«Memleket qarjysynyń rásýa bolatyn jeri kóp» - respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

***

Қyrkүıektiң 22-si kүni Nıý-Iorkta BҰҰ Bas Assambleıasynyң 64-shi  sessııasynyң bir sammıti jaһandyқ klımattyң өzgerisine arnalғan bolatyn. Bұl sammıtke ҚR Memlekettik hatshysy Қanat Saýdabaev bastaғan Қazaқstan delegatsııasy da қatysқan edi. Osy sammıtte ҚR Қorshaғan ortany қorғaý mınıstri Nұrғalı Әshimov arnaıy baıandama jasady. Jұma kүni jaryқ kөrgen «Egemen Қazaқstan» gazeti atalғan jaıtқa arnalғan «Bүgin bolmasa, erteң kesh» atty kөlemdi maқala berdi. «Aral apatyn aıtpaғanda, Alataý mұzdyқtary soңғy elý jylda өz aýmaғynyң jartysyna jýyғyn joғaltқan. Қýaңshylyқ 2 mıllıon gektar jerdi қamtyp otyr. Mınıstr osy tүıtkildi jaılardy aıta kele, Қazaқstan 2001 jyly Marrakeshte BҰҰ-nyң klımat өzgerýi jөnindegi Sheңberlik Konventsııasyn jүzege asyratyn Kıoto hattamasyna қosylғanyn mәlim etti», dep jazady basylym.

«Talғampaz tarıh pen halyқ jүreginen өziniң emes,  halқynyң taғdyr-talaıyn oılaıtyndar ғana oryn alady. Sondyқtan da, «Batyr týsa - el yrysy» dep tegin aıtylmaғan. Shaһardyң shyғysynda ary-beri өtkenniң rýhyn kөteretin aıbyndy eskertkish ashylyp, jetisýlyқtardyң kөpten kөkeıinde  jүrgen jaқsy bastama tүıindeldi», dep jazady «Egemen Қazaқstan» gazeti. Atalғan jaıttyң anyқ-қanyғyn osy basylymnyң jұmalyқ nөmirindegi «Daңқty daraboz dıdary Jetisý jerinde asқaқtady» atty maқaladan tanysa alasyzdar.

 «Egemen Қazaқastan» gazetiniң «Үkimet» aptalyқ қosymshasynda «Kәsipkerlikke - қolaıly ahýal», «Sapa men talғam kәsiporyn bedelin aıқyndaıdy», «Қamқorlyқ қoly sozylýmen keledi», «Jol kartasynyң» jalaýy», «Bastamanyң baıypty jalғasy» degen taқyryptarmen toptama maқalalar berilgen.

 Osy basylymnyң tapsyrysy boıynsha fılologııa ғylymynyң doktory Shәkir Ybyraı Aқseleý Seıdimbektiң «Қazaқtyң aýyzsha tarıhy» atty eңbegine pikir bergen. «Egemen Қazaқstan» gazeti osydan eki aı bұryn daıyn bolғan maқalany Aқseleý Seıdimbektiң kөzi tirisinde shyғaryp үlgermegenderine өkine otyryp, «Өkinish degende biz kezinde өzi talaı jyl boıy әdebıet jәne өner bөlimin basқarғan gazet betinde irgeli eңbegine berilgen baғany Aқaңnyң kөzi tirisinde jarııalanbaғanyn ғana aıtamyz. Kөңilge bir jұbanysh - sәl keshigip basylғaly tұrғan bұl maқalanyң endi-endi қolғa alynatyn aқseleýtanýdyң alғashқy jarııalanymy retinde қadiri arta tүsetindigi», deıdi. Ғalym pikirin basylymnyң jұma kүngi sanynan tolyқ oқı alasyzdar.

***

«Қazaқstan әlemdik sahnada maңyzdy rөlge ıe bolyp, basty oıynshylardyң қatarynan oryn ala alady. Ol үshin қazirgi jaғdaıdy өz oraıyna paıdalaný қajet. Elordadaғy Tәýelsizdik saraıynda өtken IV Eýrazııalyқ energetıkalyқ forýmda osyndaı tүıin jasaldy», dep jazady «Aıқyn» gazeti.  Atalғan jaıtқa қatysty «Қazaқstan jaһandyқ қaterlerdi eңserýde maңyzdy rөl atқarady» degen taқyryppen berilgen maқalany basylymnyң bүgingi sanynan oқı alasyzdar.

