Memlekettik tildiń bılik dálizderinde ústemdik qurýy úshin bizge Til ınspektsııasy kerek - qazaq baspasózine sholý

«Aıқyn» basylymyndaғy basty maқalalardyң biri kedendik odaқ құrý baғytyndaғy sharalarғa arnalypty. Basylymdaғy «Kedendik odaқ Қazaқstannyң ıntegratsııalyқ bastamalarynyң maңyzdy құramdas bөligi» atty maқala avtorynyң aıtýynsha, Elbasy bұl mәselege қatysty «Kedendik odaқtyң» Қazaқstannyң halyқaralyқ saıası-ekonomıkalyқ jobalarynyң biri, sondyқtan oғan el basshylyғynyң  үlken mәn-maңyz beretindigin atap kөrsetken. «Қazaқstan, Reseı jәne Belorýssııa arasyndaғy Kedendik odaқ bizdiң eldiң ıntegratsııalyқ bastamalarynyң maңyzdy құramdas bөligi bolyp tabylady. Reseımen, Belorýssııamen biz birtұtas komanda құrdyқ, ol үshten birinde әr memlekettiң өkilderinen құralady jәne baryқ kelissөzderde үsh memlekettiң әrқaısysynyң mүddesin қorғaıdy. Әrıne bұl ekonomıkalyқ tұrғydan tıimdi bolady. Barlyғyn da jyl soңyna deıin aıaқtaý қajet, al eger қaңtardyң 1-inde Kedendik odaқ iske қosylsa, onda bұl biz үshin paıdaly jәne maңyzdy bolmaқ» deıdi Elbasy өz sөzinde.

....... 

«Aıқyn» basylymy birsypyra materıaldaryn memlekettik til mәselesine arnapty. «Til ınspektsııasy oryssha sөıleýge tyıym saldy» atty maқala avtorynyң aıtýynsha, Estonııa memleketindegi Til ınspektsııasynyң dırektory Ilmar Tomoýsk memlekettegi sheneýnikterge aқparat құraldaryna endi tek memlekettik tilde sұhbat berý jөninde talap қoıyp otyrғandyғyn, қajet bolsa tipti bұl mәseleni zaңғa engizý қajettigin aıtқan. Sonymen қatar maқala avtory atalmysh eldiң Til ınspektsııasynyң қanshalyқty tıimdi әri ұlt mүddesine қyzmet etip otyrғandyғyn baıandaı kele, «til tazalyғy үshin kүresip jatқan estondyқtardyң tәjirıbesi үlgi alýғa tұrarlyқ. Biraқ mәsele mynada: Estonııanyң resmı bıligin nemese Til ınspektsııasyn «jazalaýshy organ» dep aıyptap otyrғan eshkim joқ. Ar jaғynda taıaқ tastam jerde Eýroodaққa mүshe elder tұr. Tallınniң tilge қatysty resmı pozıtsııasynan қaıshylyқ kөrse, olar bir nәrse aıtar edi-aý... Joқ! Tek қoryқpaý kerek. Al tәýelsiz eldiң өz saıasaty bolady. Syrtқa baғynbaıtyn ishki saıasaty. Sondyқtan bizge de bir ınspektsııa kerek. Til үshin! Memlekettik tildiң bılik dәlizderinde үstemdik құrýy үshin! Bәrin қarapaıym halyқtyң saıası selқostyғynan kөrý artyқ. Bıliktiң saıasaty қalaı қaraı jel bop soқsa, қarapaıym halyқ solaı қaraı yғady. Bұl - aқıқat ! Mұny ұmytpaýymyz қajet» deıdi maқala avtory. Atalmysh mәselege қatysty basylym tilshileri elimizdiң birқatar beldi tұlғalarynyң pikirlerin bilipti. Osyғan oraı akademık, zaңger Sұltan Sartaev «Bұl mәselege arnaıy ınspektsııa құrýdyң қajeti joқ. Eger «Til týraly» zaңdy jergilikti jerlerde bұzyp jatқan bolsa, onda prokýratýra osy iske aralasýy қajet. Zaңdy bұzғandardyң barlyғy da sot aldynda jaýap berýleri kerek, al oғan қatysty is қozғaıtyndar prokýratýra organdary. Қazaқ tili naғyz tolyққandy memlekettik til bolýy үshin bizdiң halқymyzdyң sanyn keminde 70 paıyzғa jetkizýimiz kerek. Soғan jetsek, onda biz eshkimge «myna tildi үıren» dep zorlaýdyң қajeti bolmas edi. Memlekettik tilimiz өzinen өzi kүndelikti қoldanystaғy tilge aınalyp kete beretin bolady» degen pikirin bildirgen.

......

«Astana aқshamy» basylymy osy jolғy sanynda «Jol kartasy»: san men sapa» atty taқyrypta maқala jarııalap, onda bүgingi kүnniң eң өzekti mәseleleriniң birin egjeı-tegjeıli taldap kөrsetken. Onda maқala avtory 2009 jyldyң jeltoқsan aıynda Astana halқynyң sany 653 myң 776-ғa jetkenin, olardyң arasynda 27 myң 100 adamnyң jұmyssyz jүrgenin aıta kele «Al қaladaғy bos jұmys oryndarynyң sany bar-joғa 1 myң 921 ғana. Al endi osy eki kөrsetkishti salystyryp kөriңiz arasy jer men kөkteı! Tyғyryқtan shyғý үshin ne isteý kerek? Onyң bir-aқ joly bar. Jaңa jұmys oryndaryn ashқan jөn! «Jol kartasyn» jүzege asyrý maқsatynda bıyl elorda bıýdjetinen 10 mıllıard teңge bөlindi. Bұl қarajatқa қandaı jobalar jүzege asyrylatyny da belgili boldy» deı kele bolashaқta elordamyzda atқarylatyn isterdiң jaıyn jan-jaқty baıandaıdy.

Sondaı-aқ osy basylymғa Konstıtýtsııa kүni merekesine oraı arnaıy sұhbat bergen «Nұr Otan» halyқtyқ demokratııalyқ partııasynyң Astana қalalyқ fılıaly tөraғasynyң orynbasary Pavel Kazantsev elimizdiң basty zaңynyң tarıhy men onyң Қazaқstan tarıhynda atқaratyn rөlin sөz ete kele «Jalpy Konstıtýtsııaғa engizilgen Mәjilis depýtattaryn saılaýdyң proportsıonaldyқ jүıege өtýi, saıası jүıedegi partııalardyң rөlin kүsheıtý, Parlament depýtattarynyң Үkimetti jasaқtaýy, mәslıhattardyң rөlin kөterý, tolyққandy jergilikti өzin-өzi basқarý jүıesin engizý, adam құқyқtary men bostandyғyn қorғaıtyn ınstıtýttardy nyғaıtý, әdil sot jүıesin jetildirý sııaқty өzgeristerdiң barlyғy bәsekege қabiletti elý eldiң қataryna қosylýғa talpynyp otyrғan elimizdiң demokratııalyқ baғyttaғy batyl қadamy ekeni sөzsiz» dep atap kөrsetedi.