«Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynan tólenetin áleýmettik tólemderdiń mólsherin esepteý, qaıta esepteý jáne arttyrý erejesine ózgerister engizildi

***

Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń qaýlysy

«Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynan tólenetin áleýmettik tólemderdiń mólsherin esepteý, qaıta esepteý (aıqyndaý) jáne arttyrý erejesin bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2007 jylǵy 28 jeltoqsandaǵy № 1307 qaýlysyna ózgerister engizý týraly

Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti qaýly etedi:

1. «Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynan tólenetin áleýmettik tólemderdiń mólsherin esepteý, qaıta esepteý (aıqyndaý) jáne arttyrý erejesin bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2007 jylǵy 28 jeltoqsandaǵy № 1307 qaýlysyna (Qazaqstan Respýblıkasynyń PÚAJ-y, 2007 j., № 49, 603-qujat) mynadaı ózgerister engizilsin:

taqyryby mynadaı redaktsııada jazylsyn:

«Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynan tólenetin áleýmettik tólemderdiń mólsherin esepteý (aıqyndaý), qaıta esepteý jáne arttyrý qaǵıdalaryn bekitý týraly»;

kirispe jáne 1-tarmaq mynadaı redaktsııada jazylsyn:

«Mindetti áleýmettik saqtandyrý týraly» 2003 jylǵy 25 sáýirdegi Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 8-1-babynyń 3) tarmaqshasyna sáıkes Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti qaýly etedi:

1. Qosa berilip otyrǵan Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynan tólenetin áleýmettik tólemderdiń mólsherin esepteý (aıqyndaý), qaıta esepteý jáne arttyrý qaǵıdalary bekitilsin.»;

kórsetilgen qaýlymen bekitilgen Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynan tólenetin áleýmettik tólemderdiń mólsherin esepteý, qaıta esepteý (aıqyndaý) jáne arttyrý erejesi osy qaýlyǵa qosymshaǵa sáıkes jańa redaktsııada jazylsyn.

2. Osy qaýly alǵashqy resmı jarııalanǵanynan keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri S.Ahmetov.

Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2013 jylǵy 30 mamyrdaǵy № 562 qaýlysyna qosymsha

Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2007 jylǵy 28 jeltoqsandaǵy № 1307 qaýlysymen bekitilgen

Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynan tólenetin áleýmettik tólemderdiń mólsherin esepteý (aıqyndaý), qaıta esepteý jáne arttyrý qaǵıdalary

1. Jalpy erejeler

Osy Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynan tólenetin áleýmettik tólemderdiń mólsherin esepteý (aıqyndaý), qaıta esepteý jáne arttyrý qaǵıdalary (budan ári - Qaǵıdalar) «Mindetti áleýmettik saqtandyrý týraly» 2003 jylǵy 25 sáýirdegi Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń (budan ári - Zań) 8-1-babynyń 3) tarmaqshasyna sáıkes ázirlendi jáne Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynan tólenetin áleýmettik tólemderdiń mólsherin esepteýdiń (aıqyndaýdyń), qaıta esepteýdiń jáne arttyrýdyń tártibin aıqyndaıdy.

1. Osy Qaǵıdalarda paıdalanylatyn negizgi uǵymdar:

1) asyraýshy - óziniń asyraýyndaǵy otbasynyń eńbek etýge qabiletsiz múshelerin óz tabysy esebinen asyraýshy adam;

2) áleýmettik aýdarymdardy tóleýshi - Zańda belgilengen tártippen Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qoryna áleýmettik aýdarymdardy esepteýdi jáne tóleýdi júzege asyratyn jumys berýshi nemese ózin-ózi jumyspen qamtyǵan adam;

3) áleýmettik tólemder - áleýmettik tólemdi alýshynyń paıdasyna Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qory júzege asyratyn tólemder;

