Memleket bógetter men sý qoımalarynyń qaýipsizdigin qalaı baqylaıdy
Qazaqstan Respýblıkasynyń jańa Sý kodeksinde bógetter, dambalar jáne sý qoımalary sııaqty gıdrotehnıkalyq qurylysjaılardyń (GTQ) ıelerine qatań talaptar engizilgen. Endi mundaı nysandardyń qaýipsizdigi apattar men bógetterdiń buzylý qaýpin boldyrmaý úshin qatań baqylaýǵa alynady, dep habarlady Sý resýrstary jáne ırrıgatsııa mınıstrligi.
Nysan ıelerine qoıylatyn negizgi talaptar
QR Sý kodeksiniń 72-baby
Zańǵa sáıkes, menshik ıeleri nysanǵa tek ıelik etip qana qoımaı, onyń apatsyz jumysyn júıeli túrde qamtamasyz etýge mindetti.
Olardyń negizgi mindetteri:
• Gıdrotehnıkalyq qurylysjaılardyń tehnıkalyq jaǵdaıyn turaqty tekserip otyrý.
• Ýaqytyly jóndeý jumystaryn júrgizý jáne tozǵan jabdyqtardy aýystyrý.
• Sý esepteý quraldaryn jaramdy kúıde ustap, olardyń memlekettik attestatsııa merzimin saqtaý.
Mańyzdy jańalyq: tekserý nátıjeleri boıynsha menshik ıesi jóndeý josparyn ázirleıdi. Endi bul jospar mindetti túrde sý shyǵyny men onyń aǵyp ketýin azaıtý sharalaryn qamtýy tıis.
Zamanaýı tehnologııalar arqyly tereń dıagnostıka
QR Sý kodeksiniń 72-baby
Eger gıdrotehnıkalyq nysan tabıǵı nemese tehnogendik tótenshe jaǵdaı kezinde joǵary qaýipti dep tanylsa, tek vızýaldy tekserý jetkiliksiz. Mundaı nysandar ár 5 jyl saıyn kópfaktorly tekserýden ótedi. Bul merzim aldyńǵy tekserý tirkelgen kúnnen bastap esepteledi.
Qazir bul tek bógetti syrttaı qarap shyǵýmen shektelmeıdi. Zamanaýı ádister qoldanylady:
• Mamandar bógettiń jasyryn bólikterin sý astynda zertteıdi.
• Betondaǵy ishki aqaýlar men qýystardy anyqtaý úshin ýltradybys pen georadarlar paıdalanylady.
• Eń qoljetimsiz ýchaskeler drondardyń kómegimen áýeden tekseriledi. Mundaı tekserýdiń basty maqsaty — bógettiń «qaldyq resýrsyn» anyqtaý, ıaǵnı onyń taǵy qansha jyl qaýipsiz jumys isteı alatynyn baǵalaý. Al osy tekserýlerdiń arasynda nysan ıesi qaýipsizdik kórsetkishterin jyl saıyn baqylap otyrýy tıis.
«Qos baqylaý» júıesi jáne qujatsyz jumysqa tyıym
QR Sý kodeksiniń 72-baby
Kópfaktorly tekserý nátıjesinde negizgi qujat — Qaýipsizdik deklaratsııasy ázirlenedi. Formaldylyqqa jol bermeý úshin zań qujattyń táýelsiz saraptamadan ótýin talap etedi:
• Qujat mindetti túrde táýelsiz saraptamadan ótedi. Eger deklaratsııany menshik ıesi ózi ázirlese, ony attestattalǵan táýelsiz uıym tekserýi tıis.
• Eger kópfaktorly tekserýdi jaldanǵan kompanııa júrgizse, onyń jumysyn basqa attestattalǵan uıym tekserýi qajet.
• Sarapshylar teksergen daıyn qujat basseındik ınspektsııaǵa tirkeýge jiberiledi. Inspektsııa zańbuzýshylyq anyqtalǵan jaǵdaıda tirkeýden bas tartýǵa quqyly.
Qaýipti nysan sanalatyn bógetti bekitilgen deklaratsııasyz paıdalanýǵa qatań tyıym salynady.
Talaptardy saqtamaǵany úshin aıyppuldar (jańa ÁQBtK boıynsha)
Bul talaptar qatań jaýapkershilikpen bekitilgen. Ákimshilik quqyqbuzýshylyq týraly kodekske arnaıy 359-1-bap engizilgen. Endi tekserý júrgizbegeni nemese bógetti qaýipsizdik deklaratsııasynsyz paıdalanǵany úshin qomaqty aıyppul salynady:
• Jeke tulǵalarǵa — 150 AEK
• Kásipkerlik sýbektilerine — qyzmet aýqymyna qaraı 1 500 AEK-ke deıin
74-bapqa sáıkes, gıdrotehnıkalyq nysandardyń qaýipsiz kúıi men olardy paıdalaný qaǵıdalaryn saqtaý úshin menshik ıeleri jaýapty.
Memlekettiń tikeleı aralasý quqyǵy
QR Sý kodeksiniń 73-baby
Eger bóget apat aldynda nemese apatty jaǵdaıda bolsa ne isteý kerek? Jańa Sý kodeksine sáıkes, ýákiletti organ mundaı jaǵdaıda arnaıy paıdalaný rejımin engizýge quqyly. Bul degenimiz, sý tasqyny aldyndaǵy kezeńde memleket halyqtyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin sý qoımasyndaǵy sýdy májbúrli túrde tómendetip, gıdrotehnıkalyq nysan arqyly sýdyń qaýipsiz ótýin uıymdastyra alady. Mundaı jaǵdaıda sheshim qabyldaý protsesinen jaýapsyz menshik ıesi shettetiledi.
Aıta keteıik, Qazaqstan men Ózbekstan sý resýrstaryn ǵaryshtan baqylaý júıesin engizýdi talqylap jatyr.
