Memlekettiń ár teńgesi AÓK-ke 7 teńge ınvestıtsııa tartty
ASTANA. KAZINFORM — Memleket aýyl sharýashylyǵyna bólgen ár teńge saladan taǵy 7 teńge qarjy tartýǵa múmkindik berip otyr. Sonyń arqasynda 2025 jyly AÓK-ke baǵyttalǵan qarajat kólemi 1 trln teńgeden asty. Al bıyl bul kórsetkishti 1,1 trln teńgege jetkizý josparlanyp otyr. Bul týraly AShM málim etti.
Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi agroónerkásiptik keshendi memlekettik qoldaý tásilderin jetildirip jatyr. Onyń basty ustanymy bıýdjet qarajatyn salaǵa tikeleı baǵyttaýmen shektelmeı, bıýdjetten tys qosymsha qarajat tartý. 2025 jyly bıýdjetten 153 mlrd teńge tikeleı bólinip, agroónerkásiptik keshenge baǵyttalǵan qarajattyń jalpy kólemi 1 trln teńgeden asty.
Bul tásil eki mańyzdy mindetti qatar sheshýge jol ashady: aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerdi qoljetimdi qarjylandyrýmen qamtamasyz etý jáne naryqtyq resýrstardy tartý arqyly bıýdjetke túsetin salmaqty azaıtý.
Aýyl sharýashylyǵy vıtse-mınıstri Azat Sultanovtyń aıtýynsha, memlekettik qoldaýdyń atqaratyn róli de ózgerýde: bıýdjet salany qarjylandyrýdyń jalǵyz kózi bolýdan qalyp, agroónerkásiptik keshenge jeke kapıtal tartýdyń quralyna aınalyp keledi.
— Bizdiń mindetimiz — bıýdjet qarajatyn salaǵa jaı ǵana baǵyttaý emes, ony barynsha tıimdi paıdalaný. Bıýdjet AÓK-ke birneshe ese kóp qarajat tartýǵa múmkindik beretin qarjylyq tetikke aınalýy tıis. Osyndaı tásil bıýdjet shyǵystaryn dál sondaı kólemde ulǵaıtpaı-aq, qarjylandyrý kólemin arttyrýǵa múmkindik beredi, — dedi Azat Sultanov.
Bul tetik aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshiler úshin qaryz qarajatynyń qunyn tómendetýge negizdelgen. Sharýalar men qaıta óńdeý kásiporyndary jyldyq 5–6% mólsherlememen jeńildetilgen qarjylandyrý alady. Naryqtyq jáne jeńildetilgen mólsherlemeler arasyndaǵy aıyrmany memleket óteıdi.
Atalǵan tetik ekinshi jyl qatarynan eki negizgi baǵyt boıynsha júzege asyrylýda.
Birinshi baǵyt — «Agrarlyq nesıe korporatsııasy» AQ arqyly beriletin kredıtter boıynsha syıaqy mólsherlemesin sýbsıdııalaý.
Ekinshi baǵyt — «Agrarlyq nesıe korporatsııasy» AQ men «QazAgroQarjy» AQ-nyń oblıgatsııalar shyǵarý arqyly qarjy naryǵynan qarajat tartýy. Bul rette tartylǵan qarajattyń quny da memleket tarapynan sýbsıdııalanady.
Osylaısha, bıýdjetten salystyrmaly túrde az qarajat bólý arqyly salany qarjylandyrý kólemin edáýir ulǵaıtýǵa jaǵdaı jasalady.
2023 jyly AÓK-ti qarjylandyrý kólemi 160 mlrd teńge bolsa, 2025 jyly bul kórsetkish 1 trln teńgeden asty.
Bul rette bıýdjetten tikeleı 153 mlrd teńge bólindi, al qarajattyń basym bóligin bıýdjetten tys kózderden tartylǵan qarjy qurady.
— Іs júzinde salaǵa bólinetin qarjylandyrý kóleminiń aıtarlyqtaı artqanyn kórip otyrmyz. Buryn memlekettik qoldaý kólemi bıýdjet múmkindigine tikeleı táýeldi bolsa, qazir bıýdjet qarajaty bankter men qarjy naryǵynan qosymsha resýrs tartýǵa múmkindik beredi. Bul sharýalardyń damý múmkindigin keńeıtip, memleket úshin de qoldaýdyń tıimdi tetigin qalyptastyrady, — dep atap ótti vıtse-mınıstr.
