Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Nazarbaev Ýnıversıtetinde» dáris oqydy

Memleket basshysy jaqynda ótken EQYU-nyń Astana Sammıti kezeńdik aýqymdaǵy oqıǵa bolǵanyn atap ótti. Eýroatlantıkalyq jáne Eýr­azııalyq birtutas jáne bólin­beıtin qaýipsizdik qoǵamdastyǵynyń qurylýynyń jańa kezeńiniń basy bolýy múmkin EQYU-nyń Astana deklaratsııasy qabyldandy. EQYU-nyń mańyzdy qaǵıdattarynyń biri bilim berý jáne ǵylym salasyndaǵy memleketterdiń aýqymdy ózara is-qımyly bolyp tabylady.

- Budan bes jyl buryn men Qazaqstannyń álemdegi básekege qabiletti 50 eldiń qataryna kirýi týraly mindet qoıdym. Ondaǵy negizgi sheshimniń biri bilim men ǵylym salasyndaǵy tereń ózgerister dep bilemin, - dep atap kórsetti Nursultan Nazarbaev.

Memleket basshysy eldiń básekege qabilettiligin arttyrýǵa qajetti sheshim retinde bes strategııalyq mindetti atady:

Birinshi. Damý qarqynyn údete túsken Qazaqstanǵa zamanaýı bilimdi, saýatty sheshimderdi qabyldaı alatyn jáne oryndaı alatyn mamandar qajet. 1992 jyldan bastap, «Bolashaq» baǵdarlamasy boıynsha jyl saıyn sheteldik joǵary oqý oryndaryna júzdegen jas qazaqstandyqtar jiberiledi. Osy jyldar ishinde 20 myńnan astam jas mamandar daıarlandy. Búgingi Qazaqstanǵa halyqaralyq deńgeıdegi mamandardy óz betinshe daıarlaýǵa qabiletti, óz ǵylym men bilim ındýstrııasy qajet.

Ekinshi. Qazaqstandyq bilim berý júıesi úshin XXI ǵasyrdaǵy joǵary oqý ornynyń etalony qajet. Bıylǵy jyly memleket búkil bilim berý júıesin damytý úshin kóptegen ister atqardy. Prezıdenttiń tapsyrmasy boıynsha mektepke deıingi bilim berý mekemelerin tolyqtaı qamtýǵa baǵyttalǵan «Balapan» baǵdarlamasy qabyldandy, sonyń nátıjesinde 650-den astam jańa jalpy bilim berý mektepteri ashyldy. Elimiz boıynsha bolashaq daryndy balalar úshin tabıǵı-matematıkalyq tsıkl pánderin tereńdetip oqytatyn 20 Intellektýaldyq mektepti ashýǵa baǵyttalǵan baǵdarlama júzege asyrylýda. Birneshe jyldan beri qazaqstandyq bilim salasyn qarjylandyrý eldiń JІÓ-niń kóleminiń 4 paıyzyn quraýda. Jańa ýnıversıtettiń ashylýy - bul qazaqstandyq joǵary oqý ornynyń álemdik bilim berý keńistigine ıntegratsııalanýynyń jańa baspaldaǵy.

Úshinshi. Qazaqstanǵa ǵalymdar ǵana emes, sondaı-aq keleshektegi ınnovatsııalyq salalardaǵy jańa tehnologııany qurý úshin ǵylymı ortalyq qajet.

Tórtinshi. Qazirgi álemde bilim berý qyzmeti - bul ekonomıkanyń jyldam damıtyn segmenti. Qazaqstan álemdik tájirıbeni paıdalana otyryp, óńirdegi, TMD jáne jalpy alǵanda Eýrazııadaǵy bilim berý jáne ǵylymı jańalyqtardyń eksporttyq ortalyǵyna aınalýy qajet.

Besinshi. Jańa ýnıversıtet Astanany Eýrazııadaǵy iri ǵylymı-bilim berý ortalyǵyna aınaldyrady. Bul oqý ornynyń qurylýy - astananyń, búkil memleket pen qoǵamnyń damýyna júıeli yqpal etýge shaqyratyn mańyzdy ulttyq joba.

