Mektep formasy mindetti, al shash úlgisi men makııajǵa talapty kim qoıady

Tártipke baǵynamyz — mektep dırektory

Aqtóbe oblysynda 400-den astam bilim berý uıymy bar. Olardyń kóbi qoıý kók, qara jáne sur tústi tańdap, mektep formasyn bekitti.

Jańa oqý jyly bastalǵanda synyp jetekshileri ata-analar men oqýshylar arasynda ashylǵan ortaq chatqa mektep formasynyń úlgisi kórsetilgen fotosýretterdi jiberip, eskertý jasady.

Sonymen birge bilim ordasynyń ishki tártibine sáıkes kirpik jabystyrýǵa, artyq áshekeı taǵýǵa tyıym salyndy.

Máselen, Aqtóbe qalasyndaǵy № 47 jalpy bilim beretin orta mektepte 600-den astam oqýshy bar. Elimizdegi ózge de oqý oryndary sekildi munda da mektep jarǵysy bekitilgen.

— Mektep jarǵysy — eń mańyzdy qujat. Onda mekteptiń ishki erejesi aıqyndalady. Bul 2016 jyly qańtarda sol kezdegi Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń buıryǵy negizinde bekitildi. Mektep formasy úsh tústen aspaýy tıis. Er balalar jeıde, kókirekshe, shalbar kıedi. Shalbarynyń balaǵy tobyqtan tómen túsip turýy tıis. Qyzdarǵa da shalbar kııýge ruqsat. Olarǵa da klassıkalyq úlgidegi kıim kııý mindetteledi. Kóbine beldemshe kııýdi usynamyz. Tek qystyń sýyq kúnderinde tońbaýy úshin shalbar kııýge ruqsat beriledi. Bizdiń mektepte qoıý kók tús tańdaldy, — dedi № 47 jalpy bilim beretin orta mektep dırektory Jadyra Ashyqbaeva.

Onyń aıtýynsha, mektep oqýshylary boıanbaıdy, shashy da jınaqy. Keıingi kezderi el ishinde talas týdyrǵan ereje munda burynnan engizilgen.

— Balalar tárbıeli jáne uqypty. Olar mekteptiń ishki erejesin saqtaıdy. Qolaıly orta, qaýipsiz jer ekenin ata-ana da biledi. Bilimmen qatar tárbıege de mán beremiz. Kúzet qyzmeti jumys istep tur. Úshkir zattar, adam densaýlyǵyna zııan keltiretin dári-dármekti te mektepke ákelýge bolmaıdy. Muny tárbıe saǵattarynda, kezdesýlerde aıtyp otyramyz. Mektep óz betinshe shara qoldana almaıdy, ondaı quqyq berilmegen. Ata-anamen kezdesemiz, psıholog mamandar jumys isteıdi, máseleniń sheshimin birge tabamyz, — dedi mektep dırektory.

Aıyppul — 5 AEK

Mektep ishindegi ishki ereje QR «Bilim týraly» Zańy negizinde engiziledi. Jarǵy, ishki ereje qamqorshylyq keńes pen ata-analar jınalysynda nyqtylanady. Negizgi talappen qatar qosymsha ereje engizýge de ruqsat etilgen.

