Memleket basshysy Dúnıejúzilik jasandy ıntellekt jónindegi konferentsııada sóılegen sóziniń tolyq mátini

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Dúnıejúzilik jasandy ıntellekt konferentsııasynyń ashylý rásimine qatysty. Shanhaıda ótip jatqan dástúrli jıyn bıyl «Jarqyn bolashaq úshin jasandy ıntellekt salasyndaǵy seriktestik» taqyrybyna arnalyp otyr.

Memleket basshysy bul konferentsııa Qytaıdyń jasandy ıntellekt salasyndaǵy aıtýly jetistikterin aıqyn kórsetetinin atap ótti.

— Búginde dúnıe júzindegi jasandy ıntellektini zertteýshilerdiń jartysynan astamy — Qytaı eliniń ókilderi. JI salasyndaǵy patentterdiń basym bóligi qytaılyq jańashyl mamandarǵa tıesili. Al eldiń qarqyndy ınnovatsııalyq ekojúıesi ozyq tehnologııalardyń kóptegen baǵytynda sony serpilis jasaýda, — dedi Prezıdent.

Memleket basshysy Dúnıejúzilik jasandy ıntellekt konferentsııasynda jarııalanǵan «Barsha adamzat ıgiligine qyzmet etetin JI» tujyrymdamasyna qoldaý bildirdi.

— Tehnologııalyq progresti barshanyń ıgiligine aınaldyrýǵa kúsh-jiger jumyldyrǵanda osy usynylǵan qaǵıdattardy basshylyqqa alǵan jón dep sanaımyn. Keleshektiń kelbetin ózara senim men ortaq múddege saı tyǵyz yntymaqtastyq ornatyp, seriktese áreket etetinder aıqyndaıdy. Men buǵan kámil senemin. Osy oraıda Tóraǵa Sı Tszınpın usynǵan «Adamzattyń ortaq taǵdyry qoǵamdastyǵyn» qurý týraly tujyrymdamanyń mańyzy zor. Qazaqstan alysty boljaǵan bul bastamany joǵary baǵalaıdy ári jasandy ıntellekt dáýirinde onyń ózektiligi artyp keledi dep sanaıdy, — dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdent qazirgi Qytaıdyń damý strategııasyn aıqyndaǵan Sı Tszınpınniń kóshbasshylyq qasıetterine aıryqsha nazar aýdardy.

— Bizdiń elde Sı Tóraǵany tarıhı aýqymdaǵy birtýar kóshbasshy dep esepteıdi. Onyń parasatty ári ornyqty basshylyǵymen Qytaı eli osynaý dúrbeleńge toly, boljaýsyz ári qaqtyǵystardan kóz ashpaǵan álemde jańa tabystarǵa batyl qadam basyp keledi. 2029 jyly qazan aıynda elderińiz Qytaı Halyq Respýblıkasynyń qurylǵanyna 80 jyl tolýyn atap ótedi. Seksen jyl — bir adamnyń tutas ǵumyry, al Qytaı onyń jartysyn saıası jáne ekonomıkalyq dúrbeleńderdiń zııandy saldarymen kúresýge sarp etti. Nebári 40 jyl ishinde qarqyndy damyǵan Qytaı zor tabysqa jetip, kedeılikti tolyq eńserdi jáne san salaly ekonomıkasy bar, ásirese, joǵary tehnologııalar boıynsha kósh bastaǵan álemdik derjavaǵa aınaldy. Bul — Qytaı Kommýnıstik partııasy men onyń bilikti de biregeı jetekshisi, Tóraǵa Sı Tszınpınniń eńbegi, — dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdenttiń pikirinshe, JI ekonomıka, saýda jáne jahandyq ózara baılanystyń bolashaǵyn aıqyndaıtyn, tolyqqandy ınfraqurylymy bar salaǵa aınalyp keledi.

