Mektep oqýshysy qansha saǵat uıyqtaýy kerek: DSM mańyzdy keńes berdi

Jańa oqý jyly bastalǵanǵa deıin ata-analarǵa balalardyń qalypty uıqy rejımin aldyn ala qalpyna keltirý usynylady. 6–12 jastaǵy mektep oqýshylary táýligine 9–12 saǵat, al 13–18 jastaǵy jasóspirimder 8–10 saǵat uıyqtaýy qajet. Tolyqqandy demalys balanyń zeıinin shoǵyrlandyrýyna, jańa aqparatty jaqsy meńgerýine jáne oqý kúni boıy jumysqa qabilettiligin saqtaýǵa kómektesedi.

Jańa oqý jyly qarsańynda Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrligi ata-analarǵa balalar úshin tolyqqandy uıqynyń mańyzdylyǵyn eske saldy.

Mektepke daıyndyq – mektep formasyn, rıýkzak pen oqý quraldaryn satyp alýmen ǵana shektelmeıdi. Kún tártibin aldyn ala retteý de mańyzdy. Ásirese jazǵy demalys kezinde bala kesh jatyp, kesh turýǵa úırenip qalǵan bolsa, oǵan erekshe nazar aýdarǵan jón.

Mamandar oqý jyly bastalǵansha kútpeı, uıqyǵa jatý jáne tańerteń oıaný ýaqytyn birtindep erterek ýaqytqa aýystyrýdy usynady. Bul mektep rejımine jaıly beıimdelýge múmkindik beredi.

Balaǵa qansha saǵat uıqy qajet

Uıqyǵa degen qajettilik jas ereksheligine baılanysty. Amerıkalyq pedıatrııa akademııasynyń usynymdaryna sáıkes, balalarǵa:

* 1 jasqa deıin – táýligine 12–16 saǵat uıqy;

* 1 jastan 2 jasqa deıin – 11–14 saǵat;

* 3 jastan 5 jasqa deıin – 10–13 saǵat;

* 6 jastan 12 jasqa deıin – 9–12 saǵat;

* 13 jastan 18 jasqa deıin – 8–10 saǵat uıqy qajet.

Mektep oqýshylary úshin uıqynyń uzaqtyǵymen qatar onyń turaqty bolýy da mańyzdy. Balanyń kún saıyn shamamen bir ýaqytta uıyqtap, bir ýaqytta oıanǵany durys.

Tolyqqandy uıqy aǵzanyń qalpyna kelýi úshin qajet jáne zeıinge, este saqtaý qabiletine, emotsıonaldyq jaǵdaıǵa, sondaı-aq jańa aqparatty qabyldaý qabiletine tikeleı baılanysty.

Birinshi synyp oqýshylaryna erekshe kóńil bólý qajet

Birinshi synypqa barý balanyń qalyptasqan kún tártibin aıtarlyqtaı ózgertedi. Jańa rejım, sabaqtar, erte turý jáne kóptegen jańa áserler beıimdelýge belgili bir ýaqytty talap etedi.

Sondyqtan qajet bolǵan jaǵdaıda mamandar birinshi synyp oqýshylaryna uzaqtyǵy eki saǵatqa deıingi qosymsha kúndizgi demalysty qarastyrýdy usynady.

Alǵashqy aptalardaǵy basty mindet – balanyń jańa kún tártibine birtindep úırenýine kómektesý jáne onyń qalpyna kelýine jetkilikti ýaqyt berý.

Kanıkýldan keıin mektep rejımin qalaı qalpyna keltirýge bolady

Mektep rejımine aldyn ala jáne kúrt ózgerissiz kóshken durys. Eger bala jazda kesh uıyqtaýǵa úırenip qalsa, uıyqtaý ýaqytyn birtindep erterek ýaqytqa aýystyrýǵa bolady.

Ata-analarǵa birneshe qarapaıym erejeni ustaný usynylady.

Kún tártibin saqtaý. Balany kún saıyn shamamen bir ýaqytta uıyqtatyp, bir ýaqytta oıatýǵa tyrysqan jón. Múmkindiginshe demalys kúnderi de qalyptasqan tártipti saqtaǵan durys.

Uıyqtar aldynda gadjetterdi paıdalanýdy shekteý. Keshki ýaqytta smartfon, planshet jáne kompıýterdi paıdalanýdy azaıtyp, sondaı-aq tym belsendi oıyndar men emotsııalyq turǵydan áserli kontentten bas tartqan jón.

Uıqy aldynda tynysh orta qalyptastyrý. Serýendeý, jyly dýsh qabyldaý, kitap oqý nemese tynysh áńgimelesý balaǵa kúndizgi belsendilikten demalysqa aýysýǵa kómektesedi.

Bólmeni uıqyǵa daıyndaý. Bólmeni únemi jeldetip, qolaıly temperatýrany saqtap, jaıly uıyqtaıtyn oryn uıymdastyrǵan jón.

Uıqy ýaqytyn qysqartýǵa bolmaıdy

Qosymsha sabaqtar, úı tapsyrmalary nemese oıyn-saýyqtar túngi demalys ýaqytyn únemi qysqartpaýy tıis.

Uıqynyń jetkiliksizdigi keri áser etýi múmkin: balanyń zeıinin shoǵyrlandyrýy, nazaryn saqtaýy jáne oqý kúni boıy nátıjeli jumys isteýi qıyndaıdy.

Sondyqtan mektep bastalǵanǵa deıin kún tártibin qalpyna keltirip, erte turý men ýaqytynda uıyqtaýdy birtindep qalypty ádetke aınaldyrǵan durys.

Tolyqqandy uıqy – oqý kúniniń nátıjeli ótýiniń mańyzdy ári qarapaıym quramdas bóligi. Uıqysy qanyqqan bala sabaqqa zeıin qoıýǵa, jańa aqparatty qabyldaýǵa, oqý júktemesin jeńil eńserýge jáne kúni boıy belsendi bolýǵa beıim keledi.

Aıta keteıik, on jastaǵy uly uıqysyzdyq dertine shaldyqqan qyzylordalyq ana shyryldap júr.