— Mektep formasy árbir oqý jylynyń sońynda, ıaǵnı, mamyr aıynda bekitiledi. Kıim túsi, úlgisi jańa oqý jyly bastalmas buryn tańdalady. Sonymen birge ishki ereje mektep ákimshiligi men ata-ana arasyndaǵy kelisimshartta kórsetiledi. Qandaı da bir artyqshylyq berilmeıdi, ıaǵnı, bas kıimniń kez kelgen túrine shekteý bar. Bárimiz de ǵımaratqa kirgende bas kıimdi sheshemiz ǵoı. Sonymen birge tym qysqa beldemshe de kııýge bolmaıdy. Eger oqýshy ishki tártip erejesin saqtamasa, bas kıim kıip, shashyn boıap kelse birinshi eskertý beriledi. Ata-anasyn da shaqyrady. Birneshe ret eskertý jasalyp, túsindirý jumysy júrgiziledi. Sodan keıin de tártipke baǵynbasa, oblys, qala, aýdan ákimdikteri janyndaǵy kámeletke tolmaǵandar isteri jáne olardyń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi komıssııasynyń qaraýyna shyǵarylady. Komıssııa qosymsha ýaqyt beredi, jaǵdaıdy baqylaýǵa alady. Eger eshteńe ózgermese ákimshilik is qozǵaý úshin materıaldar jınaqtalyp, oblystyq bilim salasynda sapany qamtamasyz etý departamentine joldaıdy. Materıaldardy qarap Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekstiń 409-babyna súıenip eskertý beremiz nemese 5 aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde aıyppul salynady. «Bilim týraly» Zańnyń 49-babynda ata-analardyń mindeti anyq kórsetilgen, — dedi Aqtóbe oblystyq bilim salasynda sapany qamtamasyz etý departamentiniń basshysy Gúlnar Sársenǵalıeva.

Iá, «Bilim týraly» Zańnyń 49-babynda ata-analardyń jáne ózge de zańdy ókilderdiń quqyqtary men mindetteri jazýly. Onda «bilim berý salasyndaǵy ýákiletti organ belgilegen mindetti mektep formasyna qoıylatyn talaptardy oryndaýǵa», «bilim berý uıymynda belgilengen kıim formasyn saqtaýǵa» mindetteledi.

Al Ákimshilik quqyq buzý týraly kodekstiń 409-babynda «ata-analardyń nemese ózge de zańdy ókilderdiń Qazaqstan Respýblıkasynyń bilim berý salasyndaǵy zańnamasynda kózdelgen mindetterdi oryndamaýy nemese tıisinshe oryndamaýy eskertý jasaýǵa nemese bes aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde aıyppul salýǵa ákep soǵady» dep jazýly.

Zańǵa súıengen mınıstrlik buıryq shyǵaryp, mektep formasyna qatysty talapty bekitkenimen, shash úlgisi, ony boıaý, tyrnaq pen kirpish jabystyrý, boıaný sekildi shekteýler ishki erejede qaralady. Ata-analar jınalysy, qamqorshylyq keńesinde engiziledi. 

— 2006 jyly kıim úlgisin saqtamaǵany úshin 7 ákimshilik is qozǵaldy. Olarǵa eskertý berildi, keıbirine aıyppul salyndy, — dedi Gúlnar Sársenǵalıeva.

Aıta keteıik, mekteptiń ishki erejesin bekitýge qatysatyn qamqorshylyq keńesi múshesiniń sany taq bolýy tıis. Eń kemi — 7 adam. Olardyń arasynda jergilikti atqarýshy jáne quqyq qorǵaý organdarynyń, qoǵamdyq birlestiktiń ókilderi bolady. Sonymen birge BAQ ókilderi kiredi.

Jas terini búldirip alatyn oqýshylar da, stýdentter de bar — dermatovenerolog

Jańa oqý jylynda jańa erejeler bekitilip, «boıanýǵa bolmaıdy» degen talap kóptiń talqysyn týdyrdy. Biri quptasa, biri qarsy shyqty. Qarsy tarapta dárigerler de bar.

№ 2 qalalyq kópsalaly aýrýhanasy teri-venerologııa ortalyǵynyń aǵa dermatovenerolog dárigeri Samal Jolaevanyń aıtýynsha, jas terini qorǵaý úshin eki mezgil jyly sýmen jýý jetkilikti. Al bettegi bezeýdi jalǵyz kosmetolog ketire almaıdy. Qabynýdy basý ýaqytsha sheshim, al onyń negizi ish qurylysy aýrýy.