Tartylǵan qarajat sharýalar men qaıta óńdeý kásiporyndarynyń negizgi qajettilikterin qarjylandyrýǵa baǵyttalady.
Onyń esebinen kóktemgi egis jáne kúzgi jıyn-terim jumystaryn ýaqtyly júrgizýge, tuqym, tyńaıtqysh, ósimdikterdi qorǵaý quraldary men janar-jaǵarmaı materıaldaryn satyp alýǵa múmkindik bar.
Qarajattyń edáýir bóligi jeńildetilgen lızıng arqyly mashına-traktor parkiniń jańarýyna baǵyttalady. Sonymen qatar qaıta óńdeý kásiporyndaryn qarjylandyrýǵa basymdyq berilip, bul qosylǵan quny joǵary ónim shyǵarýdy arttyrýǵa múmkindik beredi.
2026 jyly bıýdjetten bólinetin 272 mlrd teńge esebinen kóktemgi egis jáne kúzgi jıyn-terim jumystaryn júrgizýge, sondaı-aq aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn satyp alýǵa shamamen 1,1 trln teńge kóleminde qarjylandyrýdy qamtamasyz etý josparlanyp otyr.
Búgingi tańda salaǵa 894 mlrd teńge baǵyttaldy. Onyń 656,4 mlrd teńgesi agrarshylarǵa maýsymdyq egis jumystaryn júrgizý úshin berildi. Taǵy 237,6 mlrd teńge aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn satyp alýǵa baǵyttaldy.
Qarjylandyrýǵa qoljetimdiliktiń artýy agroónerkásiptik keshenniń negizgi kórsetkishteriniń ósýine de oń áser etip otyr.
2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha agroónerkásiptik keshen óniminiń jalpy kólemi shamamen 15 trln teńgeni qurady. Onyń ishinde ósimdik sharýashylyǵynyń úlesi — 5,9 trln teńge, mal sharýashylyǵy — 3,8 trln teńge, qosylǵan quny joǵary ónim óndirisi — 5,2 trln teńge.
Eksport kólemi de ulǵaıyp keledi. 2025 jyly AÓK ónimderiniń eksporty 2024 jylmen salystyrǵanda 37%-ǵa artyp, 5,1 mlrd dollardan 7 mlrd dollarǵa jetti. Bul rette eksporttyq jetkizilimderdiń jartysynan astamyn óńdelgen ónim quraıdy.
Oń úrdis bıyl da jalǵasyp otyr. Qańtar–maýsym aılarynda AÓK jalpy óniminiń kólemi 4,9 trln teńgeni qurady.
Osy kezeńde ósimdik sharýashylyǵy ónimderin óndirý 7,7%-ǵa, mal sharýashylyǵy ónimderin óndirý 4,4%-ǵa, azyq-túlik ónimderin óndirý 14,7%-ǵa, sýsyndar óndirý 4,4%-ǵa ósti.
— Memleket naryqty almastyryp, salany tolyǵymen bıýdjet esebinen qarjylandyrmaýy kerek. Onyń mindeti — bıýdjet qarajaty jeke jáne naryqtyq kapıtaldyń edáýir kólemin tartýǵa negiz bolatyn jaǵdaı qalyptastyrý.
Bul modeldiń basty nátıjesi — bıýdjet qarajatynyń kólemi emes, onyń esebinen qol jetkiziletin ekonomıkalyq nátıje. ıAǵnı óndiristi qarjylandyrý, tehnıkany jańartý, qaıta óńdeýdi damytý, ónim kólemin arttyrý jáne agroónerkásiptik keshenniń eksporttyq áleýetin kúsheıtý, — dep qorytyndylady vıtse-mınıstr.
Aıta keteıik, buǵan deıin jarty jylda AÓK-ke salynǵan ınvestıtsııa 926 mlrd teńge bolǵanyn jazdyq.
