Memlekettik organdarǵa shaǵym: ótinishti qalaı durys jazý kerek
ASTANA. KAZINFORM — Adamdardyń kóbisi ózderiniń ótinimderi boıynsha birneshe apta boıy jaýap kútýge májbúr. Kóp jaǵdaıda buǵan mekemeni durys belgilemeý nemese ótinishte naqty talaptyń kórsetilmeýi sebep bolady. Osy oraıda memlekettik organǵa qalaı durys júginý kerek ekenin jáne onda neni kórsetý mańyzy jaıynda materıal daıyndaýdy jón kórdik.
Aýlada qoqysty zańsyz tastaı bastasa, úıdiń janynda esh túsindirýsiz nysannyń qurylysy bolsa nemese kenetten túsiniksiz aıyppul kele qalsa, shaǵymdanýǵa týra keledi. Mundaı jaǵdaılarda shaǵymdanýǵa qajet, sebebi bılik ár máseleni baqylaı almaıdy, sondyqtan turǵyndardyń ótinishteriniń arqasynda kóp nárse anyqtalyp jatady.
Bul rette qoǵamda aryzdar birneshe aı boıy kabınetten kabınetke kóship, nátıje bermeıdi degen oı qalyptasqan. Іs júzinde másele ótinishtiń qalaı jazylǵanyna baılanysty — durys joldanǵan shaǵym problemanyń naqty qarastyrylýy múmkindigin edáýir arttyrady.
Ótinishte neni kórsetý kerek
Kez kelgen ótinishte birneshe mindetti derek bolýy qajet. Bul talap Qazaqstan Respýblıkasynyń Ákimshilik rásimdik-protsestik kodeksinde bekitilgen.
Ótinishte mynalar kórsetilýi kerek:
- ótinim berýshiniń tegi, aty jáne baılanys nómiri;
- jaýap alý úshin mekenjaı nemese elektrondy poshta;
- máseleniń máni;
- naqty talap.
Qujattardy, fotosýretterdi nemese basqa da dálelderdi qosyp tirkegen durys. Faktiler neǵurlym kóp bolsa, soǵurlym tezirek tekserý bastalady. Zańgerler mátindi qysqasha jáne naqty jazýǵa keńes beredi. Emotsııalar, uzaq paıymdaýlar men aıyptaýlar ádette máseleni sheshýdi tezdetpeıdi.
Ótinimdi qalaısha onlaın berýge bolady
Búginde shaǵymdar kóbinese elektrondy túrde jiberiledi. Bul tezirek jáne yńǵaıly, sebebi hat avtomatty túrde tirkelip, tıisti nómiri belgilenedi.
Eń kóp taralǵan ádis — eOtinish júıesi.
Ótinish jiberý úshin:
- EOtinish portalyna kirip, ETsQ nemese SMS-kod arqyly avtorızatsııadan ótý qajet.
- Másele qaralatyn memlekettik organdy tańdańyz.
- Problemany qysqasha sıpattap, talabyńyzdy jazyńyz.
- Qajet bolsa, qujattardy nemese fotosýretterdi tirkeńiz.
- Ótinish jiberý.
Ótinim tirkelgennen keıin, júıe ótinishti qarastyrý mártebesin baqylaýǵa bolatyn nómir beredi. Memlekettik organ belgilengen merzimde jaýap berýge mindetti. Eger ótinish basqa organǵa qaıta jiberilse, osy rásimniń barlyǵyn kórip otyrasyz, ıaǵnı onda memlekettik qyzmetshiniń aty-jóni, laýazymy jáne baılanys derekteri ashyq kórinedi.
Qansha kútý kerek
Ótinishterdi qaraý tártibi QR Ákimshilik rásimdik-protsestik kodeksimen retteledi.
Ádette, azamattardyń ótinishteri 15 jumys kúni ishinde qaralady, biraq qosymsha tekserý nemese aqparat jınaý qajet bolsa, merzim uzartylýy múmkin. Mundaı jaǵdaıda ótinish berýshini bul týraly habardar etýge mindetti.
