgizetin ımamdardy ustaý kerek pe?» - respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

***

Keshe «Dýman» oıyn-saýyq orta­lyǵynda Prezıdentimiz Nursultan Na­zarbaevtyń atynan jetim bala­larǵa arnalǵan «Jańajyldyq dos­tar meıramy: meniń Qazaqstanym, meniń bolashaǵym» atty jańa­jyldyq qoıylym ótti. osyǵan oraı «Egemen Qazaqstan» gazetinde «Balalar Prezıdent shyrshasyn toılady» degen maqala basyldy. Basylymnyń atap ótýinshe, bul merekeniń eń basty qýanyshy - Elbasynyń beınejoldaý arqyly bala­lar­dy kele jatqan Jańa jyl merekesimen quttyqtaýy boldy. Arnaıy jazylǵan beı­netaspa arqyly el Prezıdenti Nur­sul­tan Nazarbaev shyrshaǵa jınalǵan ba­la­lardy kele jatqan Jańa jyl merekesimen quttyqtap, olarǵa zor densaýlyq, jańa jetistikter men barlyq arman­dary­nyń oryndalýyn, barynsha jaqsy oqyp, sapaly bilim alyp, alǵa qoıǵan maqsat­taryna jete berýlerin tiledi. Sonymen qatar, Elbasy: «Sender azat, jasampaz elde gúldeı jaınap, balalyqtyń bazarly shaǵyn bastan keshken baqytty urpaq­syń­dar. Memleket senderdiń tereń bilim alyp, baqytty bolyp, alańsyz ósý­leriń úshin barlyq jaǵdaıdy jasaýda. Asyl armandaryńdy shyndyqqa aınaldyrý úshin daryndy balalarǵa arnalǵan mektepter ashyldy. Danysh­pan babamyz Abaı atalaryń: «Teginde, adam balasy adam balasynan aqyl, ǵylym, ar, minez degen qasıetterimen ozady» dep aıt­qanyndaı, sender barynsha jaqsy oqyp, sapaly bilim alyp, týǵan Otanymyzdy shyn súıetin úlgili isterińmen elimizdiń damýyna úles qosatyn úlken azamat bolyńdar! Talapty da talantty, batyl da alǵyr, zerek te zerdeli bolyp ósińder!», - dedi óziniń quttyqtaýynda.

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń atyna elimizdiń jurtshylyǵynan, soǵys jáne eńbek ardagerlerinen, eńbek ujym­dary­nan, stýdentterden, joǵary oqý oryndarynyń ujymdarynan, Qazaq­stannyń qoǵamdyq uıymdarynan Astanada EQYU Sammıtin tabys­ty ótkizýge baılanysty quttyqtaýlar kelýin jalǵastyrýda. Solardyń bir parasy «Egemen Qazaqstan» gazetiniń senbilik nómirinde «Ulttyq qundylyq retinde ulyqtala bermek» degen taqyryp aıasyna toptastyrylyp berilgen. Máselen, Pavlodar memlekettik ýnı­ver­sı­tetiniń professor-oqytý­shy qu­ra­my men stýdentteri jol­daǵan hat­ta EQYU Sammıti qa­zaq­stan­dyq tarıh úshin teńdessiz oqıǵa bolǵany atap kórsetilip, ol Qazaq­standy damýdyń sapalyq jańa deńgeıine shyǵarǵany aıtylǵan. Al Shymkent qalasynyń turǵy­ny V.Andrıýkov óz hatynda Memleket basshysyn egemen Qazaq­stan damýynyń taǵy bir ataqty kezeńiniń aıaqtalýymen - EQYU Sammıtiniń ótýimen shyn júrek­ten quttyqtaǵan. «Qazaqstan halqy búkil álem­ge bul mem­le­ket­tiń qýatty ekenin dáleldedi. Qur­met­ti Nursultan Ábishuly, Siz­diń Táýel­siz Qazaqstannyń múd­­desi tur­ǵy­sy­nan bir shańyra­qtyń asty­na álem­niń kóp­tegen elderiniń bas­shy­laryn jına­ǵan jáne olardy jan-jaqty únqa­t­ysýǵa tartqan jeke ózińizdiń erli­gińizdi maqtan etemin. Siz - Ult­tyń kóshbasshysy ǵana emessiz, Siz - Halyq batyry­syz!» - dep jazady V.Andrıýkov.

***

Pravoslav shirkeýleri qazaqsha úırenip jatqanda qazaqstandyq meshitter de orystildi qaýymnyń qamyn oılap, din úırenýde olardyń múmkindigi shekteýli bolyp jatqanyn sóz etýde. Osyǵan oraı «Alash aınasy» gazetiniń búgingi nómiriniń «Oı-kókpar» aıdarynda «Meshitterde oryssha ýaǵyz júrgizetin ımamdardy ustaý kerek pe?» degen saýal mamandar tarazysyna salynyp otyr. Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń saraptama jáne taldaý bóliminiń meńgerýshisi Ershat Ońǵarov: «Dinniń asyl maqsatyn orys tilinde jetkizgenimiz durys bolady. Sebebi ózimiz ómir súrip jatqan naqty qoǵammen sanasý kerek. Bizde qazir mektepter oryssha, balabaqshalar oryssha oqytady. Ózge ult ókilderin bylaı qoıǵanda, tipti ózimizdiń qazaqtardyń da kóbi orystildi. Balabaqsha kezinen oryssha tárbıe alǵan adamdaryna dindi qazaqtyń ádebı tilinde uǵynýy qıynǵa túsetini anyq. Sondyqtan ózge ult ókilderi túgil, ózimizdiń qazaqtarǵa dinniń keıbir tustaryn oryssha baıandasaq, olar áldeqaıda ońaı uǵynyp jatady», - degen oıyn alǵa tartqan. Al orys tildi ımamdardy daıyndaý qajet emes degen pikirin bildirgen «Ult dabyly» qoǵamdyq qozǵalysynyń jetekshisi Kenesary Qaptaǵaev: «Qazir bizdiń meshitter de orystandyrylyp jatyr. Menińshe, bul jaqsylyqtyń nyshany emes. Qudaıǵa shynaıy bet burǵysy kelgen adam oǵan barýdyń jolyn tabady. Oǵan tap qazaq tili kedergi bola qoıady degen pikirmen óz basym kelise almaımyn», - deıdi.