— BUU deregine sáıkes, jasandy ıntellekt ınfraqurylymyna jáne onymen baılanysty tehnologııalarǵa salynǵan ınvestıtsııa jylyna orta eseppen 47 paıyzǵa ósken. 2033 jylǵa qaraı jahandyq JI naryǵynyń kólemi shamamen 5 trıllıon dollarǵa jetedi dep boljanyp otyr. Demek, bir nárse anyq: jasandy ıntellektini basqarý júıesi keshendi sıpatqa ıe bolýǵa tıis. Ol jartylaı ótkizgishter men derekterdi óńdeý ortalyqtarynan bastap etıka, bilim berý jáne adamnyń qadir-qasıetin qorǵaýǵa deıingi búkil baǵytty qamtýy qajet. Sonymen qatar transformatsııa úderisi geosaıası shıelenis ýshyǵyp, iri álemdik derjavalar arasyndaǵy senimge selkeý túsken, jik-jikke bólingen kezeńde júrip jatyr. Ókinishke qaraı, memleketterdiń kóbi qaqtyǵystarǵa tosqaýyl qoıýǵa mán bermeıdi, esesine onyń saldaryn joıýǵa kúsh-jigerin sarqa jumsaıdy. Jasandy ıntellekt aldyn ala eskertý júıesin, preventıvti dıplomatııany, gýmanıtarlyq kómek pen bitimgerlik áreketterdi kúsheıtý arqyly bizge osy qısynsyz túsinikti ózgertetin tarıhı múmkindik berip otyr, — dedi Memleket basshysy.

Prezıdenttiń paıymdaýynsha, jasandy ıntellekt, eń bastysy, ádil ári ınklıýzıvti damýdyń qozǵaýshy kúshi bola alady.

— Birde bir el jasandy ıntellektini tutynýmen shektelmeýge tıis. Adamı kapıtaly men tsıfrlyq ınfraqurylymyn damytyp, ınstıtýtsıonaldyq áleýetin kóterýge kez kelgen memlekettiń múmkindigi bolýy kerek. Bul jerde áńgime taǵy da ádildik pen adaldyqqa baryp tireledi. Jasandy ıntellektini ekonomıka men qoǵam ıgiligine paıdalaný, sóıte tura ony adamnyń sanaly ári qabiletti basqarýynda qaldyrý — barshamyzǵa ortaq mindet. Sondyqtan Qazaqstan Dúnıejúzilik jasandy ıntellekt salasyndaǵy yntymaqtastyq uıymynyń qurylýyn tarıhı sheshim dep sanaıdy. Atalǵan uıym JI-di basqaratyn ámbebap qurylymnyń negizin qalaıtynyna senimdimiz. Ol kúlli adamzattyń ósip-órkendeýi men qaýipsizdigin qamtamasyz etetin ózara tıimdi seriktestik tetigi bolýy qajet, — dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy budan keıin Qazaqstannyń jasandy ıntellektini damytýdaǵy strategııalyq artyqshylyqtaryna toqtaldy. Prezıdenttiń pikirinshe, elimiz tehnologııalyq toǵysýdyń, tsıfrlyq saýda men halyqaralyq yntymaqtastyqtyń qarqyndy ortalyǵyna aınalý úshin mol áleýetke ıe.

— Energetıkalyq resýrstardyń mol qory, asa mańyzdy mıneraldar kenishteri, zamanaýı kólik dálizderi men jedel damyp kele jatqan tsıfrlyq ınfraqurylym naryqtardy, tehnologııa jáne ınnovatsııalyq ekojúıelerdi ózara ushtastyrýǵa tyń múmkindik beredi. Tsıfrlyq transformatsııa ulttyq damý strategııamyzdyń basym baǵyttarynyń biri sanalady. Qazaqstannyń jańa Konstıtýtsııasynda jasandy ıntellektige, onyń elimizdi ornyqty damytýǵa qosar úlesine basa nazar aýdarylǵan. Sonymen qatar Ata zańymyz ár azamattyń derbes dereginiń qorǵalýyna kepildik beredi. 2026 jyldy «Tsıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt jyly» dep jarııalap, «Digital Kazakhstan-2029» ulttyq strategııasyn bekittik. Jasandy ıntellekt týraly zań men Tsıfrlyq kodeks qabyldandy. Elordada Smart City tehnologııalyq platformasy iske qosyldy. Kóp uzamaı atalǵan tájirıbe Qazaqstannyń barlyq iri qalasynda qoldanylady. Budan bólek, biz Alataý qalasynyń damýyna strategııalyq turǵydan basymdyq berip otyrmyz. Ol Ortalyq Azııadaǵy alǵashqy tolyq ıntegratsııalanǵan tsıfrlyq shahar bolmaq. Álemniń túkpir-túkpirinen, sonyń ishinde Qytaıdan tehnologııalyq kompanııalardy, ınvestorlar men novatorlardy tartý úshin Konstıtýtsııada Alataý qalasynyń arnaýly quqyqtyq rejımi aıqyndaldy, — dedi Prezıdent.

Memleket basshysy Almatyda BUU ESKATO janynan ornyqty damý maqsattaryna arnalǵan Azııa-Tynyq muhıty tsıfrlyq sheshimder ortalyǵy ashylatynyn málimdedi.