4) áleýmettik tólemdi alýshy (budan ári - alýshy) - áleýmettik qater tóngenge deıin Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qoryna ol úshin áleýmettik aýdarymdar júrgizilgen ne ózin-ózi jumyspen qamtyǵan adam retinde olardy ózi tólegen jáne áleýmettik tólemder taǵaıyndaý jónindegi ýákiletti organ oǵan qatysty áleýmettik tólemder taǵaıyndaý týraly sheshim shyǵarǵan jeke tulǵa, al mindetti áleýmettik saqtandyrý júıesiniń ózi úshin áleýmettik aýdarymdar júrgizilgen qatysýshysy bolyp tabylatyn adam qaıtys bolǵan jaǵdaıda - qaıtys bolǵan (cot habar-osharsyz ketti dep tanyǵan nemese qaıtys boldy dep jarııalaǵan) asyraýshynyń asyraýynda bolǵan otbasy músheleri;

5) áleýmettik tólemder taǵaıyndaý jónindegi ýákiletti organ - halyqty áleýmettik qorǵaý salasyndaǵy ortalyq atqarýshy organ jáne onyń aýmaqtyq bólimsheleri;

6) áleýmettik aýdarymdardy jáne áleýmettik tólemderdi esepke alý jónindegi ýákiletti uıym (budan ári - Ortalyq) - óńirlerde qurylymdyq bólimsheleri bar, Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń sheshimi boıynsha qurylǵan respýblıkalyq memlekettik qazynalyq kásiporyn;

7) Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qory (budan ári - Qor) - áleýmettik aýdarymdardy shoǵyrlandyrýdy jáne mindetti áleýmettik saqtandyrý júıesine qatysýshy bolǵan asyraýshysynan aırylǵan jaǵdaıda, onyń asyraýyndaǵy otbasy múshelerin qosa alǵanda, oǵan qatysty áleýmettik qater jaǵdaıy bastalǵan mindetti áleýmettik saqtandyrý júıesine qatysýshylarǵa tólemder júrgizetin zańdy tulǵa;

8) áleýmettik tólemder mólsherin esepteý (aıqyndaý) - Ortalyqtyń jáne áleýmettik tólemderdi taǵaıyndaý jónindegi ýákiletti organnyń mindetti áleýmettik saqtandyrý júıesine qatysýshynyń áleýmettik aýdarymdardy esepteý obektisi retinde eskerilgen ortasha aılyq tabysy negizinde Zańnyń 21, 22, 23, 23-1, 23-2-baptarynda sáıkes belgilengen tártippen áleýmettik qaterdiń túrine qaraı áleýmettik tólemderdiń mólsherin esepteýdi júzege asyrý tártibi;

9) Ortalyqtyń bólimsheleri - áleýmettik aýdarymdardy jáne áleýmettik tólemderdi esepke alý jónindegi ýákiletti uıymnyń qalalyq, aýdandyq bólimsheleri.

2. Áleýmettik tólemderdiń mólsherin esepteý (aıqyndaý), tártibi

2. Qordan tólenetin áleýmettik tólemderdi alýǵa quqyǵy bar adamdar Zańnyń 21, 22, 23, 23-1, 23-2-baptarynda belgilengen qujattardyń kóshirmelerin qosa bere otyryp, osy Qaǵıdalarǵa 1 nemese 2-qosymshalarǵa sáıkes nysan boıynsha ótinishpen turǵylyqty jerindegi Ortalyqtyń bólimshesine júginedi.

3. Ortalyqtyń bólimsheleri usynylǵan qujattardyń negizinde bes jumys kúni ishinde:

1) keıinnen áleýmettik tólemderdi taǵaıyndaý jónindegi ýákiletti organǵa berý úshin osy Qaǵıdalarǵa 3-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha áleýmettik tólemderdi alýshynyń is maketin jáne osy Qaǵıdalarǵa 4 - 8 - qosymshalarǵa sáıkes nysan boıynsha áleýmettik tólemderdi taǵaıyndaý (ózgertý, taǵaıyndaýdan bas tartý) týraly sheshimniń jobasyn (budan ári - sheshimniń jobasy);

2) osy Qaǵıdalarǵa 9 nemese 10-qosymshalarǵa sáıkes nysandar boıynsha mindetti áleýmettik saqtandyrý júıesine qatysýshynyń mindetti áleýmettik saqtandyrý júıesine qatysý ótili jáne ortasha aılyq tabysy týraly anyqtamany;

3) osy Qaǵıdalarǵa 11-qosymshaǵa sáıkes tóleýshiden (tóleýshilerden) túsken áleýmettik aýdarymdar negizinde eseptelgen júktiligine jáne bosanýyna, jańa týǵan balany (balalardy) asyrap alýyna baılanysty tabysynan aıyrylǵan jaǵdaıdaǵy áleýmettik tólem mólsheri týraly anyqtama (anyqtamalardy) qalyptastyrady.

