Merýert Ótekeshovanyń sulýlyǵyna tánti bolǵan halyq árdaıym ony «Qyz Jibek» dep tanıdy

«Qyz Jibek» jyrynyń jelisimen túsirilgen kórkem fılm qazaq kınosynyń altyn qoryna endi. Al Merýert Ótekeshovanyń sulýlyǵyna tánti bolǵan halyq árdaıym ony «Qyz Jibek» dep tanıdy. Ol 1970 jyldan bastap búginge deıin kóptegen rólderdi somdap, kórermenniń ystyq yqylasyna bólenip keledi. Aktrısa M.Áýezov atyndaǵy teatrda M.Áýezovtiń «Qaragózinde» basty róldi, «Eńlik-Kebegindegi» Eńlikti, T.Ahtanovtyń «Joǵalǵan dosynda» Ǵaınıdi, D.Isabekovtiń «Ápkesinde» Gaýhardy, Á.Ábishevtiń «Káýsarynda» Káýsardy, N.Ábýtálıevtiń «Óttiń, dúnıesinde» Hanshany, A.Súleımenovtiń «Jetinshi palatasynda» Medbıkeni, Ǵ.Músirepovtiń «Amangeldisinde» Banýdy, S.Muqanovtyń «Móldir mahabbatynda» Bátestiń anasyn jáne basqa da rólderdi sheber somdady. Qazaq kınosy men teatrynyń aktrısasy, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen artısi, «Qurmet» ordeniniń ıegeri Merýert Ótekeshovamen suhbat "Ana tili" respýblıkalyq gazetiniń sońǵy nómirinde jarııalandy.

- Óner jolyn tańdaǵanyńyz kezdeı­soq­tyq pa, álde otbasyńyzdyń áseri boldy ma?

- Meniń ákem partııa qyzmetkeri, soǵys ardageri bolatyn. Óte sabyrly, eńbekqor kisi edi. Anam qazir 91 jasta. Kópbalaly otbasynda óstik. Ata-anamyz jastaıymyzdan adal, eńbeksúıgish bolýǵa tárbıeledi. Uly Abaıdyń adamnyń adamshyldyǵy jaqsy ata-ana, jaqsy ustaz, jaqsy qurbydan degeni de beker aıtylmasa kerek. Ata-anamyzdan úlgi alyp, biz de jaqsy adam bolýǵa talpyndyq.
Al ónerdi bala kúnimnen janym súıetin. Opera jáne balet teatrynyń qoıylymdarynan qalmaıtynmyn. Ol kezderi qurbylarymnyń kóbi ondaı jerlerge bara bermeıtin. Djaz mýzykasyn súıip tyńdadym. Kıno men teatrdy da jaqsy kórdim.
- Qazaq kınosynyń klassıkalyq týyndy­syna aınalǵan «Qyz Jibek» fılmi­ne bıyl 46 jyl. Qansha jyl ótse de, óziniń ómirsheńdigin joımaǵan fılm qalaısha kórermenniń kózaıymyna aınaldy?

