Meni báribir taýyp aldy: turmystyq zorlyq-zombylyq qurbandary polıtsııaǵa júginýden nege qorqady
ASTANA. KAZINFORM – Saltanat Núkenovanyń óliminen keıin Qazaqstanda turmystyq zorlyq-zombylyq úshin jaýapkershilik kúsheıdi. Soǵan qaramastan kóptegen áıel áli de polıtsııaǵa aryz jazýdan bas tartyp, únsiz qalýdy jón kóredi. Buǵan ne sebep? Kazinform tilshisi osy máseleni zerttep kórdi.
Aqmola oblysynda búginde turmystyq zorlyq-zombylyq qurbandaryna psıhologııalyq jáne quqyqtyq kómek kórsetetin tórt daǵdarys ortalyǵy jumys isteıdi. Jyl basynan beri óńir polıtseıleri mundaı ortalyqtarǵa 58 adamdy, onyń ishinde 21 áıel men 37 balany joldaǵan.
Alaıda Aqmola oblysyndaǵy kámeletke tolmaǵandarǵa áleýmettik-psıhologııalyq jáne quqyqtyq qoldaý kórsetetin «Shans» ortalyǵynyń basshysy Ásem Appaevanyń aıtýynsha, áıelderdiń basym bóligi polıtsııaǵa emes, daǵdarys ortalyqtary men 111 baılanys ortalyǵyna júginedi.
– Polıtsııada mundaı ister óte az tirkeledi. Óıtkeni áıelderdiń kóbi tek psıhologpen sóılesip, keńes alǵysy keledi. Kópshiligi otbasyn saqtap qalýdy qalaıdy. Biraq kúıeýi uryp-soǵyp, ishimdikke salynsa, bulaı ómir súrýge bolmaıtynyn jáne polıtsııaǵa júginý qajet ekenin bári birdeı túsine bermeıdi, – deıdi ol.
Mamannyń aıtýynsha, áıelderdiń polıtsııaǵa júginbeýiniń negizgi sebebi – qorqynysh. Olar aryzdanǵannan keıin zorlyq kórsetken adamnyń qaıta oralyp, kek alýy múmkin dep qaýiptenedi. Keıbiri týystary men qoǵam aldyndaǵy uıattan qorqady. Basqalary ekonomıkalyq táýeldilikten shyǵa almaıdy.
Qazir Kókshetaýdaǵy daǵdarys ortalyǵynda 6 áıel men 18 bala turyp jatyr. Munda kelgenderdiń kóbi ýaqyt óte kele óz betinshe ómir súre alatynyn túsinip, burynǵy otbasyna qaıtpaıdy.
Bes balanyń anasy Elena (aty ózgertilgen) da osyndaı ortalyqtardyń birinen pana tapqan. Ol 15 jyldyq nekeden keıin kúıeýinen ajyrasyp, balalarymen birge daǵdarys ortalyǵyna kóshken. Alaıda burynǵy jubaıy ony Astanadaǵy ortalyqtan taýyp alǵan soń áıel Kókshetaýǵa ketýge májbúr bolǵan.
– Ol meni alǵashqy balama júkti kezimde-aq urdy. Keıin bári túzeler dep úmittendim. Ul bala týsam ózgerer dep oıladym. Biraq eki ul dúnıege kelgennen keıin de jaǵdaı jaqsarmady, – deıdi Elena.
Áıeldiń aıtýynsha, kúıeýi ózin de, úlken qyzyn da únemi soqqyǵa jyqqan. Sońǵy ret ol áıeldi jáne týǵan ápkesin beısbol dobymen uryp-soqqannan keıin Elena balalaryn alyp qashyp, polıtsııa shaqyrǵan.
– Biz 15 jyl boıy otbasymyzdaǵy jaǵdaıdy eshkimge bildirmeýge tyrystyq. Biraq sol túni bári syrtqa shyqty. Jasyratyn eshteńe qalmady, – deıdi ol.
Daǵdarys ortalyǵynyń kómegimen áıel jumys taýyp, jańa ómir bastaýǵa múmkindik alǵan. Alaıda burynǵy kúıeýi ony Kókshetaýdan da taýyp alǵan soń qorqynyshty kúnder qaıta oralǵan.
Aqmola oblystyq polıtsııa departamentiniń málimetinshe, jyl basynan beri óńirde otbasylyq-turmystyq qatynastar salasyndaǵy qylmystar sany 46-dan 38-ge deıin azaıǵan. Onyń ishinde 16 aýyr qylmys jáne 22 qylmystyq teris qylyq tirkelgen.
– Búgingi tańda turmystaǵy quqyqqa qarsy áreketteri úshin 1600 adam jaýapkershilikke tartyldy. 657 adamǵa erekshe minez-qulyq talaptary belgilendi. 1837 qorǵaý nusqamasy shyǵarylyp, olardyń talaptaryn buzǵan 233 adam jaýapqa tartyldy, – dedi Aqmola oblysy PD Otbasylyq-turmystyq zorlyq-zombylyqqa qarsy kúres bóliminiń aǵa ınspektory, polıtsııa maıory Mnýara Jolmaǵanbetova.
Onyń aıtýynsha, kóptegen áıel otbasyny saqtap qalǵysy kelgendikten kúıeýin keshirip, jaǵdaı ózgeredi dep senedi.
– Biraq zorlyq-zombylyqtyń tsıkldik sıpaty bar. Ol mindetti túrde qaıtalanady. Bir aıdan keıin bolsyn, eki aıdan keıin bolsyn qaıta oryn alady, – deıdi polıtsııa maıory.
Psıhologtar turmystyq zorlyq-zombylyqtyń negizgi sebepteri retinde balalyq shaqtaǵy psıhologııalyq jaraqattardy, bılik pen baqylaýǵa umtylysty, kúızelispen kúrese almaýdy, qatań genderlik stereotıpterdi jáne keıbir psıhıkalyq buzylystardy ataıdy.
Psıholog Fılıpp Kocherınniń pikirinshe, kez kelgen otbasynda janjal bolady. Biraq ony zorlyq-zombylyqqa jetkizbeý úshin ashyq dıalog qajet.
– Eger zorlyq-zombylyq oryn alǵan bolsa, máseleni óz betińizshe sheshýge tyryspaý kerek. Uıalmaı, tıisti organdar men mamandardan kómek suraǵan jón, – deıdi ol.
Qazaqstanda bıyl 15 sáýirde áıelderdiń quqyqtaryn qorǵaý men balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý máselelerine qatysty zańǵa qol qoıyldy. Qujat turmystyq zorlyq-zombylyq úshin jaýapkershilikti kúsheıtýdi kózdeıdi.
Aıta keteıik, Almatyda turmystaǵy zorlyq-zombylyqtyń aldyn alatyn mekemearalyq jospar ázirlenip jatyr.