— Qazaqstan Dúnıjúzilik jasandy ıntellekt salasyndaǵy yntymaqtastyq uıymy quryltaıshylarynyń biri retinde osy mańyzdy platformany qurýdaǵy Qytaıdyń jetekshi rólin joǵary baǵalaıdy. Jaqynda ǵana irgesi qalanǵan ári mol áleýetke ıe uıym jahandaǵy JI keleshegin aıqyndaıtyn biregeı halyqaralyq ınstıtýtqa aınalatynyna senimdimiz. Uıymnyń alǵashqy otyrysyn Astanada ótkizý biz úshin zor mártebe bolar edi. Sonymen qatar bul qurylymnyń Ortalyq Azııadaǵy ókildigin elimizde ornalastyrýdy usynamyz, — dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy transulttyq tsıfrlyq ınfraqurylym jasaqtaýǵa jáne JI salasyndaǵy saıasatty ózara úılestirýge qatysty birqatar usynysty ortaǵa saldy.

— Biz «Qazaqstan-Qytaı tsıfrlyq kópirin» iske qosýdy usynamyz. Basty maqsat — tsıfrlyq saýdany jandandyrý jáne «Bir beldeý, bir jol» bastamasy aıasynda tsıfrlyq ekonomıkalardy yqpaldastyrýdyń tıimdi úlgisin qalyptastyrý. Óńdeý sektory, taý-ken ónerkásibi, energetıka, aýyl sharýashylyǵy, densaýlyq saqtaý jáne sý resýrstaryn basqarý sekildi salalarda jasandy ıntellektini qaýipsiz ári keńinen engizý isin jedeldetken jón. Jasandy ıntellektini retteıtin ulttyq saıasat pen zańdyq tetikterdi ózara úılestirý aıryqsha mánge ıe. JI júıelerin testileý men sertıfıkattaýdyń ortaq standarttaryn túzý de óte mańyzdy. Biz jasandy ıntellektini teris maqsatqa paıdalanýdyń aldyn alatyn, sonyń ishinde kıbershabýyl, dıpfeık, tsıfrlyq alaıaqtyq pen basqa da qaterlerden qorǵaıtyn pármendi sharalar ázirleýimiz kerek. Kelesi jyldy eki elde Jasandy ıntellekt salasyndaǵy birlesken bastamalar jyly dep jarııalaýdy usynamyz. Qytaı Úkimeti muny qoldasa, zor rızashylyqpen qabyldar edik, — dedi Memleket basshysy.

Prezıdent jurtshylyqtyń JI-di túsinip, baǵalaý jáne retteý baǵytyndaǵy ujymdyq qabileti qalyptasyp úlgergenshe, onyń múmkindikteri áldeqaıda ozyp ketýde dep sanaıdy. Bul oraıda jasandy ıntellektini damytý isi ózara teketires pen áskerı básekege emes, beıbitshilik pen turaqty damý qaǵıdattaryna negizdelýi qajet.

— Sondyqtan men Uıymǵa múshe memleketter men múddeli taraptardyń barlyǵyn jasandy ıntellekt standarttary men etıkasyn retteıtin turaqty sarapshylyq platforma qurýǵa shaqyramyn. Saıyp kelgende, JI-diń bolashaǵyn adamdar aıqyndaıdy. Sondyqtan aldaǵy ýaqytta atalǵan salany jetik meńgergen mamandarǵa suranys kúsheıedi. Biz jastardy tsıfrlyq mashyqtardy ıgerýge, synı oılaýǵa, izdenimpazdyqqa jáne joǵary etıkalyq jaýapkershilikke baýlýymyz kerek. Osyǵan oraı Qazaqstan Dúnıejúzilik Jasandy ıntellekt salasyndaǵy yntymaqtastyq uıymy aıasynda halyqaralyq mektepter jelisin, ozyq tájirıbe ortalyqtaryn jáne akademııalyq seriktestik qurýdy usynady, — dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Sózin qoryta kele, Memleket basshysy elimizdiń beıbitshilikti saqtaý, ornyqty damý jáne jan-jaqty órkendeý jolynda jasandy ıntellektiniń áleýetin paıdalanýǵa nıetti barsha seriktestermen nátıjeli yqpaldastyq ornatýǵa daıyn ekenin jetkizdi.

Konferentsııanyń ashylý saltanatynda QHR Tóraǵasy Sı Tszınpın, Kambodja Premer-mınıstri Hýn Manet, Taıland Premer-mınıstri Anýtın Charnvırakýl jáne BUU Bas hatshysy Antonıý Gýterrısh sóz sóıledi.