4. Áleýmettik tólemniń mólsherin esepteý (aıqyndaý), qaıta esepteý mindetti áleýmettik saqtandyrý júıesine qatysýshynyń áleýmettik qater týǵan kúnge deıingi áleýmettik aýdarymdardy esepteý obektisi retinde eskerilgen ortasha aılyq tabysyn jáne tıisti koeffıtsıentterdi negizge ala otyryp júrgiziledi.

Eńbek etý qabiletinen aıyrylýyna, asyraýshysynan aıyrylýyna, jumysynan aıyrylýyna baılanysty jáne bala bir jasqa tolǵanǵa deıin onyń kútimine baılanysty tabysynan aıyrylǵan jaǵdaılarda tólenetin áleýmettik tólemderdiń mólsherin esepteý kezinde áleýmettik aýdarymdardy esepteý obektisi retinde eskerilgen ortasha aılyq tabys mólsheri áleýmettik tólemge quqyq bastalǵan aıdyń aldyndaǵy sońǵy kúntizbelik jıyrma tórt aı ishinde áleýmettik aýdarymdar júrgizilgen (osy kezeńde áleýmettik aýdarymdarda úzilisterdiń bolý-bolmaýyna qaramastan) tabys somasyn jıyrma tórtke bólý arqyly myna formýla boıynsha aıqyndalady:

OAT = ∑ (AT 1 + AT 2 + AT 3.......+ AT 24) / 24 mundaǵy:

OAT - qyzmetkerdiń ortasha aılyq tabysy;

AT - áleýmettik aýdarymdardy esepteý obektisi retinde eskerilgen aı saıynǵy tabysy.

Júktilikke jáne bosanýǵa, jańa týǵan balany (balalardy) asyrap alýyna baılanysty tabysynan aıyrylǵan jaǵdaılarda tólenetin áleýmettik tólemderdiń mólsherin esepteý kezinde áleýmettik aýdarymdardy esepteý obektisi retinde eskerilgen ortasha aılyq tabys mólsheri áleýmettik tólemge quqyq bastalǵan aıdyń aldyndaǵy sońǵy kúntizbelik on eki aı ishinde áleýmettik aýdarymdar júrgizilgen (osy kezeńde áleýmettik aýdarymdarda úzilisterdiń bolý-bolmaýyna qaramastan) tabys somasyn on ekige bólý arqyly myna formýla boıynsha aıqyndalady:

OAT = ∑ (AT 1 + AT 2 + AT 3.......+ AT 24) / 12 mundaǵy:

OAT - qyzmetkerdiń ortasha aılyq tabysy;

AT - áleýmettik aýdarymdardy esepteý obektisi retinde eskerilgen aı saıynǵy tabysy.

Áleýmettik aýdarymdar júrgizilgen tabystar somasyn esepteý úshin aı saıynǵy tabys tóleýshiden kórsetilgen aıda kelip túsken áleýmettik aýdarymdar somasyn osy aıda qoldanylǵan áleýmettik aýdarymdar mólsherlemesine bólý jáne alynǵan nátıjeni júzge kóbeıtý arqyly myna formýla boıynsha aıqyndalady:

ÁA a / S áa h 100, mundaǵy:

ÁA a - bir aıdaǵy áleýmettik aýdarymdar;

S áa - áleýmettik aýdarymdar mólsherlemesi.

5. Eńbek etý qabiletinen aıyrylǵan jaǵdaıda tólenetin aı saıynǵy áleýmettik tólem mólsheri respýblıkalyq bıýdjet týraly zańda belgilengen jalaqynyń eń tómengi mólsheriniń seksen paıyzyn shegerip, áleýmettik aýdarymdardy esepteý obektisi retinde eskerilgen tabystyń ortasha aılyq mólsherin Zańǵa sáıkes tabysty aýystyrýdyń, eńbek etý qabiletinen aıyrylýynyń jáne qatysý ótiliniń tıisti koeffıtsıentterine kóbeıtý arqyly myna formýla boıynsha aıqyndalady.