- Qazir «Qyz Jibek» fılmin bilmeı­tin jan joq shyǵar. Tipti alys-jaqyn shetelderge Qazaq elin osy fılm arqyly tanystyrdyq. Áli de kórsetip kelemiz. «Qyz Jibek» - tek qana máńgilik mahabbatty emes, sondaı-aq patrıottyq sezimdi ulyqtap, qazaqtyń salt-dástúrin, ádet-ǵurpyn keńinen qamtyǵan kıno. Sodan bolar, ol basqa kartınalarmen salystyrǵanda, ómirsheń boldy. Tipti bastapqydaı halyqtyń súıispenshiliginen áli de taıǵan joq desem, artyq aıtqandyq bolmas. «Qyz Jibek» lıro-epostyq jyry oıdan shyǵarylǵan emes, shynaıy ómirde bolǵandyǵymen de qyzyqty shyǵar. Demek, halyqtyń ańyz-ápsanadan buryn, tarıhı oqıǵany baǵalaıtyny baıqalady. Odan bólek bul kartınaǵa Sultan Qojyqov rejısserlik etip, Ǵabıt Músirepov onyń stsenarııin jazsa, Nurǵısa Tilendıev pen Qadyr Myrza Álı aǵalarymyzdyń da atsalysýnyń ózi - kınony klassıkaǵa aınaldyrdy. Qansha jyl ótse de, qaı jerde júrsek te, Quman ekeýmizdi jurtshylyq osy fılm arqyly tanyp, qurmet kórsetedi. Al kınoǵa kelýim týraly aıtatyn bolsam, 1967 jyldyń sońynda Sultan Qojyqov esimdi rejısserdiń romantı­kalyq dramany túsirgeli jatqanyn dúıim jurtshylyq bolyp estidik. Shyny kerek, bul kınoǵa túsýge oıda joqta keldim desem bolady. Ol kezde mektepte oqımyn, aktrısa atanamyn degen oı múldem bolǵan joq. Іrikteýdiń ótip jatqanynan habardar bolyp, barsam, tolǵan qyzdar... Ári bári de ádemi. Árqaısysy óz-ózine senimdi. «Mássaǵan, myna sulýlardyń arasynda maǵan ne bar?..» dep oılap qoıamyn. Bir qyzyǵy, olardyń biren-saranyn eseptemegende, kópshiligi irikteýdiń ekinshi kezeńine de ótken joq. Keıin rejısserden bilgenimdeı, kelgen 400-ge jýyq qyzdyń júzi kórikti bolǵanymen, júrekterinde ónerge degen súıispenshilik az eken. Onyń ústine, tapsyrylǵan róldi óz deńgeıinde oınap shyǵýǵa birazynyń qabilet-qarymy jetpegen desedi. Sodan bolar, shyǵarmashylyq toptaǵy óner ıeleriniń kópshiligi meniń qabyldanǵanymdy qalap, sabaqty ıne sátimen demekshi, kóp uzamaı Jibektiń róline bekitildim.

Kórkemdik keńes alǵashynda meni jas dep ekiudaı oıda bolǵany ras. Al Sultan Qojyqov aǵamyz jas bolsam da maǵan sendi. Bul senimniń astaryn men keıinnen túsindim. «Qyz Jibek pen Tólegendi tájirıbeli akterlerden góri jas, kózderinde ushqyn oty jalyndaǵan jastar oınaýy kerek» degen Sultan aǵamyzdyń sózi esimde. Artylǵan senimniń júgi aýyr, álbette. Sondyqtan kıno barysynda bar qarym-qabiletimizdi kórsetip, halyqtyń ystyq yqylasyna bólendik.
Men úshin qazaqtyń birtýar óner ıeleri Farıda Sháripova, Sábıra Maıqanova, Ánýar Moldabekov, Káýken Kenjetaev, Asanáli Áshimov, Ydyrys Noǵaıbaevtarmen birge óner kórsetý alǵashqy qadamyma úlken serpin berdi. Gúlfaırýz Ismaılova apamyzdyń kómegin aıta ketkim keledi. Ózi Jibektiń anasyn oınaı júre, kartınanyń sýretshisi boldy. Osylaısha óner jolymdy úlken kartınadan bastaǵanyma ózimdi baqytty sezindim.
-Quman aǵa ekeýińiz «Qyz Jibek» fılminen bólek qandaı fılmderge qatar túse aldyńyzdar?

- «Qyz Jibekten» keıin Quman ekeýmiz kınoǵa kóp tústik. Ǵanı Murat­baev týraly kınoda Raýshandy oınadym. Qyrǵyz fılmi «Provıntsıalnyı romanda» birge tústik. Biraq ekeýmiz jeke-jeke ról aldyq. Al bizge eń qymbat ról «Órnek» fılminde boldy. Onda men sovhozdyń dırektoryn, Quman aǵań meniń kúıeýimdi - «prorabty» somdady. Balalarymyz da birge túsken edi. Quman ekeýmiz teatrda kóptegen rólder oınadyq. Muhtar Áýezovtiń «Qaragózinde» - ol Arsha, men Qaragóz, Sh.Aıtmatov­tyń «Ana - Jer anasynda» ol - Qasym, men - Álıma bolyp shyqtyq sahnaǵa. Budan bólek «Joǵalǵan dos» degen jaqsy spektakl bolǵan. Biz bir-birimizge kómekteskenimizge, bir sahnada ról oınaǵanymyzǵa rızamyz. Nege deseńiz, men onyń oınaǵan barlyq rólderin jaqsy bilemin. Keı-kezde ol «Qalaı oınadym?» dep suraıdy. Men oǵan jaqsy oınaǵanyn aıtyp qoldap qoıamyn.

