Memlekettik tildegi sapasyzdyqqa jol bergen «QAZTEST» baǵdarlamasyn toqtatý qajet ? B. Tileýhan
ASTANA. Naýryzdyń 4-i. QazAqparat /Qanat Mámetqazyuly/ -Búgin QR Parlamenti Májilisiniń jalpy otyrysynda depýtat Bekbolat Tileýhan memlekettik tildi damytý sharalary boıynsha oryn alyp otyrǵan birqatar olqylyqtar týraly másele kóterip, bul jóninde Úkimet basshysy men Bilim jáne ǵylym mınıstrligine saýal joldady,
dep habarlaıdy ҚazAқparat.
«Memleket tarapynan tildiң damýyna jan-jaқty қarjy bөlinip jatyr. Zamanғa saı oқý-әdistemelik құraldary, elektrondyқ oқý құraldary, sөzdikter shyғarylýda. Osylaısha, tildiң damýyna barlyқ mүmkindikter jasalғandaı. Alaıda қoғamda memlekettik tilge sұranys pen қajettilik týyndamaғandyқtan, қazaқ tiliniң bedeli tek қaғaz jүzinde iske asyp jatқan sekildi. Mәselen, «Jaңa tolқyn» atty қazaқ tilin meңgertýdiң oқý baғdarlamasyna sәıkes 3 deңgeıge bөlip oқytý қarastyrylғan. Biraқ, bұnyң 1-shi deңgeıindegi tapsyrmalaryna қarap-aқ, kөңiliң қalady», - dedi B. Tileýhan.
Depýtattyң aıtýynsha, atalғan oқý baғdarlamasyna қazaқtyң kıiz үıine, saıatshylyққa, sharýashylyқ құraldaryna, handar men batyrlardyң өmirbaıanyna қatysty meңgerýge asa қıyn bolatyn, tereң mәtinder paıdalanylғan. «Osylaısha, biz til үırenýshilerdi jalyқtyryp jiberemiz, әri olardyң maғynasy өte aýyr mәtinderdi este saқtaýy, әңgimelep berýi mүmkin emes», - deı kele bұl sharanyң «tilge degen құrmet pen үırenýge yntany joғaltyp, jıirkenish sezimin týdyratynyn» atap өtti. Onyң paıymdaýynsha, tildi үıretýde қazirgi zamanmen baılanysty jeңil mәtinder қoldaný қajet edi.
Sonymen birge, B. Tileýhan memlekettik қyzmetshilerge arnalғan «ҚAZTEST» baғdarlamasyna 72 mln. teңge bөlingenin aıtyp, bұl baғdarlamada da kemshilikter shash etekten ekendigin alғa tartty. Depýtattyң sөzine қaraғanda, test arқyly memlekettik tildi meңgerý deңgeıin tekserý tipti mүmkin emes. Sebebi testegi tapsyrmalardyң memlekettik қyzmetshige esh қatysy bolmaı otyrғan kөrinedi. «Tipti testegi kөrsetilgen dıalogty tyңdap otyrsaңyz, memlekettik қyzmetshi bolý ұıat, namys tipti oғan degen aıanysh týady. Ony memlekettiң қyzmetshisi emes құly sııaқty sýretteıdi. Sonymen birge, memlekettik қyzmetshi 7 zaңnan test tapsyrady. Al endi osy testiң orys tilindegi sұraқtary өte bilikti, saýatty, tүsinikti jazylғan. Өkinishke қaraı, қazaқ tilindegi sұraқtary aýdarma arқyly jasalғandyқtan ұғymy өte aýyr, tүsiniksiz. Sөzbe-sөz tүrinde aýdarylғan. Bұnymen қoımaı, onda қazaқ tiliniң grammatıkasy, tildik normalarynyң erejeleri saқtalmaғan. Osyndaı sebeppen қazaқ tilin jaқsy-aқ biletin mamandardyң өzi memlekettik қyzmetshi testin orys tilinde tapsyrýғa mәjbүr. Mәselen, sot, құқyқtyқ jүıedegi memlekettik tildi jetik biletin қyzmetkerler қazaқ tilinde test tapsyryp kөrdi. Aýdarmanyң nasharlyғynan, tүsiniksizdiginen synaқtan өtpeı қalyp, kelesi joly orys tilinde tapsyrdy. Sondyқtan da «ҚAZTEST» mәselesin toқtatý қajet. Өıtkeni memlekettik tildi қorlaýғa jol berilmeýi kerek», - dedi depýtat.