Árbir jer-sý ataýynda ózindik syr bar. Qazaq ony belgili dúnıelerge oraılas qoıady. Astaryna úńilseńiz, kóptegen derekti keziktire alatynyń aqıqat. Olar jalpy jurtty eriksiz ózine qyzyqtyra túsedi. Ulan-baıtaq dalamyzda mundaı qasterli oryndar kóp. Qashannan da qazaqylyq qalpyn saqtap kele jatqan Syr boıynda osyndaı jer-sý ataýlary jeterlik. Olardyń keıbiriniń ataýy jaıly birneshe boljam jasaýǵa bolady. Óıtkeni sol ataýdyń ózinen halqymyzdyń baı tiliniń qory mol ekenin ańǵarý qıynǵa soǵa qoımas. Qyzylorda oblysynda Qazaly atty jer bar. Kishkene ǵana eldi meken emes. Aýdannyń atyn ıelenip otyr. Oblystyń soltústik bóliginde qonys tepken. Osy Qazaly ataýynyń qaıdan shyqqanyn bilgińiz kelse, «Alash aınasy» gazetiniń senbilik sanyn nazaryńyzdan jiberip almańyz.

***

«Ońtústik Qazaqstan oblystyq Tótenshe jaǵdaılar departamentiniń basshysy, polkovnık Ýálıhan Erejepovti sársenbi kúni ózi turatyn kóp qabatty úıdiń kireberisinde belgisiz bireýler soqqyǵa jyǵyp ketti. Ártúrli dárejede jaraqat alǵan oblystyń bas qutqarýshysy jedel jaǵdaıda aýrýhanaǵa jetkizildi», dep jazady «Aıqyn» gazeti «Polkovnıkti sabap ketti» degen maqalasynda. Basylymnyń baıandaýynsha, keshtetip jumystan qaıtqan polkovnık Ýálıhan Erejepov úıdiń joǵarǵy qabatyna kóterile bergende dálizdegi jaryqtyń óship qalǵanyn baıqaıdy. Ony joǵarǵy qabattan júgirip túsken birneshe adam kútpegen jerden soqqynyń astyna alǵan. Degenmen polkovnıktiń ózderine ońaılyqpen ál bermesin túsingen «qaraqshylar» biraz «alysqannan» keıin oqıǵa ornynan taıyp turǵan. Biraq úsh qaraqshynyń bireýi Ýálıhan Erejepovti oń qolynan qatty urǵan. Qatty soqqy saldarynan polkovnıktiń bir saýsaǵy synyp, jergilikti dárigerler ony kesip tastaýǵa májbúr boldy. Degenmen, oblystyń bas qutqarýshysy kútpegen jerden ózine jasalǵan qaraqshylyq shabýyldy qyzmetimen baılanystyryp otyr.

«Aıqyn» gazetiniń jazýynsha, Almatynyń «Baǵanashyl» aýdanyndaǵy «Naýryz» turǵyn úı keshenin salyp jatqan qurylysshylar eki aıdan beri mańdaı ter, taban aqylaryn ala almaı júr. "Redaktsııamyzǵa kelip túsken hattyń ıeleri «Baz Esteıt» JShS-niń basshylyǵy jaldamaly jumyskerlerge jalaqysyn bermeı, qurylysshylar Jańa jyl merekesi qarsańynda úılerine qaıta almaı otyr dep shaǵymdanǵan. Alys aýyldan nápaqa izdep kelip, jalaqysyna qol jetkize almaı júrgenderdiń jalpy sany - 80 adam. Olardyń kópshiligi qurylys basynda túnep, adamnyń tirshiligine eshbir jaǵdaı jasalmaǵan vagondarda turýǵa májbúr",- dep jazady basylym. Bul jaıynda tolyǵyraq bilgińiz kelse gazettiń senbilik nómirine nazar aýdaryńyz.

***

«Keshe Qazaqstan Parlamenti Májilisiniń Tóraǵasy Oral Muhamedjanov Pákistannyń Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Mohammad Ahtar Týfaıldy qabyldady», dep jazady «Kazahstanskaıa pravda» gazeti. Basylymnyń atap ótýinshe, halyqaralyq yntymaqtas­tyq jaıly sóz qozǵalǵanda, elshi M.Tý­­faıl álemdik qoǵamdastyqtyń qol­daýymen EQYU Sammıtin jo­ǵary deńgeıde ót­kiz­gen Qazaq­stan­nyń jalǵas­ty­rý­shy kópir bolýy­nyń arqasyn­da Shyǵys pen Ba­tystyń ara­synda únqatysý qamta­ma­syz etilgenin atap ótti. sondaı-aq áńgime barysynda Aýǵan­stanǵa jasalyp jatqan gýmanı­tarlyq kómek jóninde de aıtyldy. Qazaqstan álem nazaryn aýǵan eline aýdara bildi jáne ózi de qol­daý kórsetti. Qazaqstannyń qol­daýymen bir myń Aýǵanstan azamaty eli­miz­diń joǵa­ry oqý oryndarynda bilim alaty­ny kózdelgen. Búgingi tańda sonyń alǵashqy legi - 155 stýdent kelgeni belgili bolyp otyr.