ÁT ea = (OAT - 80% ETJ) h TAK h QÓK h EAK mundaǵy:

ÁT ea - eńbek etý qabiletinen aıyrylǵan jaǵdaıda tólenetin áleýmettik tólem;

OAT - qyzmetkerdiń ortasha aılyq tabysy;

ETJ - Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamalyq aktisimen belgilenetin eń tómengi jalaqy;

TAK - tabysty almastyrý koeffıtsıenti;

QÓK - qatysý ótiliniń koeffıtsıenti;

EAK - eńbek etý qabiletinen aıyrylý koeffıtsıenti.

6. Asyraýshysynan aıyrylǵan jaǵdaıda tólenetin aı saıynǵy áleýmettik tólem mólsheri respýblıkalyq bıýdjet týraly zańda belgilengen jalaqynyń eń tómengi mólsheriniń seksen paıyzyn shegerip, áleýmettik aýdarymdardy esepteý obektisi retinde eskerilgen tabystyń ortasha aılyq mólsherin Zańǵa sáıkes tabysty aýystyrýdyń, asyraýyndaǵylar sanynyń jáne qatysý ótiliniń tıisti koeffıtsıentterine kóbeıtý arqyly myna formýla boıynsha aıqyndalady:

ÁT aa = (OAT - 80% ETJ) h TAK h QÓK h ASK mundaǵy:

ÁT aa - asyraýshysynan aıyrylýyna baılanysty tabysynan aıyrylǵan jaǵdaıda tólenetin áleýmettik tólem;

OAT - qyzmetkerdiń ortasha aılyq tabysy;

ETJ - Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamalyq aktisimen belgilenetin eń tómengi jalaqy;

TAK - tabysty almastyrý koeffıtsıenti;

QÓK - qatysý ótiliniń koeffıtsıenti;

ASK - asyraýyndaǵylar sanynyń koeffıtsıenti.

7. Jumysynan aıyrylǵan jaǵdaıda tólenetin áleýmettik tólem mólsheri áleýmettik aýdarymdar obektisi retinde eskerilgen tabystyń ortasha aılyq mólsherin Zańǵa sáıkes tıisti tabysty aýystyrý koeffıtsıentteri men qatysý ótiliniń koeffıtsıentine kóbeıtý arqyly myna formýla boıynsha aıqyndalady:

ÁT ja = (OAT - 80% JEM) h TAK h QÓK mundaǵy:

ÁT ja - jumysynan aıyrylǵan jaǵdaıda tólenetin áleýmettik tólem;

OAT - qyzmetkerdiń ortasha aılyq tabysy;

ETJ - Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamalyq aktisimen belgilenetin eń tómengi jalaqy;

TAK - tabysty almastyrý koeffıtsıenti;

QÓK - qatysý ótili koeffıtsıenti.

8. Júktilikke jáne bosanýǵa, jańa týǵan balany (balalardy) asyrap alýǵa baılanysty tabysynan aıyrylǵan jaǵdaılarda tólenetin áleýmettik tólem mólsheri áleýmettik aýdarymdardy esepteý obektisi retinde eskerilgen tabystyń ortasha aılyq mólsherin Zańǵa sáıkes eńbekke jaramsyzdyq kúnderi sanynyń tıisti koeffıtsıentine kóbeıtý arqyly myna formýla boıynsha aıqyndalady.

ÁT jb = OAT h ESK mundaǵy:

ÁT jb - júktiligine jáne bosanýyna, jańa týǵan balany (balalardy) asyrap alýyna baılanysty tabysynan aıyrylǵan jaǵdaılarda tólenetin áleýmettik tólem;

OAT - qyzmetkerdiń ortasha aılyq tabysy;

ESK - eńbekke jaramsyzdyq kúnderi sanynyń koeffıtsıenti.

Eńbekke jaramsyzdyq kúnderi sanynyń koeffıtsıenti eńbekke ýaqytsha jaramsyzdyq paraǵy berilgen kúnder sanyn kúntizbelik otyz kúnge bólý arqyly aıqyndalady.

