Memleket qaıratkeri Uzaqbaı Qulymbetovtyń týǵanyna 120 jyl
ALMATY. 18 naýryz. QazAqparat /Áıgerim Ámir/ - Búgin Almaty qalasy tarıhynyń murajaıynda «Ultyn ulyqtaǵan tulǵa» atty dóńgelek ústel ótti. Ol kórnekti memleket qaıratkeri Uzaqbaı Qulymbetovtyń týǵanyna 120 jyl tolýyna oraı uıymdastyryldy.
Kezdesýge belgili qoǵam qaıratkerleri, ǵalymdar: tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor Tileý Kólbaev, Qazaqstan tarıhshylar qaýymdastyǵynyń tóraǵasy Mámbet Qoıgeldıev, Sh.Ýálıhanov atyndaǵy tarıh jáne etnologııa ınstıtýtynyń jetekshi mamany Svetlana Smaǵulova, saıası qýǵyn-súrgin qurbandarynyń urpaqtary Saıat Іlııasuly Jansúgirov, U.J.Qulymbetovtyń qyzy Orynsha Qulymbetova-Qazybaeva jáne basqalar qatysty.
Jıyn barysynda tarıhshy- ǵalymdar ózderiniń zertteýleri men tyń derekterin ortaǵa saldy. Jerlesteri men urpaqtary sol qasiretti jyldardan qalǵan estelikterin aıtty.
«Men «U.Qulymbetov ne úshin sottaldy?» degen taqyrypta zertteý júrgizdim. Muraǵattardy aqtardym. Sol kezderi baspasóz betterinde ne jazylǵanyna úńildim. Qýǵyn-súrgin jyldary bul kisi óte aýqymdy dúnıeler jasaǵan. Degenmen, Qulymbetovtyń eńbegi týraly kópshilik tym az biledi. Ol týraly tek bir-aq kandıdattyq dıssertatsııa qorǵalǵan. Onyń sebebi, másele qarjyda bolyp otyr. Biz búginde Astana qalasy men Almatydaǵy muraǵattarǵa ǵana qol jetkizip otyrmyz. Al, eger qarjy máselesi sheshilse Reseıge baryp sondaǵy materıaldar arqyly úlken zertteý jumystaryn júrgizýge bolar edi. Memlekettiń, joǵary uıymdardyń qoldaýymen biraz jumys jasaldy. Biraq atqarylatyn jumys odan da kóp», - dedi professor Mámbet Qoıgeldıev.
Uzaqbaı Jeldirbaıuly Qulymbetov 1891 jyldyń 18 naýryzynda Yrǵyz ýezi, Amankól bolysynda dúnıege kelgen. 1910 jyly Yrǵyzdyń eki synyptyq orys-qazaq ýchılışesin, 1912 jyly Aqtóbe muǵalimder semınarııasyn bitirgen soń, Yrǵyz, Torǵaı aýyldarynda muǵalimdik qyzmette bolǵan.
1919-25 jyldary Yrǵyz revolıýtsııalyq komıtetiniń tóraǵasy, Aqtóbe, Aqmola, Pavlodar, Shyǵys Qazaqstan oblystarynda oblystyq, gýbernııalyq partııa komıtetteri men atqarý komıtetteriniń tóraǵasy bolǵan. Sondaı-aq 1925-37 jyldary Qazaq ASSR Halyq sharýashylyǵy keńesiniń tóraǵasy, Qazaq Ólkelik ishki jáne syrtqy saýda halyq komıssary, memlekettik Josparlaý komıssııasynyń tóraǵasy, Qazaq Ólkelik Ortalyq Atqarý Komıtetiniń (KazTsIK) Tóraǵasy qyzmetterinde bolǵan.
Respýblıkadaǵy ónerkásiptiń qalyptasýyna, Túrksib sııaqty temirjol qurylysynyń salynýyna, Qyzylorda, Almaty qalalarynyń astana bolyp qalyptasýyna tikeleı basshylyq jasaǵan.