- Jańa ýnıversıtet arnaıy zańnamalyq akti negizinde jumys jasaıtyn erekshe mártebege ıe. Men ýnıversıtet meniń atymdy ıelenýine alǵash ret kelisim berdim. Bul onyń qalyptasýy men damýyna barlyq memlekettik qurylymnyń, joǵary oqý ornynyń basshylyǵy men ujymynyń jaýapkershiligin arttyrý úshin jasalyp otyr, - dep atap ótti Memleket basshysy.

Nursultan Nazarbaev Ýnıversıtettiń qurylymy zamanaýı ǵylymnyń birneshe keleshegi zor salasyn qamtıtynyn atap ótti:

Birinshiden, bul joǵary energııa fızıkasy, energııamen jabdyqtaý tehnologııasy men jańartýshy energııaresýrstar salasyndaǵy Energetıkalyq zertteýler ortalyǵy. Qazaqstan úshin jel, kún, jylý men geotermaldy, sondaı-aq bıoenergetıka salasyndaǵy ázirlemelerdiń perspektıvasy zor. Sondaı-aq jańa jylý elementterin, jaryqtyń energııajabdyqtaý kózderin, óte jyldam ótkizgishter qurýdyń múmkindikteri bar.

Ekinshiden, Jańa ýnıversıtette ómir týraly ortalyq qurylǵan. Onyń aıasynda transplantologııa salasyndaǵy zertteýler júrgiziledi, jasandy júrekke jáne jeńil operatsııaǵa qatysty jańa tehnologııany endirý kózdelgen. Adam genin zertteýge, organızmniń jaqsarýyna tekseris júrgizýge, tiri adam organızminiń kletkalarynyń óndirisine, gendik dári-dármek jasaýǵa úlken mán berilgen. «Bolashaq gospıtaly» jańa medıtsınalyq tehnologııany endirý alańyna - búkil qazaqstandyq densaýlyq saqtaý júıesiniń damýynyń lokomotıvine aınalady. Ol Qazaqstanda emdeýdiń ozyq ádistemesi men jańa medıtsınalyq tehnologııany endirýdiń úlgisine aınalýy tıis.

Úshinshiden, Jańa ýnıversıtet janynan Halyqaralyq dıstsıplınaralyq ınstrýmentaldyq ortalyq qurylǵan. Bul ınnovatsııanyń negizgi bazasy. Ondaǵy biregeı jabdyqtar, ıntellektýaldyq áleýet qaǵıdatty túrde ǵylymı mamandardy daıarlaýdy uıymdastyrýdyń jańa negizine múmkindikter beredi.

- Osy oqý ornynda oqıtyndardyń kópshiligi bizdiń ǵylymymyzdyń maqtanyshyna aınalyp, Qazaqstandy álemge tanytady dep senemin. Bizdiń ulttyq tarıhymyzdyń negizi alǵashqy kezden-aq úsh júıequrýshy mindetten: tıimdi jáne qýatty memleket, birtutas toleranttyq qoǵam, ınnovatsııalyq ekonomıkadan turdy. Qazaqstannyń damýy men tabysynyń basty sharty - bul bizdiń kóp ultty halqymyzdyń birligi men kelisimi, - dep atap ótti Prezıdent Nursultan Nazarbaev.

Memleket basshysy dárisin aıaqtaǵannan keıin ýnıversıtettiń stýdentteri men oqytýshylarynyń saýaldaryna jaýap berdi. Odan keıin shaqyrylǵan qonaqtar - belgili eýropalyq saıasatkerler Gerhard Shreder, Romano Prodı, Aleksandr Kvasnevskıı, Alfred Gýzenbaýer, Marselıno Agırre Oreıa sóz sóıledi.

Sóz sóıleý barysynda Nursultan Nazarbaevtyń álemdik saıasattaǵy róli, halyqaralyq qatynastar salasyndaǵy onyń serpindi ıdeıalary, jahandyq qaýipsizdikti odan ári nyǵaıtýdaǵy EQYU-nyń Astana Sammıtin ótkizýdiń ózektiligi, sondaı-aq eldiń Údemeli ındýstrıaldyq-ınnovatsııalyq damýy jáne Qazaqstannyń bilim berý júıesin odan ári jetildirý jónindegi Prezıdenttiń ıdeıalary atap ótildi.