Memlekettik-jekeshelik áriptestik ádisimen avtojoldar salynady
ASTANA. QazAqparat - Qazirgi ǵylym tilinde memlekettik-jekeshelik áriptestik dep atalynyp júrgen mundaı bastamanyń bereri mol ekendigin baǵamdaǵan damýshy elder, sonyń ishinde Qazaqstan da sońǵy jyldar bedelinde qaltaly azamattarmen tize qosyp, tynymdy tirlikterge kóshti.
Atap aıtqanda, 2015 jylǵy 30 qarashadaǵy Elbasynyń Qazaqstan halqyna joldaýynda bıýdjettik shyǵyndardy «jeńildetý» úshin memlekettik-jekeshelik áriptestik tetigin qoldaný kerek ekendigi atap ótilgen.
Bul oraıda ekonomıka salasynda jeke ınvestıtsııalardy yntalandyrýǵa basymdyq beriledi. Jeke ınvestorlar gaz qubyrlaryn, aýrýhanalar men mektepter, basqa da nysandar salýǵa ǵana tartylmaı, jańǵyrtý jáne tehnıkalyq qyzmet kórsetý sharalaryna da kontsessııa tásilimen keńinen qosylýy qajet. Basa nazar aýdarylatyn osyndaı sharýalar qatarynda jol qurylysy da atalǵan.
Osyǵan oraı respýblıkanyń Investıtsııa jáne damý mınıstrligi halyqaralyq ozyq tájirıbelerdi oı eleginen ótkizdi, sheteldik keńesshilermen birlesip, kontsessııa salasyndaǵy Qazaqstan zańnamasyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý boıynsha jumystar júrgizdi. Zańnama deńgeıinde valıýtalyq táýekelderdi retteý tetigi engizildi, kontsessıonermen jáne nesıe berýshimen, basqa da qatysýshylarmen qol qoıý barysynda halyqaralyq tájirıbede «Step-In» dep atalatyn «Tikeleı kelisim» jańa ınstıtýty iske qosyldy, sóıtip, nesıe berýshilerdiń quqyǵyn qorǵaý jóninde mańyzdy qadam jasaldy. Sonymen qatar eki jaqtyń táýekeli eskerile otyryp, kontsessııa sharty merziminen buryn buzylǵan jaǵdaıda negizgi ótemaqyny aýdarý ahýaly bekitildi.
Jobanyń qurylymy boıynsha kontsessıonerge ınvestıtsııalyq jáne paıdalaný shyǵyndary ótemaqysyn, sondaı-aq avtomobıl joldaryn basqarǵany úshin syıaqy berý memleket tarapynan belgilengen tólem tetigi arqyly oryndalatyn boldy. Bul oraıda aqyly avtomobıl joldary boıynsha júris úshin túsken búkil tólem respýblıkalyq bıýdjetke túsetini pysyqtaldy.
El damýy úshin mańyzdy mánge ıe bolyp otyrǵan osynaý Joldaý talaptaryn oryndaý úshin avtomobıl joldary salasynda memlekettik-jekeshelik áriptestik jobalaryn iske asyrý maqsatymen mınıstrliktiń Avtomobıl joldary komıteti ulanǵaıyr jumys júrgizdi. Qazirgi ýaqytta memlekettik-jekeshelik áriptestik sheńberinde iske asyrylyp, pysyqtalatyn 4 joba tumsyq tyǵyp tur. Munyń alǵashqysy «Úlken Almaty aınalma avtomobıl joly» avtomobıl jolyn salý jáne paıdalaný» kontsessııalyq jobasynyń shamalanǵan quny 350,7 mlrd. teńge bolyp otyr, jobany iske asyrý merzimi 2017-2021 jyldarǵa, al paıdalaný merzimi 2021-2036 jyldarǵa belgilengen. Kontsessııa ýaqyty 20 jylǵa shamalanǵan bul joba uzaqtyǵy 66 km aqyly avtomobıl jolyn salý men paıdalanýǵa baǵyttalǵan, onyń boljamdy qarqyndylyǵy ortasha eseppen 38 myń avto/táýlik bolyp otyr. Joba boıynsha 38 jol ótpesi jáne ótý kópirleri bar, qozǵalystyń esepteý jyldamdyǵy saǵatyna 150 km. Úkimetpen aradaǵy kelisimge sáıkes kontsessııa jobasy aıyryqsha mańyzy bar sanatqa jatqyzyldy.
Aǵymdaǵy jylǵy aqpanda kontsessııa boıynsha komıssııa «Almaty-Qorǵas» avtomobıl joly ýchaskesinde (Batys Eýropa - Batys Qytaı) avtomobıl ótkizý pýnktiniń ınfraqurylymyn jasaý» memlekettik-jekeshelik áriptestik jobasyn tómen dıskontty úzdik kontsessııalyq ótinim retinde anyqtady. Aǵymdaǵy jylǵy naýryzdan jyldyń sońyna deıin kontsessııa boıynsha kelissózder júrgizilýde. Qurylys ústimizdegi 2017 jyly bastalady6 ony4 shamalanǵan quny 75 mlrd. teńgege belgilengen. Úshinshi kontsessııalyq joba - uzaqtyǵy 48 km «Shymkent qalasynyń ońtústik-batys aınalma aqyly avtomobıl jolyn salý jáne paıdalaný» kontsessııasynyń shamalanǵan quny 53,6 mlrd. teńge bolyp, al qurylys kezeńi 2019-2021 jyldarǵa, paıdalaný merzimi 2022-2039 jyldarǵa belgilenip otyr. Qazirgi ýaqytta jobanyń tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemesin jáne kontsessııalyq usynysyn jetildirý jumystary júrgizilýde, atalǵan sharalar aıaqtalǵannan keıin konkýrstyq qujattamany jetildirý bastalady. Tórtinshi, uzaqtyǵy 98 km, shamalanǵan quny 56,4 mlrd. teńge bolatyn, «Saryaǵash qalasyn aınalyp, Ózbekstan Respýblıkasy shekarasyna shyǵatyn» avtomobıl jolyn salý» kontsessııalyq jobasy boıynsha oń qorytyndy alynǵan jaǵdaıda jobany súıemeldeıtin keńesshilik qyzmet usyný týraly kelisimge qol qoıý josparlanyp otyr.