- Ónerdegi ustazyńyz jaıly aıta ketseńiz.

- Meniń ustazym - KSRO halyq artısi Hadısha Bókeeva. 1973 jyly Qazaq Memlekettik Qurmanǵazy atyndaǵy Óner ınstıtýtynyń teatr fakýltetin, Hadısha apaıymyzdyń klasy boıynsha bitirdim. Menen buryn Hadısha apaıymyzda Quman aǵalaryń bilim alǵan. Hadısha apamyz ǵajap aktrısa, ulaǵatty ustaz, Keńes Oda­ǵy­nyń Halyq artısi, laýreat edi. Sondaı adamnan tárbıe alǵanymyz biz úshin maqtanysh.
Hadısha apaıymyzben birge belgili teatr synshysy, jazýshy Áshirbek Syǵaı ustazdyq etti. Ol kisimen birge teatr­da da jumys istedik. Teatr atty kıeli shańyraqtyń búgingi keleli máselelerin ortaǵa salyp, pikir bólisetinbiz.

- Óner jolyńyzdy kınodan basta­dyńyz. Degenmen, janyńyzǵa teatr jaqyn ba, álde kıno ma?

- Teatr - úlken óner. Ol-meniń ekinshi úıim. Sondyqtan maǵan teatr jaqyn. Kórermenmen betpe-bet júzdesip, sahnada óner kórsetýdiń orny bólek. Sebebi akter men kórermen arasynda shynaıy baılanys ornaıdy. Sahnada kórermenniń ishki jan dúnıesine úńilip, onyń tolǵanys-tebirenisterin tereńirek túsinesiń. Jas kúnimizde bos ýaqytymyzdyń kóbin teatrda ótkizetinbiz. Demalys kúnderi daıyndyq bolsa qýanatynmyn. Sebebi teatrdyń áseri keremet.

- Sońǵy jyldary qandaı fılmderge tústińiz?

- «Mahambet», Astana jaıly «Arman qala», «Sekiris» fılmderinde, sondaı-aq «Habar» agenttiginiń «Janym» teleserıalynda oınadym. Osy serıaldaǵy rólim ózime jaqynyraq.

- Áıel baqyty degendi qalaı túsinesiz?

- Áıel zaty úshin otbasy, oshaq qasy árdaıym alǵashqy orynda bolýǵa tıis. Sondyqtan baqyt degen qyzmet te emes, shen de emes, ol - otbasy. Qazaq áıeli qaı zamanda bolmasyn oshaqtyń berekesi men tatýlyǵyn saqtaýshy, sánin kirgizýshi bola bilgen. Sondyqtan búgingi qyz-kelinshekterge aıtarym, otbasy baqytyn saqtańyzdar, shydamdy, sabyrly bolyńyzdar. Otbasynyń jarasymdylyǵy men berekesi tek sizderdiń qoldaryńyzda der edim. Ásirese, jastar «úılený ońaı, úı bolý qıyn» ekenin uǵynyp, otbasy aldyn­daǵy jaýapkershilikti túsinse deımin.

Quman aǵalaryń ekeýmizdiń otaý qur­ǵanymyzǵa 45 jyldan asty. Az ýaqyt emes. Oqýdy da, ónerdi de - bárin qatar alyp júrdik. Bir-birimizdi túsine bilemiz. Bala­larymyzdy da osylaı tárbıeledik. Sondyqtan búgingi jastarǵa aıtarym, shydamdylyq, tózimdilik jáne eńbekqor­lyq qajet dep sanaımyn.

- Áńgimeńizge raqmet!