Memlekettik granttyń da suraýy bar: jas mamandar neni bilýi kerek
ASTANA. KAZINFORM — Memlekettik bilim grantymen joǵary oqý ornyn támamdaǵan jas mamanǵa dıplom alǵannan keıin belgili bir merzim eńbek etý mindeti júkteledi. Alaıda zańnamaǵa engizilgen keıingi ózgeristerge sáıkes, keıbir sanattaǵy azamattar bul mindetten tolyq bosatylady, al birqatar jaǵdaıda eńbek óteý merzimin keıinge qaldyrýǵa múmkindik berilgen. Bul týraly «Qarjy ortalyǵy» AQ Monıtorıng departamentiniń jetekshi mamany Aqzıra Serikqalı Jibek Joly telearnasynyń «Búgin.LIVE» baǵdarlamasynda aıtty.
Mamannyń aıtýynsha, eńbek óteý mindetine qatysty talaptar ásirese doktorantýra, magıstratýra jáne rezıdentýra sııaqty bilim berý baǵdarlamalary boıynsha grant ıegerlerine de qatysty. Sonymen birge zańda mindetten bosatylatyn jáne ony keıinge qaldyrýǵa múmkindik beretin jaǵdaılar naqtylanǵan.
Áskerge shaqyrylǵan azamattar mindetten bosatylady
Zańdaǵy ózgeristerdiń biri merzimdi áskerı qyzmetke shaqyrylǵan azamattarǵa qatysty. Eger memlekettik grantpen oqyǵan jas maman áskerı qyzmetke shaqyrylyp, belgilengen merzimdegi boryshyn ótese, áskerı bıletin tapsyrǵannan keıin eńbek óteý mindetinen tolyq bosatylady.
Kelisimshart boıynsha áskerı qyzmet ótkergen azamattarǵa da osyndaı múmkindik berilgen. Kelisimshart merzimi aıaqtalǵannan keıin olar da grant boıynsha eńbek óteý mindetinen bosatylady.
— Mysaly, pedagog mamandyǵyn oqyp, keıin merzimdi áskerı qyzmetke shaqyrylǵan azamat áskerı boryshyn ótep, áskerı bıletin tapsyrsa, onyń eńbek óteý mindeti tolyq toqtatylady, — dedi Aqzıra Serikqalı.
Bul úshin azamat ózi bilim alǵan joǵary oqý ornynda qurylǵan arnaıy komıssııaǵa júginýi qajet.
Eńbek óteý mindetinen otbasyndaǵy múgedek balany tárbıelep otyrǵan memlekettik járdemaqy alýshylar da bosatylady. Sondaı-aq birinshi toptaǵy múgedekti kútetin jáne osyǵan baılanysty járdemaqy alatyn azamattarǵa da jeńildik qarastyrylǵan.
Magıstratýra men doktorantýraǵa túskenderge merzim keıinge shegeriledi
Memlekettik grantpen oqyp shyqqan jas maman magıstratýra, doktorantýra nemese rezıdentýraǵa grant negizinde qaıta túsken jaǵdaıda eńbek óteý merzimi oqý kezeńine keıinge qaldyrylady.
Bul múmkindik Qazaqstanda ǵana emes, shetelde atalǵan baǵdarlamalar boıynsha bilim alyp jatqan azamattarǵa da qatysty. Alaıda oqýyn aıaqtap, dıplom alǵannan keıin jas maman eńbek óteý mindetin oryndaýǵa kirisýi kerek.
Kelesi bilim berý deńgeıine túsý eńbek óteý mindetin tolyq joımaıdy, tek ony belgili bir ýaqytqa keıinge shegere alady.
350 myńnan astam túlek monıtorıngte tur
«Qarjy ortalyǵy» memlekettik grantpen bilim alǵan túlekterdiń eńbek óteý mindetin oryndaýyna monıtorıng júrgizedi. Búginde júıede 350 myńnan astam túlek bar.
Qazir monıtorıngtiń basym bóligi elektrondy formatqa kóshirilgen. Alaıda bul úshin túlektiń jeke derekterin óńdeýge kelisimi bolýy qajet. Azamat tsıfrlyq monıtorıngke qosylýǵa kelisim bergen jaǵdaıda, «Qarjy ortalyǵy» onyń eńbek qyzmeti týraly aqparatty elektrondy túrde teksere alady.
— Eger jas maman tsıfrlyq formatqa aýysqysy kelse, Qarjy ortalyǵyna habarlasyp, ózine jiberilgen SMS habarlamaǵa jaýap berý arqyly kelisimin beredi. Biz sol arqyly qajetti ruqsatty alamyz, — dedi maman.
Sonymen qatar burynǵy tártip te saqtalǵan, ıaǵnı azamat jumys ornynan alynǵan anyqtamalardy qaǵaz nemese elektrondy túrde usyna alady.
7,5 mlrd teńge bıýdjetke qaıtarylǵan
Memlekettik grant boıynsha eńbek óteý mindetin oryndamaǵan jaǵdaıda bilim alýǵa jumsalǵan qarajatty bıýdjetke qaıtarý máselesi týyndaıdy.
Aqzıra Serikqalıdyń aıtýynsha, «Qarjy ortalyǵy» osy baǵytta respýblıkalyq bıýdjetke 12 jylda shamamen 7,5 mlrd teńge qaıtarǵan. Onyń ishinde sot sheshimi negizinde óndirilgen qarajat ta, óz mindetin oryndaýdan bas tartqan azamattardan óndirilgen somalar da bar.
Ásirese, aýyl kvotasy aıasynda bilim alǵan medıtsına mamandary arasynda eńbek óteý mindetin oryndamaı, oqý shyǵynyn óz erkimen qaıtarý jaǵdaılary kezdesedi. Mysaly maman aýyldyq eldi mekenge baryp jumys isteýden bas tartsa, memleket jumsaǵan qarajatty qaıtarýǵa týra keledi.
Sondaı-aq shetelge kóship ketken nemese turǵylyqty jerin aýystyrǵan azamattarǵa qatysty da oqý shyǵynyn óteý máselesi týyndaýy múmkin.
Jeke mekemede jumys isteýge bolady
Memlekettik grantpen oqyǵan jas maman mindetti túrde memlekettik mekemede jumys isteýi kerek degen túsinik negizsiz. Qoldanystaǵy talaptarǵa sáıkes, tıisti sharttardy oryndaǵan jaǵdaıda jeke uıymdarda da eńbek etýge bolady.
Munda negizgi talaptardyń biri — jumys berýshiniń áleýmettik aýdarymdardy ýaqytyly tóleýi. Mamannyń aıtýynsha, jumys berýshi tıisti jarnalardy belgilengen merzimde aýdaryp otyrsa, azamattyń eńbek óteýi esepke alynady.
Al mundaı aýdarymdar júrgizilmegen jaǵdaıda jas mamannyń eńbek óteý mindetin oryndaǵany rastalmaı, grant qarajatyn óteý máselesi týyndaýy múmkin.
Sonymen birge ózin-ózi jumyspen qamtyǵan azamattardyń mártebesine qatysty da túsinispeýshilikter kezdesedi. Mamandardyń túsindirýinshe, jaı ǵana ózin-ózi jumyspen qamtyǵan retinde jumys isteý eńbek óteý bolyp sanalmaıdy. Azamat tıisti tártippen jeke kásipker retinde tirkelýi qajet.
Aıta keteıik, buǵan deıin, Astana ákimdiginiń granty kimderge buıyrǵanyn jazǵan edik.