Júktiligine jáne bosanýyna, jańa týǵan balany (balalardy) asyrap alýyna baılanysty tabysynan aıyrylǵan jaǵdaılarda tólenetin áleýmettik tólemdi esepteý úshin osy Qaǵıdalarǵa 12-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha jumys ornynan áleýmettik tólemge quqyq bastalǵan aıdyń aldyndaǵy sońǵy kúntizbelik on eki aıdaǵy tabysy týraly anyqtama usynylady.

9. Aýyr bosanǵanyn nemese eki jáne odan kóp bala týǵanyn rastaıtyn júktilik jáne bosaný boıynsha qosymsha eńbekke ýaqytsha jaramsyzdyq paraǵy negizinde júktilikke jáne bosanýǵa baılanysty tólenetin áleýmettik tólem mólsheri júktilik jáne bosaný boıynsha qosymsha eńbekke ýaqytsha jaramsyzdyq paraǵy berilgen eńbekke jaramsyzdyq kúnderi sanynyń koeffıtsıentin qoldaný arqyly áleýmettik tólemniń qosymsha somalary túrinde esepteledi.

10. Bala bir jasqa tolǵanǵa deıin onyń kútimine baılanysty tabysynan aıyrylǵan jaǵdaıda tólenetin aı saıynǵy áleýmettik tólemder tabystyń ortasha aılyq mólsherin tabysty almastyrý koeffıtsıentine kóbeıtý arqyly myna formýla boıynsha aıqyndalady:

ÁT bk = OAT h TAK mundaǵy:

ÁT bk - bala bir jasqa tolǵanǵa deıin onyń kútimine baılanysty tabysynan aıyrylǵan jaǵdaıda tólenetin áleýmettik tólem;

OAT - qyzmetkerdiń ortasha aılyq tabysy;

TAK - tabysty almastyrý koeffıtsıenti.

Balany (balalardy) asyrap alǵan adamǵa nemese qorǵanshyǵa áleýmettik aýdarymdardy esepteý obektisi retinde eskerilgen tabystyń ortasha aılyq mólsheri balany (balalardy) asyrap alý týraly sot sheshimi kúshine engen nemese qorǵanshy taǵaıyndalǵan sheshimi qabyldanǵan aıdyń aldyndaǵy sońǵy jıyrma tórt aı ishinde áleýmettik aýdarymdar júrgizilgen (osy kezeńde áleýmettik aýdarymdarda úzilisterdiń bolý-bolmaýyna qaramastan) tabystar somasyn jıyrma tórtke bólý arqyly myna formýla boıynsha aıqyndalady:

OAT = ∑ (AT 1 + AT 2 + AT 3 +......+ AT 24) / 24, mundaǵy:

OAT - qyzmetkerdiń ortasha aılyq tabysy;

AT - áleýmettik aýdarymdardy esepteý obektisi retinde eskerilgen aı saıynǵy tabys.

11. Mindetti áleýmettik saqtandyrý júıesine qatysýshynyń paıdasyna bir aıdyń ishinde bir tóleýshiden birneshe ret áleýmettik aýdarymdar túsken jaǵdaıda, atalǵan aıǵa áleýmettik tólemdi esepteý úshin qoldanylatyn jıyntyq tabys respýblıkalyq bıýdjet týraly zańda belgilengen eń tómengi jalaqynyń on eselengen mólsherinen aspaýǵa tıis.

Áleýmettik saqtandyrý júıesine qatysýshynyń paıdasyna bir aıdyń ishinde eki jáne odan da kóp tóleýshiden áleýmettik aýdarymdar túsken jaǵdaıda, árbir tóleýshiden kelip túsken áleýmettik aýdarymdar boıynsha aı saıynǵy tabys respýblıkalyq bıýdjet týraly zańda belgilengen eń tómengi jalaqynyń on eselengen mólsherinen aspaıtyn mólsherde esepteledi, keıin olar jınaqtalady.

12. Mindetti áleýmettik saqtandyrý júıesine qatysý ótili mindetti áleýmettik saqtandyrý júıesine qatysý ótili týraly anyqtama negizinde (osy Qaǵıdalarǵa 9 jáne 10-qosymshalarǵa sáıkes nysandar boıynsha), áleýmettik tólemge quqyq bastalǵan aıdyń aldyndaǵy osy kezeńde áleýmettik aýdarymdarda úzilisterdiń bolý-bolmaýyna qaramastan Qorǵa áleýmettik aýdarymdar túsken aılardyń sanyn qosý arqyly aıqyndalady.

