Memlekettik bilim berý jınaqtaý júıesi ata-anaǵa balasyn oqytý úshin qarjy jınaýǵa jeńildik jasaıdy- Bilim mınıstri
ASTANA. 14 qarasha. QazAqparat - Memlekettik bilim berý jınaqtaý júıesi ata-anaǵa balasyn oqytý úshin qarjy jınaýǵa jeńildik jasap, ekinshi jaǵynan oqýǵa jumsalatyn shyǵynnyń bir bóligin memleket óz moınyna alady. Búgin Parlament májilisiniń jalpy otyrysynda «Memlekettik bilim berý jınaqtaý júıesi týraly» zań jobasy jóninde baıandaǵan Bilim jáne ǵylym mınıstri Baqytjan Jumaǵulov osylaı málim etti.
Mınıstrdiń aıtýynsha, júıeniń negizgi maqsaty - kásiptik-tehnıkalyq, joǵary bilim alýǵa memlekettik qoldaýdyń jańa mehanızmin engizý. Bul rette vedomstvo basshysy zań jobasynyń álemdik tájirıbe negizinde daıyndalǵanyn alǵa tartady. Máselen, mundaı Bilim berý jınaqtaý júıesi Belgııa, Kanada, Malaızııa, Nıderlandy, Sıngapýr, Ispanııa, Shvetsııa, Ulybrıtanııa, AQSh sekildi elderde bar.
«Bizdiń elimizde bilim alýǵa qoljetkizýdi qamtamasyz etetin 2 mehanızm bar bolatyn. Onyń birinshisi - memlekettik granttar. Stýdentterdiń tórtten biri memlekettik grant arqyly oqıdy. Al ekinshisi - memleket kepildik beretin bilim berý kredıtteri. Soǵan oraı, elimizde Memlekettik bilim berý jınaqtaý júıesi úshinshi mehanızm bolmaq. Atalǵan júıe birinshiden, halyqqa balalaryn oqytý úshin qarjy jınaýyna jeńildik jasaıdy. Ekinshiden, oqýǵa jumsalatyn shyǵyndardyń bir bóligin memleket óz moınyna alady», - deıdi Bilim jáne ǵylym mınıstri.
Onyń sózine qaraǵanda, júıe qaǵıdatyna sáıkes elimizdiń kez kelgen azamaty salymshy bola alady. Ol qatysýshy bankte bilim berý jınaqtaý shotyn ashady. Bul shotqa salymshynyń ózi nemese basqa adamdar qarjy salady. Olar ata-ana, týystary, uıymdar, taǵy basqalar bolýy múmkin. Al jınaqtalǵan qarjy úsh bólikten turady. Birinshi bóligi - bul salymshy nemese basqa adam salǵan aqsha. Ekinshi - banktiń aı saıyn aqshany kapıtalǵa aınaldyra otyryp, syıaqy berýi. Bular kádimgi banktegi depozıtter sııaqty júzege asady. Sonymen qatar, úshinshi bóligi - memlekettiń syıaqysy. Syıaqy mólsheri, jınaqtalǵan aqshanyń kólemine qaraı - jylyna 5 paıyz bolsa, keıbir basymdyq berilgen adamdar toptary úshin (jetim balalar, múgedekter, kóp balaly jáne tabysy az otbasylar) - 7 paıyzdy quramaq. Tólem - oqýdyń barlyq kezeńine nemese qysqa merzimder boıynsha engizilýi múmkin. Mysaly, jınaqtaýdy jalǵastyra otyryp, semestr boıynsha da bólip tóleýge bolady.
Zań jobasynda salymshynyń memleket syıaqysyn saqtaı otyryp, bilim berý jınaqtaý salymynyń qarajatyn alý quqyǵy qarastyrylǵan.
«Naqty túsinikti bolýy úshin mysaldar da keltirýge bolady. Máselen, ata-ana 10 jastaǵy balasy úshin depozıt ashyp, jınaqtaý merzimi boıynsha 7 jyldy tańdaıdy delik. Alǵashqy jarna 5000 teńgeni qurasa, keıingi jarnalar aı saıyn - 15000 teńge. Bankiniń syıaqasy - 8%, memlekettiki - 5%. Jınaqtaý merziminiń sońyna deıin, bala 17 jasqa tolǵanda, onyń somasy 2 mln. 75 myń teńge bolady. Sonda salymshynyń salǵan qarajaty - 60 paıyz, bankiniń syıaqasy - 23, memlekettiki - 17 paıyzdy quraıdy. Salymshynyń basym sanattary úshin memleket tarapynan syıaqy odan da kóp bolýy múmkin. Osylaısha, salymshylardyń bilimge jumsaıtyn qarjysynyń birshama bóligin memleket óz moınyna alyp otyr. Shamamen alǵanda - 15-20%. Bul - memleket pen azamattyń arasyndaǵy memlekettik-jeke áriptestiktiń túbegeıli jańa tetigi», - deıdi Baqytjan Jumaǵulov.