— Jasóspirimderde kezdesetin teri aýrýlarynyń biri — bezeý. Medıtsınada ony akne dep te ataıdy. Adam betine bezeý shyqsa onyń sebebin izdegen durys. Gormondyq jáne ish aǵzalaryndaǵy ózgerister áser etedi. Kúızelis te júıkeni buzady. Keıde bet kútimine nemquraıly qaraıdy. Mundaıda jasóspirim qyzdardyń opa-dalap qoldanbaǵany durys. Túrli tondyq krem qoldaný zııandy. Balalar tańerteń jáne keshke betti jýýǵa arnalǵan gel paıdalansa bolady. Onda da quramynda qyshqyly az bolýy tıis. Tipti jyly sýmen jýsa da jetkilikti. Dáriger retinde jasóspirim shaqta boıanyp, túrli tonaldy krem jaqqandy qoldamaımyn. Hımııalyq qospalar juqa ári názik terini búldirip, qabyrshaqtanýyna, bórtpeniń paıda bolýyna ákeledi, — dedi № 2 qalalyq kópsalaly aýrýhanasy teri-venerologııa ortalyǵynyń aǵa dermatovenerolog dárigeri Samal Jolaeva.

Dáriger túrli kosmetıkany tek 25 jastan asqanda qoldanýǵa keńes beredi. Oǵan deıin tek bet kútimin jasaǵan jón. Bul adamnyń tabıǵı sulýlyǵyn saqtaýǵa septigin tıgizedi.

— Qazir jas kezinen betke kútim jasaý kerek degen túsinik paıda bolǵan. Ol durys emes. Jasy egde tarta kele maılylyǵy artyp, bógde bólinister paıda bolady. Streske túsip, túrli aýrýǵa shaldyqqanda teri qalpy ózgeredi. Al jasóspirimderde teriniń ylǵaldylyǵy qalypty bolady. Túrli kosmetıkany tómengi synyp oqýshylarynyń qoldanbaǵany jón. Qazir brendtiń jarnamasy ótimdi. Ásirese kárister ónimine tańdaý kóp. Biri kóshirme, biri túpnusqa. Arzan dúnıeni alsa, keri áserin berýi yqtımal. Alǵash qoldanǵanda jaqsy áser bergenimen ýaqyt óte kele onyń da zııany tııýi yqtımal. Teriniń sańylaýyn bitegende maılylyǵy artyp, bezeý shyǵady, — dedi dáriger.

№ 2 qalalyq kópsalaly aýrýhanasy teri-venerologııa ortalyǵyna bet terisi problemalarymen keletin boıjetkender de, bozbalalar da bar. Shash boıaý, kirpik jabystyrý, bet jýý kezinde allergııalyq reaktsııa berip, mamandardan kómek suraıdy.

— Bet jýýǵa arnalǵan túrli ónimdi paıdalanyp, bórtip, irińdep kelgeni de kezdesedi. Bezeýdi jasyrý úshin tondyq krem jaǵady. Odan teri sańylaýlary bitelip, irińdep, asqynady. Qyzdar da, er balalar da keledi. Jasóspirimderde keýde, arqa, ıyqtyń aınalasyna da bezeý shyǵady. Ony dermatolog mamandar qaraıdy. Asqyný satysyna qaraı em qabyldaıdy. Jeke klınıkaǵa júgingende mamannyń jaı kosmetolog emes, dermatolog-kosmetolog ekenine kóz jetkizgen abzal, — dedi ol.

Buǵan deıin jańa oqý jylyndaǵy ózgeris jaıly jazyldy.

Balanyń qaýipsizdigi, tárbıesi jáne ádep mádenıeti bilim berý júıesiniń ajyramas bóligi bolýǵa tıis. Bul týraly Oqý-aǵartý mınıstri Juldyz Súleımenova Astanada ótip jatqan Tamyz konferentsııasynda aıtty.