13. Eger júktilikke jáne bosanýǵa, jańa týǵan balany (balalardy) asyrap alýǵa baılanysty tabysynan aıyrylǵan jaǵdaılarda áleýmettik tólem alýshynyń aı saıynǵy tabysy áleýmettik qater týyndaǵan kúnge deıin kúntizbelik on eki aı ishinde respýblıkalyq bıýdjet týraly zańda belgilengen eń tómengi jalaqynyń on eselengen mólsherinen asatyn bolsa, Qordan júktilikke jáne bosanýǵa, jańa týǵan balany (balalardy) asyrap alýǵa baılanysty tabysynan aıyrylǵan jaǵdaılarda tólenetin áleýmettik tólem men júktilikke jáne bosanýǵa baılanysty demalysqa, jańa týǵan balany (balalardy) asyrap alǵan qyzmetkerlerge beriletin demalysqa tólenetin aqy arasyndaǵy aıyrmany jumys berýshi Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek zańnamasyna sáıkes júzege asyrady.

14. Osy Qaǵıdalardyń 13-tarmaǵynda kózdelgen jaǵdaılarda, áleýmettik tólemderdi taǵaıyndaý jónindegi ýákiletti organ júktilikke jáne bosanýǵa, jańa týǵan balany (balalardy) asyrap alýǵa baılanysty tabysynan aıyrylǵan jaǵdaılarda tólenetin áleýmettik tólemder taǵaıyndaý somalary týraly anyqtamany alýshyǵa osy Qaǵıdalarǵa 11-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha Ortalyq bólimshesi arqyly jumys berýshige usyný úshin beredi.

15. Bala bir jasqa tolǵanǵa deıin onyń kútimine baılanysty tabysynan aıyrylǵan jaǵdaıda beriletin áleýmettik tólemdi alýshy qaıtys bolǵan jaǵdaıda bala bir jasqa tolǵanǵa deıin onyń kútimin júzege asyratyn adamǵa áleýmettik tólemdi taǵaıyndaý týraly sheshimniń jobasyn bastapqy derekter negizinde Ortalyqtyń bólimshesi daıyndaıdy jáne ony áleýmettik tólemderdi taǵaıyndaý jónindegi ýákiletti organnyń aýmaqtyq bólimshesi bekitedi.

16. Jalpy eńbek etý qabiletinen aıyrylý dárejesi nemese asyraýyndaǵylardyń sany ózgergen jaǵdaıda áleýmettik tólemniń jańa mólsheri alýshynyń ótken jyly quqyǵy bolǵan arttyrýlardyń barlyq paıyzyn eskere otyryp, Zańnyń 21 jáne 22-baptaryna sáıkes esepteledi.

3. Áleýmettik tólemderdiń mólsherin qaıta esepteý tártibi

17. Eńbek etý qabiletinen aıyrylǵan jaǵdaıda tólenetin áleýmettik tólemniń mólsherin qaıta esepteý medıtsınalyq-áleýmettik saraptama anyqtamasyna sáıkes eńbek etý qabiletinen aıyrylý dárejesi ózgergen kúnnen bastap júrgiziledi.

18. Asyraýyndaǵy adam sany kóbeıgen jaǵdaıda asyraýshysynan aıyrylǵan jaǵdaıda tólenetin áleýmettik tólemderdiń mólsherin qaıta esepteý áleýmettik tólemderdi alýshy nemese asyraýshysy qaıtys bolǵan (sot habar-osharsyz ketti dep tanyǵan nemese qaıtys boldy dep jarııalaǵan) asyraýyndaǵy otbasy múshesi jazbasha ótinish bergen kúnnen bastap júrgiziledi.