Eger jaýap sebebin túsindirýsiz belgilengen merzimde berilmese, bul jaǵdaı memlekettik organnyń áreketsizdigi dep eseptelýi múmkin. Sondyqtan turǵyndar bul derek boıynsha shaǵymdanýǵa quqyly
Sonymen qatar, memlekettik organ ótinishti basqa basqarmaǵa nemese vedomstvoǵa qaıta baǵyttasa, hatty qarastyrý merzimi qaıtadan bastalmaıtynyn bilý mańyzdy. QR Ákimshilik rásimdik-protsestik kodeksi boıynsha ótinish jalpy merzim ishinde, ıaǵnı 15 jumys kúni sheginde qaralýǵa tıis. Mysaly, ótinish tirkelip, eki kúnnen keıin basqa bólimge jiberilse, oǵan jańa merzim belgilenbeıdi – jalpy 13 kún qalady. Ótinish odan ári jiberilse de, ýaqyt birinshi tirkelgen sátten bastap esepteledi.
Shaǵym berý kezinde jıi kezdesetin qatelikter
Keıde ótinish resmı túrde qabyldanady, biraq aryz mátininiń mazmunyna baılanysty uzaq ýaqyt qarastyrylyp jatady.
Máselen, naqty bir aqparatsyz jalpylama ýáj jazylady: «bizdiń kóshede jol joq, eshkim eshteńe istemeıdi».
Onyń ornyna shaǵymda bylaı dep jazǵan jón: «Abaı kóshesindegi 11-úıden 22-úıge deıingi jol jabynyn jóndeýdi suraımyn. Bul aralyqta asfalt jabyny joq, bul óz kezeginde kólik pen jaıaý júrginshilerdiń qozǵalysyn qıyndatyp otyr».
Taǵy bir jıi kezdesetin qatelik - naqty talaptyń bolmaýy. Sondyqtan «kóp shýlaıtyn kórshilerdi jazalańyzdar» dep jazýdyń ornyna: «bizdiń úıdiń janynda táýlik boıy jumys isteıtin jáne tańerteńge deıin uıqy bermeıtin jıhaz tsehy ashyldy. Abaı kóshesi, 11-úı mekenjaıy boıynsha túngi ýaqytta tynyshtyq erejeleriniń saqtalýyn tekserýdi jáne zańnamaǵa sáıkes shara qabyldaýdy suraımyn», dep naqty belgilegen jón.
Másele neǵurlym naqty sıpattalsa, memlekettik organǵa qandaı áreketter jasaý kerektigin túsiný ońaıyraq bolady.
Jaýap bolmasa ne isteý kerek?
Belgilengen merzim ótip, jaýap kelmese, azamattar áreketiniń birneshe nusqalary bar. Aldymen, aldyńǵy ótinishtiń nómirin kórsete otyryp, qaıtadan ótinim jibere alasyz.
Eger jaǵdaı ózgermese, shaǵymdy joǵary turǵan memlekettik organǵa berýge bolady. Mysaly, aýdandyq nemese qalalyq ákimdiktiń áreketsizdigin kórsetip, oblystyq ákimdikke joldaý kerek. Taǵy bir nusqasy - zańdylyqtyń saqtalýyn qadaǵalaıtyn prokýratýraǵa júginý.
Sonymen qatar, eger kez kelgen deńgeıde reaktsııa bolmasa, turǵyndar memlekettik organ azamattardyń quqyqtaryn buzdy nemese óz mindetterin oryndamady dep sanasa, onda sotqa ákimshilik talap-aryz joldaý quqyǵy bar.
Budan buryn habarlanǵandaı, Tsıfrlyq shtabtyń sheshimine sáıkes azamattarda ınternet balansy nól bolǵan jaǵdaıda da eGov, Aitu jáne eOtinish qyzmetterine qoljetimdilik qamtamasyz etiledi. Birqatar shet elderde osyǵan uqsas tetikter qazirdiń ózinde bar. Estonııada X-Road jáne e-Services platformalaryna tegin qoljetimdilik qamtamasyz etilgen, Sıngapýrda telekommýnıkatsııa operatorlary SingPass, Gov.sg, MyInfo qyzmetterine nóldik trafık usynady.
