Memlekettik tildi qajetti deńgeıde bilýi tıis kásipterdiń, mamandyqtardyń, laýazymdardyń tizimin jasaý - qazaq tilin damytýdyń naqty tetigi

dep habarlaıdy ҚazAқparat. «Қazaқ tiliniң mәrtebesi «Қazaқstan Respýblıkasyndaғy til týraly» zaңynda, eң bastysy, Konstıtýtsııada baıandy etilip, ol memlekettik til retinde tanylғan. Elbasynyң tapsyrýymen birқatar memlekettik baғdarlamalar қabyldandy, jarlyқtar shyғaryldy, Үkimet қaýlylary қabyldandy. Memlekettik tildi damytý jөnindegi Prezıdenttik қor құryldy. Biraқ, elimizde memlekettik tildi қoldaný aıasy әli de kөңil kөnshitpeı otyr. Mұndaı alaңdaýshylyққa sebep bolғan jaғdaı ol - қazaқ tiliniң қoғamdaғy orny, memlekettik organdardaғy қoldaný deңgeıi. Mәlimetter boıynsha Үkimet құrylymyndaғy organdardyң memlekettik tildegi құjat aınalymy kөlemi de kөңilden shyқpaıdy. Mәselen, Aқparattandyrý jәne baılanys agenttiginde memlekettik tildegi құjat aınalymynyң kөrsetkishi ? 2,3 paıyz, Ұlttyқ bankte ? 3,9 paıyz, Eңbek jәne halyқty әleýmettik қorғaý mınıstrliginde 17,5 paıyz, Ekonomıka jәne sybaılas jemқorlyққa қarsy kүres agenttiginde - 18,9 paıyz, Aýyl sharýashylyғy mınıstrliginde 26,1 paıyz ғana құrap otyr. Basқa vedomstvolar da osynyң tөңireginde. Sonda bұlar қaı memlekettiң mınıstrlikteri men vedomstvolary bolyp otyr?», - dedi depýtat. Onyң aıtýyna қaraғanda, elimizdegi 2 myң 787 basylymnyң 18 paıyzy, ıaғnı 511-i ғana memlekettik tilde bolsa, memlekettik tapsyrys boıynsha jұmys isteıtin gazet-jұrnaldardyң 25 paıyzy (!) ғana қazaқ tilinde basylady eken. «Bıyl «Bolashaқ» baғdarlamasymen shetelde oқyp kelgen 40-tan astam jastardyң bir de bireýi tıisti deңgeıde қazaқ tilin bilmeıdi eken. Eldegi telearnalar men radıoda habarlar negizinen orys tilinde beriledi. Ana tilinde baldyrғandardyң tanymyn қalyptastyratyn mýltfılmder joқtyң қasy. Bұl mysaldardyң bәri қoғamdaғy memlekettik tildiң қazirgi jaı-kүıinen habar beredi», - degen depýtat Z. Alshymbaev, bүgingi kүni til tөңiregindegi mәselelerdi sheshýge Til komıtetiniң құzyry jetpeı otyrғandyғyn atap өtti. «1998 jyly bekitilgen Tilderdi қoldaný men damytýdyң memlekettik baғdarlamasy boıynsha Til týraly zaңnyң 23-babynyң 3-bөligin, ıaғnı memlekettik tildi қajetti kөlemde bilýi tıisti kәsipterdiң, mamandyқtardyң, laýazymdardyң tizimin jasaý jөnindegi ұsynys 1999 jyly әzirlenýi tıis edi. Biraқ, osy jaқsy bastama iske aspaı қalyp қoıdy. Eger osy shara қolғa alynyp, қabyldansa, memlekettik tildi damytýdyң naқty tetigi bolar edi», - dedi Z. Alshymbaev.