Asyraýyndaǵy adam sany azaıǵan jaǵdaıda asyraýshysynan aıyrylǵan jaǵdaıda beriletin áleýmettik tólemderdiń mólsherin qaıta esepteýdi Ortalyq qaıtys bolǵan asyraýshynyń (sot habar-osharsyz ketti dep tanyǵan nemese qaıtys boldy dep jarııalaǵan) asyraýyndaǵy adamdardyń bireýine asyraýshysynan aıyryl­ǵan jaǵdaıda tólenetin áleýmettik tólemge quqyǵyn joǵaltqan kúnnen bastap júrgizedi. Bul rette áleýmettik tólem taǵaıyndaý jónindegi ýákiletti organnyń sheshimi negizinde toqtatylǵan kúnnen bastap jańartylady.

19. Bala bir jasqa tolǵanǵa deıin onyń kútimine baılanysty tabysynan aıyrylǵan jaǵdaıda tólenetin áleýmettik tólemniń mólsherin Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda kózdelgen aılyq eseptik kórsetkishtiń jyl saıynǵy ózgerýine baılanysty qaıta esepteý týraly sheshimdi áleýmettik tólem taǵaıyndaý jónindegi ýákiletti organ osy Qaǵıdalarǵa 13-qosymshaǵa sáıkes nysanda Ortalyq bólimshesi daıyndaǵan sheshim jobasy negizinde júrgizedi.

20. «Balaly otbasylarǵa beriletin memlekettik járdemaqylar týraly» Qazaqstan Respýblıka­sy­nyń Zańynda kózdelgen bala bir jasqa tolǵanǵa deıin onyń kútimi boıynsha beriletin memlekettik járdemaqynyń aı saıynǵy mólsheri ózgergen kezde bala bir jasqa tolǵanǵa deıin onyń kútimine baılanysty tabysynan aıyrylǵan jaǵdaıda tólenetin áleýmettik tólemniń mólsheri bala bir jasqa tolǵanǵa deıin onyń kútimi úshin tólenetin memlekettik járdemaqynyń deńgeıine deıin kóteriledi.

21. Áleýmettik tólemdi esepteý úshin qabyldanǵan kezeńge áleýmettik tólemge quqyq týyndaǵan kúnnen keıin áleýmettik aýdarymdar túsken jaǵdaıda alýshyǵa taǵaıyndalǵan áleýmettik tólemniń mólsherine qaıta esepteý júrgizilmeıdi.

4. Áleýmettik tólemderdiń mólsherin arttyrý tártibi

22. Eńbek etý qabiletinen aıyrylǵan jáne asyraýshysynan aıyrylǵan jaǵdaılarda Qordan tólenetin áleýmettik tólemderdiń mólsherin arttyrý Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti sheshiminiń negizinde arttyrý kúni alýshy bolyp tabylatyn adamdarǵa júrgiziledi.

23. Eńbek etý qabiletinen aıyrylǵan jáne asyraýshysynan aıyrylǵan jaǵdaılarda tólenetin áleýmettik tólemderdiń mólsherin arttyrý týraly sheshimderdiń jobalaryn árbir alýshy boıynsha (osy Qaǵıdalarǵa 14 jáne 15-qosymshalarǵa sáıkes nysandar boıynsha) áleýmettik tólemderdi taǵaıyndaý jónindegi ýákiletti organ bekitedi jáne tólemderdi júzege asyrý úshin olardy Ortalyqtyń bólimshesine jiberedi.

5. Qorytyndy erejeler

24. Qordan áleýmettik tólemder aǵymdaǵy aı úshin áleýmettik tólemderdi taǵaıyndaý jónindegi ýákiletti organnyń sheshimi negizinde tólenedi.

25. Ortalyq tólem aıynyń aldyndaǵy aıdyń 25-kúnine júktilikke jáne bosanýǵa baılanysty, jańa týǵan balany (balalardy) asyrap alýǵa baılanysty tabysynan aıyrylǵan jaǵdaılarda tólenetin áleýmettik tólemderdi qospaǵanda, áleýmettik tólemderge qarajat qajettiligin qalyptastyrady jáne Qorǵa usynady.

26. Qor úsh kúndik merzimde alýshylarǵa áleýmettik tólemderdi júzege asyratyn Ortalyqtyń shotyna áleýmettik tólemderdi júzege asyrýǵa qajetti qarajatty aýdarýdy júrgizedi.

Qaýlynyń tolyq mátini respýblıkalyq BAQ-tarda jarııalandy.