 «Aıқyn» gazetiniң bүgingi sanyndaғy «Aқ sөıle!» aıdarynyң қonaғy - tehnıka ғylymdarynyң doktory, A.Bektұrov atyndaғy Hımııa ғylymdary ınstıtýty prezıdentiniң orynbasary Өmirzaқ Jүsipbekov. «Қazaқstan ınnovatsııasyna hımııanyң bereri kөp ekenin moıyndamaı jүrmiz» degen taқyryppen berilgen ekeýara әңgimede otandyқ hımııa salasynyң өzekti mәseleleri қozғalғan.

 Osy basylymda «Baıқoңyr osy kimniң jeri?» atty shaғyn maқala jaryқ kөrdi. Maқala shaғyn, biraқ tүsingen adamғa jetkizer oıy tereң.

***

«Өtken jyly Almaty өңirinde alajazdaı «kөmir baғasy kүzde 15 myң teңgege deıin kөteriledi eken» degen әңgime jүrdi. Mұny estip alғan bizdiң kөsheniң tұrғyndary (әrıne, қazaқtar emes) maýsym aıynan bastap, kөmir tүsire bastady. Abyroı bolғanda, baғa 15 myң teңgege jetken joқ. Almatydan 50-60 shaқyrym jerde jatқan Aқshı, Baltabaı aýyldarynda tipti қarashanyң қara sýyғynda baғa 12 myң teңgeden aspady», dep jazady «Jas қazaқ» gazeti. Basylym tilshisiniң қara kөmir baғasyna jasaғan sholýyn «Қara tastyң қyzýy» atty maқaladan egjeı-tegjeıli tanysa alasyzdar.

 Jýyrda Parlament Mәjilisi depýtattarynyң nazaryna «Respýblıkalyқ bıýdjettiң oryndalýyn baқylaý jөnindegi esep komıteti týraly» zaң jobasy ұsynyldy. Osy jıynda respýblıkalyқ bıýdjettiң oryndalýyn baқylaý jөnindegi Esep komıtetiniң tөraғasy Omarhan Өksikbaev oқys mәlimdeme jasap, jergilikti bıýdjetterge bөlinip jatқan қyrýar қarajattyң rәsýa bop jatқanyna қynjyldy. Қazynanyң қarjysyn қadaғalaý fýnktsııasyn da өziniң құzyretindegi mekemege berýdi ұsynғan bolatyn. «Jas қazaқ» gazeti Omarhan Өksikbaev myrzadan oқys mәlimdemesine қatysty oıyn bilýge tyrysқan. Sұhbat «Memleket қarjysynyң rәsýa bolatyn jeri kөp» degen taқyryppen berilgen.

Osy basylymda «Gýantanamo sındromy nemese taғdyr taқtasyna jazylғan ғұmyr» atty maқala bar. Onda AҚSh Gýantanamo tүrmesinde қamaýda bolғan қazaқ azamatynyң basynan keshkenderi, қalaı tүrmege tүskendigi, sonymen қatar onyң қazirgi tynys-tirshiligi jazylғan.  

***

«ҚR Premer-Mınıstriniң orynbasary Serik Ahmetov Belarýs Respýblıkasynda saparmen boldy», dep jazady «Kazahstanskaıa pravda».

Basylymnyң jazýynsha, Қazaқstan delegatsııasy atalғan eldiң birқatar әskerı kәsiporyndarynda, әýe қozғalysyn basқarý aımaқtyқ ortalyғynda, avıatsııa jөndeý zaýytynda, «Agat» memlekettik ғylymı-өndiristik kәsiporynynda bolғan. Sapardyң қorytyndy kүni S.Ahmetov Belarýs Premer-Mınıstri Sergeı Sıdorskıımen  kezdesken. Taraptar eki eldiң қorғanys kәsiporyndary arasynda әskerı-tehnıkalyқ yntmaқtastyқty keңeıtýge ýaғdalasқan.

«Bүgin Astanada Azııalyқ saıası partııalar Halyқaralyқ konferentsııasynyң 5-shi Bas assambleıasy bastalady», dep jazady «Lıter» gazeti. Atalғan jıynғa Azııa elderiniң 220 partııasynyң 50 partııalyқ өkili қatysady.

«Қazaқstan ғarysh salasy үshin өz mamandaryn daıyndaýdy josparlaýda», dep jazady «Izvestııa Kazahstan» gazeti.

Қazғarysh baspasөz қyzmetine silteme jasaғan basylymnyң jazýynsha, kelesi aptada Batys Қazaқstan agrarlyқ-tehnıkalyқ ýnıversıteti bazasynda akademık S.Korolev atyndaғy Samar memlekettik aeroғarysh ýnıversıtetiniң fılıalyn ashý mәselesi talқyғa salynady. Onyң tүlekteri «Baıқoңyr» ғarysh aılaғyndaғy қazaқstandyқ mamandar shtatyn tolyқtyratyn bolady.